Poprzednia

ⓘ Michałkowice




Michałkowice
                                     

ⓘ Michałkowice

Michałkowice – dzielnica miasta Siemianowice Śląskie o charakterze mieszkaniowo-przemysłowo-rolniczym. Znajduje się na północno-zachodnich obrzeżach miasta. Zajmuje powierzchnię 545.5 ha, zamieszkuje ją 15532 mieszkańców. Gęstość zaludnienia 2847 m/km². Kod pocztowy 41-103.

                                     

1. Osiedla

  • Osiedle Basztowe
  • Osiedle Robotnicze pot. "osiedle za kościołem", daw. "osiedle im. A. Zawadzkiego"
  • Osiedle Przyjaźni
  • Osiedle Fabud
  • Maroko zachodnia część Osiedla Robotniczego składająca się z kilkudziesięciu dwurodzinnych domków mieszkaniowych, z począktów XX. w.
  • Osiedle Bohaterów Września pot. "Pegeery"
  • Osiedle im. Witolda Budryka pot. Falklandy, Faki
  • Osiedle przy ul. Bytomskiej
                                     

2. Nazwa

Nazwa jest patronimiczną nazwą wywodzącą się od polskiej formy męskiego pochodzenia biblijnego - Michała i pochodziła od założyciela wsi lub jej patrona. Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu jako starszą od niemieckiej wymienia obecną polską formę nazwy - Michałkowice podając jej znaczenie "Dorf des St. Michael" - "Wieś św. Michała" co zostało uwidocznione w herbie.

                                     

3. Historia

  • 1951 – włączenie gminy Michałkowice z dzielnicą Bytków do powstającego powiatu miejskiego Siemianowice Śląskie
  • Nazwa pochodzi od imienia męskiego Michał, który według legendy był kiedyś właścicielem tej osady. Miejscowa legenda głosi, że Michał wraz z dwoma swoimi braćmi, Siemionem i Maciejem, był rybakiem.
  • 1961 - powstanie pierwszego Zakładu Przeróbczego Haldex przy KWK "Michał"
  • 1856 – powiększenie przez ks. Antoniego Stabika fary św. Michała Archanioła dostawienie trzech kaplic oraz założenie obecnego cmentarza
  • 1651 – podział terenów Michałkowic na trzech braci Mieroszewskich i późniejsza częściowa wyprzedaż ziemi przez Rheinbabenów powoduje odłączenie części Michałkowic w rejonie dzisiejszych Sadzawek. Odcięta ziemia nazwana później została Michałkowice II
  • 1936 – przemianowanie kopalni "Max" na "Michał"
  • 1994 – uroczyste pożegnanie KWK "Michał"
  • 1421 – powstanie pierwszej w Siemianowicach szkoły przy kościele i parafii w Michałkowicach
  • 1910 – Konsekracja kościoła pw. Św. Michała Archanioła przez kardynała Georga Koppa
  • 1845 – budowa cynkowni, huty "Teresa" na gruntach "Michałkowice II"
  • 1902-1904 – na miejscu XVIII-wiecznej, barokowej świątyni pw. Św. Michała Archanioła wzniesienie w Michałkowicach neoromańskiego kościoła pod tym samym wezwaniem
  • 1870 – powstanie kopalni "Chassee" na terenie dóbr "Michałkowice II"
  • 1853 – początek budowy wąskotorowej kolei przemysłowej biegnącej z Bytomia-Karbia przez Michałkowice do Katowic-Bogucic
  • 1887 – na terenie Michałkowic uruchomienie kopalni "Max"
  • 1972 – połączenie KWK "Michał" i KWK "Siemianowice"
  • 1882 – powstanie biblioteki Towarzystwa Czytelni Ludowych w Michałkowicach
  • 1274 – pierwsza niepotwierdzona w innych źródłach wzmianka o parafii w Michałkowicach
  • 1970 - założenie grupy muzycznej SBB
  • 1920 - utworzono Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół” w Michałkowicach regionalne gniazdo najstarszej polskiej organizacji sportowej Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół”. Działalność rozpoczęło 22 lutego i pod koniec roku liczyło 111 członków w tym 46 kobiet i 30 młodzieży. Prezesem organizacji był Józef Białas, naczelnikiem Wojciech Kocot, a potem Franciszek Sobota.
  • 2012 - Otwarcie "Parku Tradycji" w miejscu byłej kopalni "Michał"
  • 1939 – w nocy z 31 sierpnia na 1 września na kopalni "Michał" początek II wojny światowej. Dywersyjny oddział Freikorps Ebbinghaus zajmuje teren kopalni i zostaje wyparty dopiero po ciężkich walkach przez pododdział Wojska Polskiego oraz miejscowych dawnych powstańców śląskich i harcerzy.
  • 1786 – zbudowanie murowanego kościoła w Michałkowicach, konsekrowanego 21 października 1787 r.
  • 1402 – Maciej Wrochlik z Bytkowa funduje drugi kościół parafialny w Michałkowicach
  • Michałkowice to jedna z najstarszych dzielnic Siemianowic Śląskich. Początkowo oddzielna osada położona podobnie jak pobliskie Maciejkowice na terenie Piastowskiego Księstwa Bytomskiego na południe od rozległych pól Rozbarku obecnie dzielnicy Bytomia i Dąbrówki Wielkiej wymienionych już w XII-wiecznych Kronikach Nestora jako dostawca srebra i koni dla władcy Waregów Rusów Światosława i w Bulli gnieźnieńskiej jako dostawca srebra dla władz kościelnych i królewskich.
  • 1326 – w dokumencie kolektora papieskiego Andrzeja z Verolo mowa jest o opuszczonym kościele we wsi Michałkowice, co wskazuje, że istniał już znacznie wcześniej, a Michałkowice już wtedy były wsią parafialną, jedną z najstarszych w kasztelanii bytomskiej
  • 1803 – założenie przez Rheinbabenów na polach "Michałkowic II" kopalni "Fanny"
  • 1998 – likwidacja KWK "Michał"
  • 1290-1310 – przypuszczalne założenie parafii i zbudowanie pierwszego kościoła w Michałkowicach
  • 1520 – w ciągu XVI wieku, aż do wyczerpania złóż, górnictwo kruszcowe na terenie dominalnym Michałkowic
  • W czasie, gdy Górny Śląsk należał do Królestwa Prus i Rzeszy Niemieckiej Michałkowice nosiły nazwę Michalkowitz.
  • Na terenie Michałkowic znajduje się również jedna z najstarszych parafii rzymskokatolickich na Górnym Śląsku, założenie której wiąże się z wizytą Jacka Odrowąża w tym rejonie. Z niej wyodrębniły się między innymi parafie: Siemianowice, Bańgów, Przełajka, Maciejkowice, Józefowiec, Bytków.
  • Ważniejsze daty


