Poprzednia

ⓘ Bojcza (herb szlachecki)




Bojcza (herb szlachecki)
                                     

ⓘ Bojcza (herb szlachecki)

Bojcza – polski herb szlachecki, używany przez kilka rodzin. Herb w średniowieczu był nazywany i barwiony inaczej niż w czasach późniejszych.

                                     

1. Opis herbu

Opis z wykorzystaniem zasad blazonowania, zaproponowanych przez Alfreda Znamierowskiego:

W polu czerwonym potrójny krzyż złoty.

W klejnocie trzy pióra strusie.

Wersja pierwotna, średniowieczna, miała krzyż srebrny, klejnot nieznany.

                                     

2. Historia

Najwcześniejsze wzmianki

Brak pieczęci z tym herbem. Pierwszy znany zapis sądowy z 1453 roku Mazowieckie zapiski herbowe jako Modzele i Pyasseczna.

Legenda herbowa

Nie została sformułowana żadna konkretna legenda na temat genezy tego herbu. Kasper Niesiecki pisze:

                                     

2.1. Historia Najwcześniejsze wzmianki

Brak pieczęci z tym herbem. Pierwszy znany zapis sądowy z 1453 roku Mazowieckie zapiski herbowe jako Modzele i Pyasseczna.

                                     

2.2. Historia Legenda herbowa

Nie została sformułowana żadna konkretna legenda na temat genezy tego herbu. Kasper Niesiecki pisze:

                                     

3. Etymologia

Józef Szymański podaje, że Modzele Modzelie to nazwa imionowa, mająca odniesienie w nazwie osobowej, choć nie wyklucza też, że nazwa pochodzi od przezwiska modzel, oznaczającego odcisk, nagniotek. Piaseczna to według Szymańskiego nazwa przezwiskowa od piaseczna, piaszczysta, znajdująca się w piasku.

Bojcza miała być wedle Szymańskiego pierwotnie nazwą innego herbu, z podwójnym krzyżem zapisywaną w średniowieczu Buńcza, Bujne. Nazwy tej miał omyłkowo użyć w stosunku do Modzeli Paprocki w Herbach w Gnieździe nazwa jest prawidłowa. Od czasów Herbów, nazwa Bojcza przyjęła się jako główna nazwa omawianego herbu.

                                     

4. Herbowni

Lista sporządzona została na podstawie wiarygodnych źródeł, zwłaszcza klasycznych i współczesnych herbarzy. Należy jednak zwrócić uwagę na częste zjawisko przypisywania rodom szlacheckim niewłaściwych herbów, szczególnie nasilone w czasie legitymacji szlachectwa przed zaborczymi heroldiami, co zostało następnie utrwalone w wydawanych kolejno herbarzach. Identyczność nazwiska nie musi oznaczać przynależności do danego rodu herbowego. Przynależność taką mogą bezspornie ustalić wyłącznie badania genealogiczne.

Pełna lista herbownych nie jest dziś możliwa do odtworzenia, także ze względu na zniszczenie i zaginięcie wielu akt i dokumentów w czasie II wojny światowej m.in. w czasie powstania warszawskiego w 1944 spłonęło ponad 90% zasobu Archiwum Głównego w Warszawie, gdzie przechowywana była większość dokumentów staropolskich. Lista nazwisk znajdująca się w artykule pochodzi z Herbarza polskiego Tadeusza Gajla. Jest to dotychczas najpełniejsza lista herbownych, uzupełniana ciągle przez autora przy kolejnych wydaniach Herbarza. Występowanie na liście nazwiska nie musi oznaczać, że konkretna rodzina pieczętowała się herbem Bogoria. Często te same nazwiska są własnością wielu rodzin reprezentujących wszystkie stany dawnej Rzeczypospolitej, tj. chłopów, mieszczan, szlachtę.



                                     

4.1. Herbowni Herbowani według Gajla

Tadeusz Gajl wymienia następujące nazwiska:

Babiński, Borawski, Bucki, Czochański, Czuchański, Dąbrowski, Drozdowski, Klepacki, Leśniewski, Leśniowski, Modzela, Modzelewski, Rakowski, Rekowski, Rybałtowski, Twarowski, Zakliczewski.