Poprzednia

ⓘ Kryzys gospodarczy




Kryzys gospodarczy
                                     

ⓘ Kryzys gospodarczy

Kryzys gospodarczy – zjawisko ekonomiczne w gospodarce.

Przyczyn kryzysu upatruje się zależnie od wyznawanej szkoły zwykle albo-albo:

  • w samej naturze gospodarki kapitalistycznej marksizm, keynesizm. Podkreśla się zjawisko cykliczności koniunktury, czy obniżenia popytu na dobra konsumpcyjne wskutek wyzysku marksizm.
  • w czynnikach zewnętrznych, np. przez błędną politykę finansową, politykę gospodarczą, także przez niewydolność systemu finansowego. Jest to podejście charakterystyczne dla szkoły neoliberalnej,

Przeciwieństwem kryzysu gospodarczego jest wzrost gospodarczy. W odróżnieniu od recesji kryzys to przede wszystkim zjawisko generujące skutki jakościowe, a więc takie, które trwale zmieniają reguły funkcjonowania gospodarki.

                                     

1. Objawy kryzysu

W czasie trwania kryzysu dochodzi do upadłości wielu przedsiębiorstw, w wyniku czego następują zwolnienia grupowe, utrata miejsc pracy i redukcja etatów.

Ogólnie kryzys objawia się nagłym pogorszeniem stanu gospodarki.

Pierwszym sygnałem nadchodzącego kryzysu są spadki indeksów giełdowych lub krach giełdowy przeradzający się w długoterminową bessę. Jeszcze wcześniej można to zauważyć obserwując monitorując statystyki dotyczące zawieranych transakcji na kontraktach terminowych tzw. futures które pokazują, jakich tendencji należy spodziewać się w niedalekiej przyszłości.

Objawami kryzysu są:

  • wzrost deficytu budżetowego
  • wzrost deficytu handlowego
  • spadek zatrudnienia
  • obniża się tempo eksportu, a przedsiębiorstwa zmniejszają nakłady inwestycyjne.
  • spadek produkcji
  • zwalnia też dynamika wzrostu produkcji przemysłowej
  • spadek konsumpcji
  • wzrost deficytu fiskalnego
  • spadek PKB
  • trend spadkowy w podatkowych dochodach budżetowych państwa
  • spadek dynamiki zwolnienie tempa wzrostu gospodarczego
  • spadek płac
  • spadek dochodów
  • galopująca inflacja przeradzająca się w hiperinflację
  • wzrost bezrobocia
  • spadek inwestycji

Obecność kryzysu obrazują wskaźniki ekonomiczne, czyli wielkości ekonomiczne charakteryzujące gospodarkę – np. przynajmniej dwa kwartały spadku PKB.

                                     

2. Cykl życia kryzysu

Rozwój i przebieg kryzysu z perspektywy jego dynamiki, potencjału destabilizującego, a także zasięgu geograficznego opisuje model cyklu życia kryzysu. Składa się on z pięciu etapów: 1. Kumulacja 2. Inicjacja 3. Zarażanie 4. Transmisja 5. Nowa rzeczywistość pokryzysowa.

                                     

3. Historyczne przykłady

Największe światowe kryzysy to: Wielki kryzys 1929–1933, kryzys naftowy 1973 oraz Kryzys finansowy 2007–2009 r.

W Polsce: Wielki kryzys w Polsce 1929–1935.