Poprzednia

ⓘ Nowy Port




Nowy Port
                                     

ⓘ Nowy Port

Nowy Port – dzielnica Gdańska położona przy ujściu Martwej Wisły. Graniczy od zachodu z Brzeźnem, od południa z Letnicą, a przez Martwą Wisłę z Przeróbką. Dzielnica ma charakter mieszkaniowo-portowy, dawniej mieszkaniowo-portowo-przemysłowy. Wzdłuż nabrzeży rozciągają się tereny portu morskiego Gdańsk.

Na terenie osiedla znajduje się jedna z dwóch czynnych zajezdni tramwajowych w Gdańsku oraz dwie nieczynne w ruchu pasażerskim stacje kolejowe, które w latach 1951−2003 obsługiwała Szybka Kolej Miejska w Trójmieście.

                                     

1. Toponimia

Dawniejsza, niemiecka nazwa dzielnicy "Neufahrwasser" pochodzi od Neues Fahrwasser, czyli "nowy tor wodny" i w XVIII wieku oznaczała pierwotnie akwen pomiędzy wybrzeżem w Nowym Porcie a wyspą w miejscu dzisiejszego półwyspu Westerplatte, obecny Kanał Portowy. Kanał ten zastąpił zamulane, pierwotne ujście Wisły przebiegające w okolicy dzisiejszej nasady półwyspu Westerplatte. Nazwę tę przeniesiono następnie na powstającą od 1772, położoną nad Kanałem Portowym osadę. W języku polskim pod koniec XIX wieku zaczęto używać nazwy w brzmieniu Nowyport lub Nowy Port, co dobrze określało dzielnicę w stosunku do "starego" portu Gdańska położonego na Motławie.

                                     

2. Warunki naturalne

Nowy Port jest dzielnicą mieszkaniowo-portową, dawniej mieszkaniowo-portowo-przemysłową, znajdującą się w północnej części miasta nad brzegiem morza. Dzielnica w całości leży w mezoregionie Pobrzeże Kaszubskie, zachodnia i północno-zachodnia granica dzielnicy ze Stogami z Przeróbką jest granicą pomiędzy mezoregionami – Stogi leżą już na Mierzei Wiślanej.

Na terenie Nowego Portu znajduje się stacja meteorologiczna. Temperatury notowane w Nowym Porcie są minimalnie niższe niż te obserwowane w innych okolicznych stacjach. Różnica ta jest szczególnie widoczna wiosną i jesienią.

                                     

3.1. Zabudowa Obiekty portowe

Znaczna część terenu dzielnicy, położona wzdłuż Kanału Portowego i Martwej Wisły, leży w granicach morskiego portu Gdańsk. Zarząd przedsiębiorstwa Morski Port Gdańsk SA ma siedzibę przy ul. Zamkniętej 18. Najważniejsze obiekty portowe w Nowym Porcie to, zaczynając od zachodu:

  • Basen Władysława IV z nabrzeżami WOC i WOC II;

nad Kanałem Portowym:

  • Nabrzeże Oliwskie;
  • Nabrzeże Kpt. Ziółkowskiego;
  • Baza Promowa PŻB przy ul. Przemysłowej 1;
  • Kapitanat Portu Gdańsk przy ul. Przemysłowej 4;

oraz, na południowym skraju dzielnicy, nad Martwą Wisłą;

  • Nabrzeże Zbożowe.

Przy ul. Na Zaspę 57 znajduje się siedziba Portowej Straży Pożarnej "Florian", której oddział I stacjonuje w Nowym Porcie. Z portem gdańskim związany jest też Morski Oddział Straży Granicznej, którego komenda zlokalizowana jest w zabytkowych koszarach przy ul. Oliwskiej 35.

Zajęte niegdyś przez bazę paliwową obszary dawnego Szańca Zachodniego zostały udostępnione mieszkańcom; planowane jest przekształcenie tego terenu w park z widokiem na martwą Wisłę i Twierdzę Wisłoujście.