                                     

4.1. Zabytki Budynki

  • Dom Pomocy Społecznej dawne Maximilianeum z początków XX wieku dzisiejszy CARITAS
  • Kościół pw. św. Michała Archanioła – wybudowany w latach 1902-1904,
  • Zabudowania dawnej kopalni "Michał" - szyb Krystyn
  • Niektóre zabudowania ul. Kościelnej
  • Stary cmentarz przy ul. Maciejkowickiej
  • Dom leśniczego i ogrodnika w Michałkowicach z 1906 roku w Parku Górnik
  • Zabytkowy zespół zabudowań i terenów parafialnych
  • Pałac Rheinbabenów zwany Zameczkiem w Parku Górnik
  • Budynek dawnego magistratu przy ul. Krakowskiej obecnie kamienica mieszkalna
                                     

4.2. Zabytki Krzyże, kapliczki

  • kaplica przy ul. S. Żeromskiego
  • krzyż przy ul. Tarnogórskiej
  • krzyż przy ul. Żeromskiego
  • kaplica przy ul. E. Orzeszkowej
  • kaplica przy ul. Kościelnej
  • kaplica "Jezus w ogrójcu" przy drodze na cmentarz
  • kaplica Rheinbabenów na cmentarzu michałkowickim ulica Michałkowicka
  • krzyż przy ul. Harcerskiej dawniej ul. Jana Hadamika
  • Grupa Ukrzyżowania przy kościele św. Michała Archanioła
                                     

4.3. Zabytki Pomniki

  • tablica pamiątkowa na os. Obrońców Kopalni "Michał"
  • tablica upamiętniająca ofiary II wojny światowej w kościele św. Michała Archanioła
  • obelisk przy ul. E. Orzeszkowej
  • tablice pamiątkowe upamiętniające ważne rocznice w kościele św. Michała Archanioła
                                     

5. Komunikacja i transport

Komunikacja autobusowa

Obecnie w Michałkowicach znajduje się 14 przystanków ZTM, przez które przebiega 22 linii: 5, 22, 30 30N, 43, 72, 74, 91, 96, 98, 110, 119, 133, 168, 170, 196, 222, 663, 664, 665 i 974, łączących dzielnicę z wszystkimi dzielnicami Siemianowic Śląskich, jak również z innymi głównymi miastami Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

                                     

6.1. Transport kolejowy Kolej normalnotorowa

Przez Michałkowice przebiegają bądź przebiegały następujące linie kolejowe:

  • Linia kolejowa nr 161 Katowice Szopienice Płn. – Chorzów Stary na granicy z Bytkowem, czynna
  • Łącznica kolejowa nr 871: Wanda – KWK Michał łączyła zakłady Haldex i Fabud z powyższymi liniami, zlikwidowana
  • Linia nr 201 należąca do Kopalni Piasku Szczakowa w pobliżu granicy z Piekarami Śląskimi, zlikwidowana

Obecnie, na istniejącej linii prowadzony jest wyłącznie ruch towarowy.

