Poprzednia

ⓘ Leworęczność




Leworęczność
                                     

ⓘ Leworęczność

Leworęczność – odwrócona w stosunku do większości ludzi funkcjonalność prawej i lewej ręki. Około 8–15% ludności jest leworęczna. Osoby leworęczne w odróżnieniu od praworęcznych piszą, jedzą i wykonują większość czynności wymagających dużej precyzji ruchów za pomocą ręki lewej.

Leworęczność wynika z silniejszego rozwoju prawej półkuli mózgu, co objawia się nie tylko w częstszym używaniu lewej ręki, lecz także w lepszym i sprawniejszym funkcjonowaniu całej lewej strony ciała. Tendencja do leworęczności pojawia się w niemowlęctwie i utrwala do około 2 roku życia.

W tańcu i niektórych dyscyplinach sportowych np. w gimnastyce i łyżwiarstwie leworęczność, ze względu na częste połączenie z lewonożnością, bywa połączona z prawoskrętnością, czyli wszelkie obroty i ewolucje wykonywane są łatwiej w stronę odwrotną, niż w przypadku większości osób. Największa liczba osób leworęcznych występuje wśród Eskimosów i Żydów 20%. Najmniejszy odsetek występuje w Chinach i Japonii zaledwie 3%.

Od 1992 roku leworęczni obchodzą 13 sierpnia swoje święto – Międzynarodowy Dzień Osób Leworęcznych.

Pokrewnymi zjawiskami, również związanymi z lateralizacją mózgu, są: "lewonożność”, "lewooczność” oko dominujące, "lewouszność”.

                                     

1. Przedmioty i sytuacje przy których leworęczność ma znaczenie

  • słuchawki do telefonów mono uchwyt i umiejscowienie mikrofonu uniemożliwiające umieszczenie słuchawki przy lewym uchu
  • maszyny do szycia
  • koszule i płaszcze z jedną kieszenią umieszczoną zwykle po lewej stronie, tak aby łatwiej było sięgnąć do niej prawą ręką
  • telefony komórkowe mikrofony umieszczone zwykle przy krawędzi bliższej źródłu dźwięku dla osoby trzymającej telefon w prawej ręce
  • opakowania lekarstw zaprojektowane tak, aby praworęczna osoba zawsze otworzyła je od strony, gdzie umieszczono ulotkę. Leworęczny aby wygodnie otworzyć pudełko lewą ręką musi trzymać je napisami "do góry nogami", lecz wtedy ma utrudniony dostęp do ulotki, zawsze zawiniętej od przeciwnej strony.
  • stojaki na przyrządy do pisania w okienkach urzędów publicznych
  • niektóre modele broni białej i broni palnej obecnie większość modeli broni palnej jest projektowana symetrycznie
  • nożyczki z uchwytem ucho kciuka dostosowane do prawej ręki, temperówki, linijki, cyrkle, przyrządy kreślarskie
  • zegarki z przyciskami regulacji po prawej stronie przystosowane do noszenia na lewej ręce
  • bankomaty z menu na ekranie oraz czytnikiem kart bankomatowych po prawej stronie
  • lampy stołowe przystosowane poprzez umiejscowienie przełącznika lub zakres regulacji klosza do stawiania po lewej stronie biurka, w celu oświetlania pisma osoby posługującej się prawą ręką
  • inne komputerowe urządzenia wskazujące takie np. myszki i joysticki o kształcie i układzie przycisków dostosowanych do prawej ręki
  • etykieta spożywania posiłków,
  • jednoślady z manualną skrzynią biegów elementy układu sterowania wymagające większej precyzji np. hamulce po prawej stronie, kaski z szybką
  • otwieracze do konserw, niektóre modele korkociągów, scyzoryki
  • noże
  • krzesła z pulpitem składanym na prawym oparciu stosowane na salach wykładowych
  • aparaty fotograficzne i kamery
  • laptopy z gładzikami umieszczonymi asymetrycznie pod klawiaturą
  • kubki i podobne naczynia posiadające uchwyty zaprojektowane w ten sposób aby zdjęcia czy ozdobniki krawędzi miały sens przy trzymaniu kubka w prawej ręce
  • kuchenki elektryczne i gazowe projektowane do ustawiania po danej stronie w zabudowie, posiadające mniejsze palniki zawsze po prawej
  • układ drzwi, pokojów i okien w pokojach w budynkach mieszkalnych przystosowany do ustawienia biurka w ten sposób, aby okno znajdowało się po jego lewej stronie
  • umiejscowienie tablic, biurek dla uczniów i innych narzędzi edukacyjnych w salach szkolnych w takim kierunku, aby światło padało na biurka od lewej strony
  • klawiatury komputerowe z klawiaturą numeryczną po prawej stronie
  • biurka, zestawy mebli biurowych z szufladami po prawej stronie
  • przyrządy i rękawice kuchenne
  • elementy stroju zaprojektowane do zapinania sobie za plecami przez osobę praworęczną mogą stanowić problem dla osoby leworęcznej podczas gry wstępnej.
  • stalówki piór wiecznych, długopisy kształt ułatwiający substancji piszącej pozostawianie śladu podczas trzymania w prawej ręce
  • instrumenty muzyczne, flety, saksofony, gitary, akordeony i inne instrumenty klawiszowe zob. też Jacek Kaczmarski znany ze specyficznego sposobu trzymania instrumentu i układu strun
  • w ruchowych grach zespołowych takich jak siatkówka czy piłka ręczna koordynacja zespołowa osób leworęcznych jest utrudniona
  • w Polsce elementem egzaminu państwowego w części praktycznej na prawo jazdy pojazdami samochodowymi jest wycofanie pojazdu po łuku skręconym w prawo osoby praworęczne skręt w trudniejszą stronę wykonują przy jeździe do przodu
  • widelce deserowe ząbek do krojenia ciastka po jednej stronie
  • torby, plecaki itp. z paskami i zapięciami po jednej stronie, przeznaczone do noszenia na prawym ramieniu