                                     

3.2. Zabudowa Obiekty mieszkalne

Zabudowę mieszkaniową Nowego Portu można podzielić na dwie zasadnicze części: starszą, w której dominują przedwojenne kamienice, często w złym stanie technicznym, oraz nowszą, w której dominują bloki z prefabrykatów, w tym jedyny poza Przymorzem Wielkim falowiec z 1978, wybudowany jako ostatni z 8 gdańskich falowców. 11-piętrowy budynek ma 230 m długości i jest zamieszkiwany przez około 1200 osób.

                                     

3.3. Zabudowa Zabytki

Na terenie Nowego Portu znajdują się następujące obiekty wpisane do rejestru zabytków:

  • zespół urbanistyczny osady portowej, pochodzący z XVIII wieku nr rej.: 846 z 8 VI 1982
  • zespół kościoła parafialnego pw. św. Jadwigi przy ul. ks. Góreckiego 18 nr rej.: 937 z 4 VII 1985, obejmujący
  • drewniany budynek gospodarczy, wzniesiony w 1920
  • dom parafialny, wzniesiony w 1925
  • murowano-drewniana plebania, pochodząca z 1920 obecnie dom mieszkalny
  • kościół, wzniesiony w latach 1856–58, z oryginalnym wystrojem neobarokowym, częściowo zniszczonym w 1945
  • Morski Kościół Misyjny franciszkanów reformatów pw. Niepokalanego Serca Maryi przy ul. Oliwskiej 2 zwany potocznie Kościołem Morskim, wzniesiony w latach 1902–04 jako ewangelicki kościół Wniebowstąpienia nr rej.: 936 z 4 VII 1985, odbudowany po zniszczeniach z 1945 przy czym jednak obniżono wieże
  • latarnia morska "Wieża Pilotów" przy ul. Przemysłowej 6a, wzniesiona w latach 1893–94 nr rej.: A-1797 z 30 XI 2006, pełniąca obecnie funkcję muzealną
  • dworek przy ul. Starowiślnej 2, wzniesiony w XVIII w. bądź pierwszej połowie XIX wieku, prawdopodobnie dla Matthiasa Broschkego nr rej.: 420 z 30 X 1971 – w rejestrze zabytków błędnie określany jako dawna karczma, od jednego z późniejszych właścicieli zwany Dworem Fischera; do 2008 użytkowany jako dom mieszkalny, obecnie – po wykwaterowaniu lokatorów – niezamieszkały. 13 stycznia 2014 w obiekcie wybuchł pożar.
  • socrealistyczny "Morski Dom Kultury" z 1954 przy ul. Marynarki Polskiej 15 nr rej.: A-1853 z 1 III 2012
  • kamienica z 1883 z figurą Ateny na fasadzie przy ul. Rybołowców 9/Na Zaspę 33C nr rej.: A-1898 z 3 VII 2014
  • sąsiednia kamienica przy ul. Rybołowców 8 nr rej.: A-1896 z 17 VI 2014
  • dom wolnostojący przy ul. Wolności 25 nr rej.: A-1935 z 12 X 2016
  • łaźnia z salą gimnastyczną przy ul. Strajku Dokerów 5, pochodząca z 1905, zamknięta w l. 70. nr rej.: A-1829 z 10 VII 2009, obecnie od 2012 Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia 2 - Centrum Edukacji Artystycznej

Inne ważne obiekty zabytkowe, niewpisane do rejestru to m.in. zespół koszarowy z l. 1883-85 przy ul. Kasztanowej i Oliwskiej, zajezdnia tramwajowa przy ul. Władysława IV czy kilka domków robotniczych przy ul. Wilków Morskich pozostałość osiedla wybudowanego przez Fundację Abegga, w latach 1891-94.

                                     

4.1. Historia Przed 1817

Dawne nazwy: Neufahrwasser 1772, Danzig-Neufahrwasser 1906.

W 1454 tereny Mierzei Wiślanej zostały przyznane Gdańskowi Wielkim Przywilejem. Gdańsk wszedł w posiadanie tych obszarów w XVII/XVIII wieku.