                                     

6.2. Transport kolejowy Kolej wąskotorowa

W latach 1854-1857 zakończono budowę linii kolei wąskotorowej o prześwicie toru 785 mm z Bytomia Karbia przez Rozbark, Maciejkowice, Siemianowice do Szopienic i Bogucic. Linia przebiegała przez Michałkowice od strony Maciejkowic nasypem kolejowym wzdłuż ogródków działkowych "Malwa", gdzie zlokalizowana była stacja węzłowa Bytków 4 tory stacyjne, 3 tory bocznicowe. Od stacji Bytków w stronę Siemianowic odgałęziały się dwa tory szlakowe, które przecinały ul. Oświęcimską w miejscu lokalizacji przejazdu kolejowego kat. A. Lewy tor przebiegał między Zakładami Kotłomontaż a Parkiem Górnik w kierunku bocznic KWK "Michał" czynna w latach 1901-1998 i "HALDEX" czynna w latach 1963-1994. Prawy tor prowadził nasypem kolejowym wzdłuż ogródków działkowych "Szarotka" w stronę Siemianowic i dalej do Szopienic.

Od roku 1998 rozpoczyna się okres kursowania wąskotorowych pociągów turystycznych z Siemianowic Śląskich do Zabytkowej Kopalni Srebra i Skansenu Maszyn Parowych w Tarnowskich Górach oraz nad Zalew Nakło-Chechło w Miasteczku Śląskim. W tym celu zbudowano dwa perony dla pasażerów "Bytków" i "Siemianowice Śląskie Wąskotorowe". Pierwszy zlokalizowany był przy przejeździe kolejowym przy ul. R. Traugutta i ul. Oświęcimskiej w Michałkowicach, drugi zaś przed bocznicą KWK Siemianowice Szyb Richter przy ul. Wieczorka. W roku 2000 GKW zakupiły wagon motorowy MBd1-281, który obsługiwał planowe kursy pasażerskie pod nazwą Bytomka w relacji Siemianowice Śl. Wąsk Bytków-Maciejkowice-Bytom. Rok 2000 zapisał się w historii Michałkowic jako data uruchomienia pierwszego planowego pasażerskiego połączenia kolejowego z Michałkowic do Bytomia i Siemianowic Śląskich.

Wykaz bocznic Górnośląskich Kolei Wąskotorowych na terenie Michałkowic w latach 1854-1990:

  • Okręgowe Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Kotłownia "Bytków" od 1960 do 1983,
  • Polsko-Węgierska Górnicza Spółka Akcyjna "HALDEX" Zakład Michał od 1963,
  • Kopalnia Węgla Kamiennego "Siemianowice" Ruch III KWK "Michał" od 1901,
  • Kamieniołom Michałkowice od 1890 do 1945.


                                     

7. Edukacja

  • Szkoły podstawowe
  • Szkoła Podstawowa nr 4 Zespół Szkół nr 4
  • Szkoła Podstawowa dla Dorosłych ZSOiZ nr 2
  • Szkoła Podstawowa nr 13
  • IV Liceum Ogólnokształcące
  • Szkoły średnie
  • Zespół Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych nr 2
  • Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych
  • Zasadnicza Szkoła Zawodowa nr 2
  • Uzupełniające Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych
  • III Liceum Profilowane
                                     

8. Kultura, Rekreacja

  • Na festynach, świętach i różnego rodzaju uroczystościach obchodzonych na terenie Michałkowic często artystycznie udziela się artysta Józef Skrzek
  • Corocznie odbywa się na terenie parafii św. Michała Archanioła w Michałkowicach we wrześniu śląski festyn "MichałFest".
  • Park Górnik z placem zabaw, Zameczkiem, stawem i trasami rowerowymi

Obiekty sportowe

  • Kompleks Sportowy "Michał” – Hala Zborna wraz z wyremontowanym basenem który posiada 83 metrową zjeżdżalnię, saunę i jacuzzi

Kluby sportowe

  • Klub futsalowy Futsal Club Siemianowice Śląskie.
  • Klub UKS Mustangi Michałkowickie – hokej na trawie
  • Klub Sportowy MUKS Michałkowice siatkówka
  • Klub Sportowy MKS "Start Michałkowice Piłka Ręczna
  • Klub sportowy MKS Siemianowice Trampkarze rocznik 95 i inne.
                                     

9. Michałkowiczanie

Artyści:

  • Józef Skrzek – kompozytor, muzyk, lider SBB
  • Jan Skrzek – muzyk

Ważne osobistości:

  • Paweł Wójcik – harcmistrz oficer rezerwy Wojska Polskiego
  • Józef Skrzek "Gromek” – harcmistrz oficer rezerwy Wojska Polskiego