Poprzednia

ⓘ Ustronie (Kłodzko)




Ustronie (Kłodzko)
                                     

ⓘ Ustronie (Kłodzko)

Ustronie – historyczna dzielnica Kłodzka, położona w północnej części miasta, na lewym brzegu Nysy Kłodzkiej. Powstała w średniowieczu jako podmiejska osada i został włączona w granice miasta w 1890 roku. Zamieszkuje ją kilkuset mieszkańców.

                                     

1. Geografia

Położenie

Ustronie położone jest w północnej części Kłodzka. Graniczy na zachodzie z Leszczynami, na południu z osiedlem Nowy Świat właściwie Ustroniem Górnym, na wschodzie poprzez rzekę z Jurandowem, na północy z Gołogłowami oraz Ścinawicą w gminie Kłodzko. Od centrum miasta oddalone jest o ok. 1.8 km.

Warunki naturalne

Ustronie położone jest na wysokości 290–320 m n.p.m., przy czym największym jego wzniesieniem jest Szpitalna Górka, znajdująca się w centrum dzielnicy. Zabudowania Ustronia ciągną się na rozległym terenie na północnym zboczu Szpitalnej Górki, łagodnie opadającym do spływu Nysy Kłodzkiej i Ścinawki. Otoczenie stanowią głównie użytki rolne, z dużym udziałem łąk i ogrodów. Występują tu dobre gleby o podłożu osadów polodowcowych. Widoczne są także ślady eksploatacji gliny ceramicznej na potrzeby cegielni.

                                     

2. Historia

Ustronie jest starą czeską osadą, która powstała prawdopodobnie w XII wieku. Przez cały okres związana była z pobliskim Kłodzkiem Od początku należała do parafii św. Wacława na kłodzkim zamku. Jednocześnie ze względu na bliskie sąsiedztwo z miastem wieś była wielokrotnie niszczona podczas wojen. W 1343 roku Peschke Rücker sprzedał swoją posiadłość w Ustroniu joannitom z Kłodzka za 27 marek groszy praskich. W średniowieczu istniało tutaj także wolne sędziostwo, które w 1372 roku obejmowało 9 prętów gruntów. Mieszkali także wolni chłopi. W 1381 roku sędzią był Henil Mertil. Z 1394 roku pochodzi wzmianka o istnieniu we wsi folwarku sędziowskiego, który obejmował 2.5 łana. W 1404 roku sędzia Nicols Melnik sprzedał Nicolowi Steinwitzowi 0.5 łana gruntu sędziowskiego z klauzulą wieczystej daniny w zbożu na rzecz kłodzkich franciszkanów.

Na początku XV wieku Ustronie należało do Hansa von Tschetterwanga, lecz w 1420 roku już tylko część była w posiadaniu jego córki Jadwigi. Pozostała część znajdowała się w rękach augustianów. Wieś była zamieszkiwana przez ludność słowiańską, o czym świadczą imiona i nazwiska takie jak: Pessko czy Janko. Okresowo Ustronie należały do franciszkanów, np. w 1472 roku. W końcu XV wieku praktycznie cała wieś była własnością augustianów poza wolnym sędziostwem.

Przez cały czas zacieśniały się związki Ustronia z Kłodzkiem. W 1575 roku na zboczu Szpitalnej Górki powstała cegielnia, która produkowała głównie na potrzeby kłodzkiego kościoła farnego. W połowie XVII wieku Ustronie zamieszkiwało 9 kmieci i znajdowało się tu 27 gospodarstw. Wojna trzydziestoletnia 1630–1648 nie sprzyjała rozwojowi wsi, która prawdopodobnie w 1597 roku przeszła w posiadanie jezuitów, którzy przejęli majątki po augustianach na mocy decyzji papieża Klemensa VIII.

W 1687 roku południowa część wsi – tzw. Ustronie Górne została włączona do Kłodzka, co związane było z rozbudową twierdzy. Były to zabudowania położone na północ od Przedmieścia Ząbkowickiego.

Kolejne zmiany przyniosło nowe stulecie. Wtedy to Ustronie Dolne dzieliło się na dwie części. Jedna należąca do szpitala w Kłodzku i obejmowała 14 zagrodników oraz chałupników. Druga była własnością kolegium jezuickiego, a obejmowała 10 zagrodników oraz chałupników. W 1765 roku już cała wieś znajdowała się w rękach jezuitów. Pod koniec XVIII wieku mieszkał tutaj kmieć, 8 zagrodników i 3 chałupników-rzemieślników. Ustronie pozostało osada rolniczą, w której rozbudowie przeszkadzała rozwijająca się twierdza.

