Poprzednia

ⓘ Uśmiech sardoniczny




Uśmiech sardoniczny
                                     

ⓘ Uśmiech sardoniczny

Uśmiech sardoniczny – grymas twarzy przypominający uśmiech wywołany skurczem mięśni mimicznych po zażyciu trucizn zawartych w kropidle szafranowym, zwanym sardonijskim zielem. Także w szerszym znaczeniu – uśmiech szyderczy, pogardliwy oraz w znaczeniu medycznym – charakterystyczny grymas twarzy w przebiegu tężca.

Trucizny zawarte w kropidle szafranowym alkohole poliyno polienowe, enantotoksyna i dihydroenantotoksyna blokują receptor GABA uszkadzając ośrodkowy układ nerwowy i powodując silny skurcz mięśni. W efekcie twarz zatrutego wywarem z sardonijskiego ziela zastyga w grymasie z wyszczerzonymi zębami, przypominającym uśmiech.

Według powołującego się na dzieło Izydora z Sewilli Etymologiarum sive originum libri XX – autora przypisów do dzieła Salwiana z Marsylii O rządach Boga – starożytni używali rośliny pochodzącej z Sardynii gr. Σαρδώ – dlatego nazywano to ziele sardyńskim w celu uśmiercenia, sądząc że przyczynia się do tego długotrwały śmiech. Substancja została zidentyfikowana jako enantotoksyny kropidła szafranowego w wyniku badań zrealizowanych w Universita degli Studi del Piemonte Orientale pod nadzorem chemika Giovanniego Appendino. W starożytności podawano wywar z sardyńskiego ziela zniedołężniałym starcom lub skazanym na śmierć przestępcom, a następnie zrzucano ich ze skał lub bito na śmierć.