Poprzednia

ⓘ Sowice




Sowice
                                     

ⓘ Sowice

Dzielnicę współtworzą 4 miejscowości położone nad rzeką Stołą, stanowiące części miasta Tarnowskie Góry:

  • Sowice niem. Sowitz – dawna wieś średniowieczna,
  • Puferki niem. Gruschkamühle – dawny zakład przeróbki rud i młyn na granicy Sowic i Opatowic,
  • Repecko nazwa urzędowa Repeckie ; niem. Repetzko – dawny folwark należący do Opatowic,
  • Czarna Huta niem. Hugohütte – dawna kolonia przemysłowa Lasowic.

W Sowicach znajduje się m.in. Parafia Matki Boskiej Częstochowskiej, której pierwszym proboszczem był ks. Jan Rudol, oraz zespół szkolno-przedszkolny, natomiast w Czarnej Hucie działała największa firma w dzielnicy – Zakłady Chemiczne Tarnowskie Góry.

Współcześnie poza granicami dzielnicy znajdują się dwie miejscowości, które dawniej były częściami Sowic:

  • część Tłuczykąta, obecnie w dzielnicy Lasowice.
  • Blaszyna – XVI-wieczna, rozległa kolonia górnicza Sowic, która już w początkach XVII w. weszła w skład miasta Tarnowskie Góry, obecnie część dzielnicy Śródmieście Centrum teren między linią kolejową Tarnowskie Góry–Opole a ul. Jana III Sobieskiego,
                                     

1. Nazwa

Nazwa dzielnicy i miejscowości Sowice jest patronimiczną, wywodzącą się od zbiorowej nazwy osobowej Sowicy, oznaczającej potomków chłopa Sowy, który w średniowieczu prawdopodobnie z książęcego nadania wykarczował las na lewym południowym brzegu rzeki Rybnej dziś Stoły i założył osadę późniejszą wieś.

                                     

2.1. Historia Dzieje prehistoryczne i starożytność

Badania archeologiczne w okolicy Sowic rozpoczął w latach 1925 i 1927 prof. dr Józef Kostrzewski ze studentami Uniwersytetu Poznańskiego. Jednak najstarsze ślady bytności człowieka na terenie dzisiejszej dzielnicy Sowice udało im się odnaleźć dopiero w 1928 roku. W trakcie kontynuacji badań archeologicznych nad rzeką Stołą, na zachód od Repecka prof. Kostrzewski znalazł wraz ze studentami paleolityczny skrobacz, drapacze oraz wiórki i odłupki, a także skorupy kultury łużyckiej, a w Sowicach na północ od drogi do Repecka natrafił na odłupki i wiórki krzemienne z epoki paleolitu.

Do wykopalisk prof. Kostrzewski powrócił w 1933 roku, znajdując w Repecku liczne osady ze środkowej fazy neolitu oraz kultury łużyckiej. Natomiast w Sowicach odkrył na 4 stanowiskach: skorupę kultury łużyckiej stanowisko a, na południowy wschód od Sowic, okrzesek krzemienny stanowisko b, na wschód od Sowic, kolejny okrzesek krzemienny stanowisko c, na zachód od Sowic oraz "złamany wiór krzemienny z częściowo zaszczerbioną krawędzią” i dwa okrzeski krzemienne stanowisko d, na północny wschód od Puferek.

W tym samym, 1933 roku w okolicy Tarnowskich Gór pojawiła się druga grupa archeologów i studentów Uniwersytetu Warszawskiego na czele z prof. dr. Włodzimierzem Antoniewiczem. W Sowicach znaleźli oni na śródleśnych polanach prehistoryczne jamy z żużlem, szlaką i ułamkami szkła oraz odłamki krzemienia.

Kolejny, piąty już sezon badawczy prof. Kostrzewskiego, przyniósł w 1934 roku odkrycie na północ od drogi z Sowic do Repecka, w pobliżu wód Stoły: 2 wiórków, 8 okrzesków i przepalonego rdzenia tardenoaskiego z epoki kamiennej oraz skorupy naczynia i przepaloną kość z okresu kultury łużyckiej.