Ustronie zaczęło się rozrastać dopiero w 2 połowie XIX wieku, w wyniku rozwoju sąsiedniego Kłodzka. W 1864 roku na jego terenie wzniesiono gazownię miejską. Kilka lat później przez wieś przeprowadzono linię kolejową z Wałbrzycha do Kłodzka. Jej budowa wywołała zainteresowanie tymi terenami przez przemysłowców. Mimo to zachowany został rolniczy charakter osady, która w 1890 roku całkowicie została przyłączona do Kłodzka.

Po zakończeniu II wojny światowej Ustronie wraz z całym Kłodzkiem zostało przejęte przez polską administrację. Nastąpiło wysiedlenie dotychczasowych mieszkańców, na których miejsce przybyli Polacy ze wschodu. Krajobraz Ustronia nie uległ zmianie poza tym, że wzrosła powierzchnia zajmowana przez zakłady składowe i przemysłowe. Pracy zaprzestała cegielnia. W latach 80. XX wieku na obszarze dzielnicy wybudowano północną obwodnicę Kłodzka Estakadę Doliny Nysy Kłodzkiej ok. 800 m, dzięki której wyprowadzono częściowo ruch ciężarówek z centrum miasta. W kolejnej dekadzie zbudowano tutaj także miejską oczyszczalnię ścieków.

Podczas powodzi tysiąclecia 7/8 lipca 1997 roku część zabudowań dzielnicy znalazła się pod wodą. Naprawa zniszczeń i usuwanie skutków tego kataklizmu trwały przez kolejne kilka lat. W latach 2008–2011 na zachodnich rubieżach Ustronia na terenie dawnego chmielnika powstało centrum handlowe Galeria Twierdza Kłodzko.

                                     

3. Administracja

Obszar Ustronia od zawsze dzielił losy polityczno-administracyjne z Kłodzkiem, zostając do niego oficjalnie włączony pod koniec XIX wieku. Po zakończeniu II wojny światowej znalazło się w granicach Polski. Ustronie weszło jako część Kłodzka w skład województwa wrocławskiego, powiatu kłodzkiego. Z kolei po zmianach w administracji terenowej w latach 70. XX wieku weszło w skład województwa wałbrzyskiego. W 1999 roku ponownie reaktywowano powiat kłodzki, który wszedł w skład województwa dolnośląskiego.

Na terenie Kłodzka nie występują pomocnicze jednostki administracyjne, takie jak: osiedla, czy dzielnice, dlatego też o większości spraw decyduje samorząd miejski, którego siedziba znajduje się w ratuszu na pl. Bolesława Chrobrego, na Starym Mieście. Mieszkańcy wybierają do Rady Miasta siedmiu radnych co 4 lata, tworząc okręg wyborczy nr 1, wraz z całą środkową i północno-zachodnią częścią miasta, położoną na lewym brzegu Nysy Kłodzkiej.

                                     

4. Edukacja i kultura

Na osiedlu Nowy Świat nie ma żadnej placówki kulturalno-oświatowej. Dzieci w wieku 7–13 lat pobierają naukę w mieszczącej się na pobliskim osiedlu Kruczkowskiego – Szkole Podstawowej nr 3 im. kpt. Betleja przy ul. Jana Pawła II 2-4. Następnie kontynuują kształcenie w Gimnazjum nr 1 im. Adama Mickiewicza. Po jego ukończeniu młodzież uczy się w zdecydowanej większości w szkołach średnich położonych w centrum miasta.

                                     

5. Religia

Większość mieszkańców dzielnicy stanowią wyznawcy Kościoła rzymskokatolickiego. Ustronie wchodzi w skład katolickiej parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, która obejmuje swoim zasięgiem całą środkową i północno-zachodnią część miasta oraz Gołogłowy. Została ona utworzona w średniowieczu. Jej siedziba znajduje się na terenie starówki. Obecnie funkcję proboszcza sprawuje ks. Henryk Całka, SJ. Parafia ta wchodzi w skład diecezji świdnickiej i dekanatu kłodzkiego.

Na terenie dzielnicy znajduje się kościół filialny św. Ignacego Loyoli, w którym msze święte odprawiane są co niedzielę o godz. 11:30.