Nowy Port został lokowany na mocy rozporządzenia Fryderyka Wielkiego z 9 września 1772 jako osada portowa konkurencyjna dla Gdańska. Wtedy to obszar ten wszedł w granice zaboru pruskiego. Król pruski, nie będąc w stanie zdobyć Gdańska militarnie, promował powstanie portu i nakładał dodatkowe opłaty celne na wchodzące do ujścia Wisły statki, co w ciągu kilku lat spowodowało zamierzony upadek handlu, zubożenie gdańszczan i kapitulację miasta.

Wcześniej istniała tu niewielka osada rybacka, przynajmniej od XVI wieku, jednak Gdańszczanie nie dopuszczali do jej rozwinięcia, obawiając się powstania kolonii przemytników. W XVI wieku na terenie obecnego Nowego Portu odbyła się bitwa pomiędzy wojskami króla Polski Stefana Batorego a miastem Gdańsk, zakończona ugodą. Od tego czasu Nowy Port, leżący faktycznie poza Gdańskiem, był przez Gdańsk lub przez cystersów kontrolowany.

Przed 1673 został założony cmentarz u zbiegu ulic Władysława IV i Wyzwolenia, na którym chowano żołnierzy z załogi Szańca Zachodniego, a od końca XVIII wieku także mieszkańców, zarówno protestantów jak i katolików. Teren cmentarza był powiększany, po 1855 był przeznaczony już wyłącznie dla ewangelików katolicy otrzymali odrębny cmentarz. Został zamknięty po 1945 i następnie zlikwidowany, na jego miejscu powstał ogród jordanowski. Obecnie miejsce to oznaczone jest tablicą pamiątkową.

W 1772, podczas pierwszego rozbioru Polski, teren Nowego Portu w przeciwieństwie do Gdańska znalazł się na terenie Prus i powstała w nim komora celna. Władze pruskie, pragnąc zdobyć Gdańsk, chciały osłabić go ekonomicznie, stąd zbudowały pod koniec XVIII wieku osadę portową i zachęcały kapitanów statków, by towary zostawiali już w Nowym Porcie, a nie w Gdańsku. W 1793 również Gdańsk znalazł się w granicach Prus, co spowodowało zlikwidowanie granicy pomiędzy Nowym Portem a Gdańskiem. Ponieważ nie było sensu utrzymywać dwóch portów w tak niewielkiej odległości od siebie, połączono w 1806 oba kapitanaty, tworząc de facto jeden port.

W 1785 powstała w Nowym Porcie szkoła elementarna.

Coraz większy tonaż budowanych statków oraz niski stan rzek Wisły i Motławy spowodował konieczność przebudowy portu gdańskiego na Motławie, jednakże już w 1807 okazało się, że port w Gdańsku będzie zbyt mały. Spowodowało to wzrost znaczenia portu w Nowym Porcie, który mógł przyjmować znacznie większe jednostki. W 1812, podczas wojen napoleońskich, na teren państwa pruskiego wkroczyli Rosjanie, oblegając w styczniu 1813 Nowy Port, broniony przez wojska francuskie. Osada wyszła z oblężenia zrujnowana, po wojnie jednak nastąpił wielki rozwój osady, a w szczególności portu.

W 1814 w Gdańsku utworzono zarząd policji, który w swoim zasięgu działania miał nie tylko miasto Gdańsk, ale również nieleżący jeszcze w granicach miasta Nowy Port, którego niewielka część, biorąc pod uwagę granice dzielnicy po reformie z 1992, została włączona do miasta już 17 marca 1814.



                                     

4.2. Historia 1817–1920

W 1817 Nowy Port został przyłączony do Gdańska, a znajdujący się na terenie dzielnicy port morski stał się drugim portem w mieście. Wówczas to Nowy Port zaczął rozwijać się jeszcze bardziej dynamicznie niż wcześniej. W 1831 Gdańsk nawiedziła epidemia cholery. Epidemia ta na terenie miasta rozpoczęła się na terenie Nowego Portu, gdzie zaczęli chorować na nią robotnicy.