Następne poszukiwania miały miejsce w 1942 roku, kiedy to koło Puferek bytomski archeolog Theodor Kubitzek odnalazł na południowym stoku doliny Stoły odłupek krzemienny z epoki kamiennej i trzy skorupy brzuśca naczynia glinianego z epoki żelaza.

W efekcie przed 1945 rokiem na terenie dzielnicy przebadano łącznie 11 stanowisk archeologicznych, w tym 3 stanowiska wokół Sowic, 4 stanowiska wokół Puferek i 4 stanowiska wokół Repecka.

                                     

2.2. Historia Historia średniowieczna i nowożytna

Pierwsza wzmianka o średniowiecznych Sowicach, jako Jasnowicz, pochodzi – zdaniem Marka Wrońskiego – z 1369 roku, z dokumentu podziału księstwa bytomskiego między księcia oleśnickiego Konrada II a księcia cieszyńskiego Przemysława. Kolejna Sowicze pojawia się w dokumencie erygującym parafię w Tarnowicach Starych z 1412 roku, znanym z dwóch odpisów z 1666 i 1761 roku.

Na terenie Sowic należących od 1415 roku do parafii w Tarnowicach, podobnie jak w całej okolicy, w XVI wieku zapoczątkowane zostało górnictwo kruszcowe. Pierwsze doniesienia o szybach wydobywczych zakładanych w Sowicach pochodzą z 1529 roku, a więc krótko po wydaniu Ordunku Gornego przez księcia opolskiego Jana Dobrego oraz margrabiego Jerzego Hohenzollerna-Ansbacha.

Wieś Sowice wraz z Lasowicami i należącymi do nich rozległymi lasami od 1603 lub 1608 roku była własnością miasta Tarnowskie Góry, które nabyło ją od lokalnych szlachciców – Dreslera i Blachy. Był to obszar oddawany w dzierżawę, który w 1779 został sprzedany za kwotę 11 620 talarów Erdmannowi von Larischowi celem pokrycia wydatków miasta.



                                     

3. Zabytki

Na terenie dzielnicy znajduje się jeden obiekt wpisany do rejestru zabytków – zabytek archeologiczny w postaci osady mezolitycznej i kultury łużyckiej przy ul. Grzybowej w Repecku – nr rej. C/1331/85.

Pozostałe zabytkowe obiekty na terenie Sowic figurują w Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy Tarnowskie Góry. Są to głównie budynki mieszkalne z II połowy i końca XIX wieku oraz początku XX wieku, zlokalizowane przede wszystkim przy ul. Grodzkiej 17 obiektów, a także przy ul. Bocznej, Czarnohuckiej, Wyzwolenia, 22 Stycznia oraz Słowackiego. Mieszcząca się przy tej ostatniej ulicy szkoła podstawowa z 1938 roku również jest obiektem zabytkowym.

W rejonie ulicy Fabrycznej znajduje się zespół 2 lokomotywowni i 2 wież ciśnień, a także schron polowy według instrukcji saperskiej z 1939 roku.

Zabytki sakralne reprezentowane są przez 2 krzyże przydrożne z końca XIX wieku przy ul. Czarnohuckiej oraz Grodzkiej, krzyż misyjny i krzyż na cmentarzu parafii Matki Boskiej Częstochowskiej oraz kapliczkę przy ul. Wodnej w Repecku.

Wzdłuż doliny rzeki Stoły na terenie Sowic, Puferek oraz Repecka wpisane do gminnej ewidencji zabytków są również liczne pozostałości osad oraz ślady osadnictwa pochodzące z mezolitu, neolitu oraz epoki kamiennej.