                                     

6. Architektura i urbanistyka

Zabudowania Ustronia Dolnego tworzą skupione są zasadniczo wokół dwóch najważniejszych ulic: Półwiejskiej i Skośnej. Centrum osady stanowi niewielki kościół filialny św. Ignacego Loyoli. Dominuje tutaj zabudowa, której początki sięgają końca XVIII wieku, jednak większość budynków powstała w XIX i XX wieku. Sporo miejsca zajmują obiekty przemysłowe oraz magazynowo-składowe

W skład dzielnicy wchodzi 7 ulic:

  • ul. Półwiejska
  • ul. Sierpowa
  • ul. Kowalska
  • ul. Fabryczna
  • ul. Skośna
  • ul. Noworudzka część
  • ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego część
                                     

6.1. Architektura i urbanistyka Zabytki, pomniki i tablice

Do ważniejszych zabytków znajdujących się na terenie Ustronia Dolnego zaliczyć możemy:

  • kapliczka domowa – stoi na ul. Nadrzecznej, powstała pod koniec XIX w. założona na planie kwadratu, nakryta daszkiem namiotowym zwieńczonym kulą z kutym krzyżykiem.
  • kościół filialny pw. św. Ignacego Loyoli – znajduje się przy ul. Półwiejskiej, wybudowany w 1880 r. w stylu neogotyckim. Jest budowlą prostokątną z sygnaturką na dachu. Okna i portal ostrołukowe. Wewnątrz skromne wyposażenie z końca XIX w.
  • Zespół zabudowań dawnych Zakładów Mięsnych CEESPOL – ul. Półwiejska 29. Powstał w latach 1906–1907 w stylu eklektycznym. Składa się z budynków administracji, hali produkcyjnej i wieży wodnej.
  • Na obszarze Ustronia zachowało się sporo dawnych domów mieszkalnych i zabudowań gospodarczych z przełomu XIX i XX w.
  • figura św. Archanioła Rafaela – barokowa okazała figura, stoi przy ul. Półwiejskiej. Na cokole inskrypcja zawierająca chronostych


                                     

7. Rekreacja

Ustronie Dolne nie posiada osobnych terenów rekreacyjnych. Przy większości z domów oraz zabudowań gospodarczych znajdują się prywatne, małe ogródki działkowe. Poza tym dzieci i młodzież korzystają z placu zabaw położonego przy ulicy Skośnej. W pobliżu estakady oraz w kierunku Szpitalnej Górki znajdują się łąki. W lecie część mieszkańców wykorzystuje rzekę w celach rekreacyjnych.

                                     

8. Gospodarka

Ustronie Dolne jest rolniczo-przemysłową dzielnicą Kłodzka. Działa tu kilka samodzielnych gospodarstw rolnych. Poza tym istnieje tutaj kilka zakładów pracy, do których należą:

  • Oczyszczalnia Ścieków – ul. Fabryczna
  • dawna gazownia miejska jednostka PGNiG – ul. Fabryczna
  • byłe Zakłady Mięsne CEESPOL – ul. Półwiejska
  • "Doral” Przetwórstwo Ryb

W latach 2008–2010 na wschodnich rubieżach Ustronia, na terenie dawnego chmielnika powstała Galeria Twierdza Kłodzko, składająca się z hipermarketów: Carrefour i Leroy Merlin oraz kilkunastu sklepów i salonów. W 2011 roku centrum handlowe zostało poszerzone o Park Handlowy Twierdza II, w którego skład weszły: MediaExpert, JYSK, Marks&Spencer, Centrum Chińskie Hua Sheng, Komfort, Martes Sport, Biedronka. Get-Fit Fitness, kino Cinema 3D, Sphinx oraz Wook. W pobliżu otwarto także restaurację McDonald’s.

                                     

9.1. Infrastruktura Transport

Przez środek Ustronia Dolnego przechodzi niezwykle ruchliwa trasa europejska nr 8 E67 z Kudowy-Zdroju do przejścia granicznego z Litwą w Budzisku. Bezpośrednio nad centrum osady znajduje się długi wiadukt drogowy, który w pewnym stopniu rozciął pierwotny układ osadniczy Ustronia. Z kolei przez północno-zachodnią granicę dzielnicy przechodzi również ruchliwa droga wojewódzka nr 381 z Wałbrzycha do Kłodzka.

                                     

9.2. Infrastruktura Komunikacja

Komunikacje miejską na terenie Ustronia obsługuje wyłącznie prywatna firma A-Vista. Na terenie dzielnicy znajduje się jeden przystanek autobusowy: Ustronie. Mieszkańcy mogą z niego dojechać busem do centrum Kłodzka, Ustronia, a także do pobliskich wiosek należących do gminy Kłodzko: Łącznej, Ścinawicy, Wojborza i Wilczej.

                                     

9.3. Infrastruktura Bezpieczeństwo

W zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz innych miejscowych zagrożeń – osiedle im. św. Wojciecha podlega rejonowi działania Powiatowej Straży Pożarnej, mieszczącej się przy ul. Traugutta 7 oraz Komendzie Powiatowej Policji w Kłodzku, która ma tutaj swoja główną siedzibę przy pl. Chopina 2. Funkcję dzielnicowego pełni sierż.sztab. Dominik Denys IV Rejon Służbowy.

Użytkownicy również szukali:

a vista, avista kłodzko wojbórz, avista łączna kłodzko, komunikacja kłodzko,

...
...
...