W 1840 port w Nowym Porcie przestał oficjalnie istnieć jako osobny obiekt, gdyż został połączony z portem na Motławie. Dość istotnym impulsem do fuzji stała się ostra zima, która spowodowała odcięcie tradycyjnej drogi do portu na Motławie i konieczność przepływania przy nabrzeżu Nowego Portu Martwą Wisłą. W latach 40. XIX wieku do Nowego Portu zaczęła docierać komunikacja publiczna. Powozy były własnością prywatną, ale kursowanie było kontrolowane przez miasto. W tym samym czasie na terenie portu zadebiutowały parowe holowniki, które spowodowały znaczny wzrost przepustowości portu. W 1848 nastąpił bunt robotników portowych, którzy wcześniej holowali statki ręcznie. Władze miejskie zawiesiły działalność służb holownicznych. Holowniki wróciły jednak do służby już w 1849.

W 1855 katolicy otrzymali własny cmentarz u zbiegu ulic Wolności i Góreckiego, który funkcjonował tylko do 1886. W 1928 jego teren został przekształcony w park, a w latach 60. XX wieku na jego miejscu zbudowano betonowy obiekt usługowy. Nowy cmentarz katolicki został uruchomiony w 1866 przy ul. Góreckiego i funkcjonuje nadal cmentarz w Nowym Porcie. W latach 20. XX wieku został powiększony w kierunku wschodnim.

W latach 1857–1858 zbudowano kościół, który obecnie jest własnością parafii rzymskokatolickiej pw. Św. Jadwigi Śląskiej.

W latach 60. XIX wieku gdański port przeżywał trudności gospodarcze, związane z zaniedbaniami i niedoinwestowaniem. W petycji do władz pruskich stwierdzono, że w Prusach nie ma drugiego portu, który musi obsługiwać taką ilość statków około 3000 rocznie i jednocześnie byłby tak zaniedbany. Gdańska korporacja kupiecka żądała przesunięć środków inwestycyjnych z małych portów na terenie Pomorza Zachodniego na rzecz portu w Gdańsku. Mimo podwojenia żeglugi w Nowym Porcie, w latach 60. Port nie został rozbudowany.

Jedyną istotną inwestycją była wybudowana w 1867 linia kolejowa, łącząca centrum Gdańska z Nowym Portem linia kolejowa nr 249. Linia kolejowa oprócz tego, że spowodowała możliwość całorocznej pracy przeładunkowej na kierunku ląd-statki, spowodowała też rozwój dzielnicy.

W 1891 zostały przyłączone grunty wsi Brzeźno wokół Basenu Wolnocłowego.

W 1891 w Nowym Porcie powstała pierwsza linia tramwajowa, łącząca Nowy Port obecny przystanek kolejowy Gdańsk Brzeźno z Brzeźnem. Linia ta nie była połączona z żadną inną gdańską linią tramwajową. W 1894 otwarto latarnię morską, która oprócz wskazywania drogi okrętom i samolotom, posiadała kulę czasu umożliwiającą synchronizowanie zegarów. W 1899 w Nowym Porcie powstały Gdańskie Tramwaje Elektryczne, będące filią drezdeńskiego Towarzystwa Akcyjnego Kummer. Połączono wówczas sieci tramwajowe, przez co Nowy Port zyskał połączenie tramwajowe z Wrzeszczem przez Brzeźno oraz linię łączącą Nowy Port ze Śródmieściem, przechodzącą przez obecne tereny stoczniowe. W 1899 wybudowano również zajezdnię, służącą do dziś.

Szczególnie dynamiczny okres w rozwoju dzielnicy przypada jednak na początek XX wieku. W latach 1902-1909 w Nowym Porcie powstało 126 nowych budynków mieszkalnych, głównie przeznaczonych dla robotników, szybciej budowano tylko w znacznie większym terytorialnie i ludnościowo Wrzeszczu 364 domy. W 1906 dzielnica została skanalizowana.

Podczas I wojny światowej produkcja przemysłowa Nowego Portu była podporządkowana celom militarnym, a dotychczasowy port handlowy został przekwalifikowany na port wojenny.