                                     

4. Oświata

Na terenie dzielnicy znajduje się Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 1 obejmujący Szkołę Podstawową nr 6 oraz Przedszkole nr 8. Budynek szkolny w Sowicach został oddany do użytku w 1938 roku, a inauguracja pierwszego roku szkolnego miała miejsce 5 września 1938. Patronem szkoły jest Alfons Zgrzebniok.

                                     

5. Religia

Największą wspólnotą religijną w Sowicach jest katolicka parafia pod wezwaniem Matki Boskiej Częstochowskiej, która swoim zasięgiem obejmuje całą dzielnicę i w 2010 liczyła ok. 1500 wiernych. Została ona erygowana 7 października 1943 roku jako lokalia. 3 października 1993 roku kościół parafialny został konsekrowany przez biskupa gliwickiego Jana Wieczorka.

                                     

6. Infrastruktura

Od 2011 roku nad rzeką Stołą w Repecku zachodnia część dzielnicy działa Centralna Oczyszczalnia Ścieków COŚ. Powstała ona w ramach pierwszego etapu projektu budowy w Tarnowskich Górach systemu wodno-kanalizacyjnego.

                                     

7.1. Transport Transport drogowy

Główne ulice Sowic mają status dróg powiatowych powiatu tarnogórskiego i są to: ulica Juliusza Słowackiego, o przebiegu równoleżnikowym, która łączy właściwe Sowice z Czarną Hutą droga klasy L nr 3296S, łączące dzielnicę z centrum miasta ulice Grodzka oś osadnicza średniowiecznej wsi Sowice, będąca częścią drogi klasy Z nr 3291S i Czarnohucka oś osadnicza Czarnej Huty, fragment drogi klasy Z nr 3290S o przebiegu południkowym oraz prowadząca z Czarnej Huty na zachód w kierunku Strzybnicy ulica Grzybowa z Puferkami i Repeckiem, również fragment drogi nr 3290S. Czarną Hutę i całą dzielnicę z Lasowicami łączy natomiast ulica Fabryczna, która jest drogą gminną klasy L nr 270 045 S.

                                     

7.2. Transport Transport kolejowy

Południową granicę dzielnicy ze Śródmieściem-Centrum tworzy linia kolejowa nr 144 łącząca stacje Tarnowskie Góry i Opole Główne, oddana do użytku w latach 1857–1858. Ruch pasażerski na niej został zawieszony w grudniu 2011 roku wraz z wejściem w życie nowego rozkładu jazdy likwidującego cztery pary pociągów relacji Tarnowskie Góry – Zawadzkie – Opole Główne. Powodem jest wycofanie się województwa śląskiego z organizacji przewozów na tej linii spowodowane niską frekwencją w pociągach.

                                     

7.3. Transport Komunikacja miejska

Publiczny transport zbiorowy na terenie Sowic obejmuje wyłącznie przewozy autobusowe, których organizatorem od 1 stycznia 2019 jest Zarząd Transportu Metropolitalnego Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Wcześniej przewozy organizowane były przez MZKP Tarnowskie Góry.

Przez dzielnicę przejeżdżają i zatrzymują się autobusy linii:

  • 189 Tarnowskie Góry Dworzec – Sowice Czarna Huta – Strzybnica Kościelna,
  • 671 Tarnowskie Góry Dworzec – Sowice Czarna Huta – Strzybnica Kościelna – Pniowiec Pętla,
  • 736 Tarnowskie Góry Dworzec – Sowice Czarna Huta – Strzybnica Kościół – Miedary Tarnogórska – Rybna Lotników – Strzybnica Kościelna – Pniowiec Pętla.
  • 174 Bobrowniki Śląskie – Osada Jana – Tarnowskie Góry Dworzec – Sowice Czarna Huta,

W granicach administracyjnych dzielnicy znajdują się przystanki: Sowice Słowackiego, Sowice Czarna Huta, Puferki i Repecko oraz przystanek na żądanie Sowice Cmentarz.

Użytkownicy również szukali:

cmentarz sowice, dom tarnowskie góry, sowice, parafia sowice nowy proboszcz, sowice poznań,

...
...
...