W 1919, na skutek kryzysu, jedna z linii tramwajowych do Nowego Portu została zawieszona na niemal cały rok.

                                     

4.3. Historia 1920–1945

Po wejściu w życie postanowień traktatu wersalskiego Gdańsk stał się wolnym miastem, port został przekazany w zarząd Rady Portu i Dróg Wodnych. Opuszczone przez wojsko koszary przy ul. Kasztanowej/Oliwskiej zostały 11 marca 1922 przyznane na własność rządowi polskiemu, który urządził w nich tzw. etap emigracyjny. W późniejszych latach w obiekcie tym znajdowało się wiele mieszkań zajmowanych przez obywateli polskich pracujących w Wolnym Mieście Gdańsku, świetlica Związku Polaków, szkoła podstawowa Macierzy Szkolnej, sala sportowa, Dom Harcerza oraz kaplica pw. Matki Boskiej Częstochowskiej, której rektorem był ks. Marian Górecki.

W 1928 zajezdnia w Nowym Porcie została zbudowana od podstaw i w tym kształcie istnieje bez większych zmian do dziś. W 1929 przeniesiono torowisko z terenów stoczniowych na obecną ulicę Marynarki Polskiej – linia ta otrzymała taki przebieg, jaki ma obecnie.

1 września 1939 ostrzał z okrętu Schleswig-Holstein, cumującego w Nowym Porcie oraz z Latarni Morskiej rozpoczął II wojnę światową. Wielu Polaków mieszkających w dzielnicy zostało w tym dniu aresztowanych. Równocześnie władze niemieckie przejęły dawny kompleks koszarowy przy ul. Kasztanowej/Oliwskiej, gdzie powstał obóz przejściowy Nowy Port Zivilgefangenenlager Neufahrwasser oraz komenda obozów jenieckich, pod którą podlegały jeszcze dwa inne obozy na Pomorzu do 31 marca 1940. W lutym 1945 z Nowego Portu rozpoczęła się ewakuacja niemieckiej ludności Gdańska.

30 marca 1945 do Nowego Portu wkroczyły wojska radzieckie. W wyniku działań wojennych port został doszczętnie zniszczony.

                                     

4.4. Historia 1945–1989

W 1951 utworzono Szybką Kolej Miejską, obsługującą początkowo odcinek Gdańsk Główny – Gdańsk Nowy Port.

7 listopada 1954, w 37. rocznicę rewolucji październikowej, został otwarty Morski Dom Kultury z kinem.

W 1961 w Nowym Porcie powstał Zespół Szkół Morskich, przekształcony w 1974 w Morskie Liceum Zawodowe, szkoła ta miała za zadanie kształcić przyszłych marynarzy. W latach 60. zajezdnia Nowy Port została zmodernizowana.

W latach 70. gdańskie porty szybko się rozwijały, a wraz z nimi rozwijała się dzielnica portowa Nowy Port. W 1984 latarnia morska przestała pełnić funkcję nawigacyjną.

                                     

4.5. Historia Po 1989

15 grudnia 2002 lub w 2003 skrócono linię Gdańsk Główny – Gdańsk Nowy Port, do przystanku Gdańsk Brzeźno. Linia ta została ostatecznie zamknięta w czerwcu 2004.

W 2004 latarnia morska w Nowym Porcie została otwarta dla zwiedzających.

W latach 2007-2009 zostały zbudowane Kamienice Magellana przy ul. Wyzwolenia zespół dwóch trzypiętrowych budynków.

Popularna za PRL restauracja i klub nocny "Wiking" w nowej rzeczywistości gospodarczej został zlikwidowany; obecnie w jego miejscu znajduje się sklep popularnej sieci sklepów dyskontowych.

W ostatnim czasie dzielnica zaczęła wzbogacać się w małe, plenerowe formy architektoniczne drewniana rzeźba ryby pomuchel przy ul. Rybołowców oraz rzeźby lwa i lwicy na terenie Szkoły Podstawowej nr 55 przy ul. Wolności.

W 2019 zaprezentowano koncepcję przekształcenia terenu przy dawnej bazie promowej w obszar spacerowo-rekreacyjny. Obszar ten obejmuje najstarszy fragment cmentarza ewangelickiego z XVII w., który obecnie zajęty jest przez rondo.



                                     

5. Transport i komunikacja

Komunikacja zbiorowa zaczęła docierać ze Śródmieścia do Nowego Portu w latach 40. XIX wieku, kiedy to do wprowadzono prywatną, ale regulowaną przez miasto komunikację powozową.

                                     

5.1. Transport i komunikacja Kolej

Na terenie dzielnicy znajdują się dwie zamknięte stacje, obsługiwane wcześniej przez SKM w Trójmieście: Gdańsk Nowy Port i Gdańsk Brzeźno.

Linia do Nowego Portu powstała w 1867, początkowo łącząc stację czołową przy Dworcu Brama Nizinna przez tereny ówczesnej wsi Zaspa z nabrzeżem Kanału Portowego. Linia od początku obsługiwała zarówno przewozy towarowe, jak i pasażerskie. Przed 1938 stacja zmieniła nazwę z Neufahrwasser na Danzig Neufahrwasser, a stacja Brösen na Danzig Brösen.

W 1951 powstała szybka kolej miejska, która połączyła Nowy Port z Gdańskiem Głównym.

15 grudnia 2002 skrócono linię Gdańsk Główny – Gdańsk Nowy Port do przystanku Gdańsk Brzeźno.

24 czerwca 2005 ostatecznie zlikwidowano linię Gdańsk Główny – Gdańsk Nowy Port. O 18.55 odjechał ostatni pociąg z Gdańska Brzeźna. Przyczyną likwidacji tej linii była niska frekwencja, spowodowana konkurencją ze strony komunikacji miejskiej, a zwłaszcza tramwajów linii 10, 13 i 15

Po likwidacji ruchu pasażerskiego linia jest używana w ruchu towarowym, obsługując port.

W 2006 rozebrano linię kolejową nr 722 prowadzącą do Nabrzeża Wiślanego w Porcie Gdańskim. Ruch pociągów na tej linii był bardzo uciążliwy dla mieszkańców, gdyż biegła ona przez tereny mieszkalne dzielnicy. Powodowało to, że mimo zachowania szczególnej ostrożności i jazdy z maksymalną prędkością 20 km/h dochodziło do kolizji z pociągami. Zadanie rozebranej linii przejęła linia kolejowa z Zaspy Towarowej przez teren elektrociepłowni "Wybrzeże" do Nabrzeża Wiślanego, leżąca już poza terenem Nowego Portu.

                                     

5.2. Transport i komunikacja Drogi krajowe

W Nowym Porcie, przy przystani promowej, rozpoczyna się droga krajowa nr 91. Droga ta przebiega ulicami Przemysłową, Oliwską, Rybołowców, Wolności, Marynarki Polskiej, a w przeciwnym kierunku, zamiast przez Rybołowców, prowadzi ulicą Władysława IV.

                                     

5.3. Transport i komunikacja Tramwaje

Na terenie dzielnicy znajduje się zajezdnia tramwajowa oraz dwie pętle uliczne. Do dzielnicy docierają: linia nr 5 z pętli Zaspa przez Wrzeszcz i Brzeźno, nr 7 z pętli Łostowice Świętokrzyska oraz nr 10 z przystanku Brętowo PKM przez Dworzec Główny. Torowisko na terenie dzielnicy ma kształt podwójnej pętli ulicznej o wspólnym odcinku na ulicy Wolności. Większa pętla wiedzie ulicami Rybołowców, Wolności, Władysława IV, Oliwską i korzystają z niej linie 5 i 7, mniejsza natomiast w stronę Letnicy ulicami Wolności, Władysława IV, Strajku Dokerów, Góreckiego i Marynarki Polskiej, przejeżdża nią linia 10.

Tramwaje elektryczne pojawiły się w Nowym Porcie już w XIX wieku. Linie do Nowego Portu wielokrotnie zmieniały swój przebieg, obecny przebieg linii z centrum Gdańska został wytyczony w 1929. Zajezdnia posiada schemat, który bez większych zmian pochodzi z ostatniej modernizacji w latach 60.

                                     

5.4. Transport i komunikacja Autobusy miejskie

Na terenie dzielnicy jeżdżą autobusy miejskie linii 148 z Żabianki SKM i 188 z Zaspy SKM. Linia nr 148 łączy Nowy Port z Żabianką SKM. Jedzie przez Nowy Port ulicami Wyzwolenia, Marynarki Polskiej, Wolności gdzie linia biegnie tą samą drogą co 188 i linie tramwajowe i Władysława IV do zajezdni tramwajowej. Z powrotem linia prowadzi ulicami Władysława IV, Na Zaspę, Ks. Mariana Grójeckiego.

Linia nr 188 łączy Nowy Port z Zaspą SKM. Jedzie przez Nowy Port ulicami Oliwską, Rybołowców, Wolności gdzie linia biegnie tą samą drogą co 148 i linie tramwajowe i Władysława IV do zajezdni tramwajowej. Z powrotem linia biegnie ulicami Władysława IV, Na Zaspę.

Komunikację nocną zapewniają linie N2 Nowy Port – Brzeźno – Wrzeszcz – Piecki – Łostowice Świętokrzyska oraz N12 Jasieńska – Migowo – Suchanino – Dworzec Główny – Nowy Port – Brzeźno – Żabianka SKM.

                                     

6. Kultura i edukacja

Galeria Sztuki Współczesnej NPS

W Nowym Porcie znajduje się Galeria Sztuki Współczesnej. Galeria działa od 6 maja 2009, powstała z inicjatywy Marcina Bildziuka. Galeria funkcjonuje przy powstałym w 2008 Stowarzyszeniu Nowy Port Sztuki. Od 2009 uczestniczy w projekcie Noc Muzeów. W 2010 w galerii miała miejsce wystawa Tadeusz Kantor Dziś są moje urodziny, zorganizowana w XX rocznicę śmierci artysty we współpracy z Cricoteką – Ośrodkiem Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora

Szkoły ponadgimnazjalne

Na terenie Nowego Portu znajdują się trzy szkoły:

  • Zespół Szkół Morskich im. Bohaterskich Obrońców Westerplatte
  • Wyższa Szkoła Bezpieczeństwa budynek Morskiego Domu Kultury
  • IV LO Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 5 liceum powstało w 1946, od 1999 w składzie ZSO nr 5
                                     

7. Sport

Na terenie dzielnicy działa klub Portowiec Gdańsk, założony w 1957 i po 40-letniej przerwie reaktywowany w 2009. Klub posiada drużynę piłki nożnej, w sezonie 2010/11 występującą w A klasie. Klub rozgrywa swoje mecze na boisku Zespołu Szkół Morskich.

Przed II wojną światową na terenie dzielnicy działały: FC Comet Neufahrwasser założony przed 1909, zlikwidowany przed 1914 oraz działający w latach 1919-1945 SV Neufahrwasser.

                                     

8. Kościoły i związki wyznaniowe

Kościoły i zakony rzymskokatolickie

Teren dzielnicy znajduje się w granicach rzymskokatolickiej parafii pw. Św. Jadwigi Śląskiej. Kościół parafialny został zbudowany w latach 1857–1858.

Przy ulicy Oliwskiej znajduje się Morski Kościół Misyjny pw. Niepokalanego Serca Maryi, użytkowany przez franciszkanów reformatów.

                                     

9. Rada Dzielnicy

W Radzie Dzielnicy zasiada 15 radnych. W kadencji 2019–2024:

  • Przewodniczący Rady Dzielnicy – Kamil Rychlak
  • Przewodniczący Zarządu Dzielnicy – Łukasz Hamadyk
                                     

10. Przemysł

Przemysł w Nowym Porcie ma już mniejsze znaczenie niż przed 1945. W przeszłości działały tu rafineria cukru, fabryka melasy, browar Bierbrauerei Richard Fischer oraz gorzelnia. Większość zakładów przemysłowych została zlikwidowana.