Poprzednia

ⓘ Lubowla (Słowacja)




Lubowla (Słowacja)
                                     

ⓘ Lubowla (Słowacja)

Lubowla, Stara Lubowla – miasto powiatowe we wschodniej Słowacji, w kraju preszowskim, w historycznym regionie Spisz.

                                     

1. Położenie

Lubowla leży na wysokości 545 m n.p.m., w Kotlinie Lubowelskiej między Magurą Spiską na północnym zachodzie, Górami Lubowelskimi na północnym wschodzie i Górami Lewockimi na południu. Miasto liczy 16 341 mieszkańców 2011, jego powierzchnia wynosi 30.786 km².

Przez Lubowlę przebiegają drogi krajowe nr 77 z Bardiowa do Popradu i nr 68 z Preszowa do granicy z Polską kilkanaście kilometrów na północ od miasta. Biegnie tędy również linia kolejowa z Popradu do Nowego Sącza przez granicę z Polską.

                                     

2. Historia

Lubowla jest jednym z najstarszych miast obecnego Spisza. Pierwsza pisemna wzmianka o mieście pochodzi z 1292, z czasów sporu polsko-węgierskiego o południowe tereny ziemi sądeckiej. Wykorzystując stan anarchii na Węgrzech księżniczka Kinga, dążąca do zacieśnienia związków Spisza z Polską, obsadziła ten teren swoimi wojskami, które stacjonowały tam aż do śmierci księżniczki w 1292 r. Potem jednak teren obecnego północnego Spisza, wcześniej będący częścią ziemi sądeckiej, został włączony do Węgier. W 1364 król Ludwik nadał Lubowli prawa miejskie i obdarzył miasto wieloma przywilejami. W 1412, na mocy umowy zawartej w Lubowli, miasto to, wraz z szeregiem innych miast i wsi spiskich weszło w skład tzw. zastawu spiskiego – ziem zastawionych przez Zygmunta Luksemburczyka Władysławowi Jagielle. Z ziem tych utworzono nowe starostwo spiskie, a zamek lubowelski ustanowiono siedzibą polskiego starosty spiskiego. Pod rządami polskich królów miasto rozkwitało, prowadząc handel z Polską. Było miejscem wielu spotkań i rokowań między władcami Polski i Węgier. 11 kwietnia 1556 miasto dotknął katastrofalny pożar, oszczędzając jedynie 6 domów. W latach 1655-1661 na zamku lubowelskim były ukryte polskie klejnoty koronne.

Pod władzę królów Węgier – wówczas byli już nimi Habsburgowie – miasto wróciło w 1769, po zagarnięciu starostwa spiskiego i południowej części ziemi sądeckiej przez Marię Teresę. W latach 1778-1876 miasto było częścią prowincji XVI miast spiskich. W 1910 miasto, wg spisów ludności pomijających Polaków liczyło 1.9 tys. mieszkańców, w tym 1.4 tys. Słowaków, 300 Niemców i 200 Węgrów. W połowie listopada 1918 r. założono tu Polską Radę Narodową. Przynależność państwową miał wtedy określić plebiscyt, do którego jednak nie doszło. W latach 30. XX w. zamek w Lubowli był siedzibą Wielkiego Przeoratu Polski lazarytów. 17 września 2006 na zamku w Lubowli zawiązano konfederację spiską.

                                     

2.1. Historia Przynależność państwowa

Od uzyskania praw miejskich Lubowla znajdowała się pod panowaniem następujących państw:

  • od 1993 – Republika Słowacka
  • 1364-1412 – Królestwo Węgier
  • 1938-1939 – Druga Republika Czechosłowacka
  • 1939-1945 – Republika Słowacka
  • 1804-1867 – Cesarstwo Austrii, Królestwo Węgier
  • 1569-1769 – Rzeczpospolita Obojga Narodów, Korona Królestwa Polskiego
  • 1918-1938 – Pierwsza Republika Czechosłowacka
  • 1867-1918 – Austro-Węgry, Kraje Korony Świętego Stefana, Królestwo Węgier
  • 1948-1960 – Republika Czechosłowacka
  • 1945-1948 – Trzecia Republika Czechosłowacka
  • 1960-1990 – Czechosłowacka Republika Socjalistyczna
  • 1769-1772 – Monarchia Habsburgów, Królestwo Węgier okupacja
  • 1772-1804 – Monarchia Habsburgów, Królestwo Węgier
  • 1990-1992 – Czeska i Słowacka Republika Federacyjna
  • 1412-1569 – Korona Królestwa Polskiego


                                     

3. Zabytki

Ważniejsze zabytki miasta to:

  • kościół św. Mikołaja – gotycki, z XIII w., przebudowany w drugiej połowie XVII w. w stylu barokowym oraz w XIX w. w stylu klasycystycznym, barokowe wnętrze z późnogotycką chrzcielnicą i rzeźbą Madonny z 1300
  • średniowieczny rynek Námestie sv. Mikuláša z renesansowymi i klasycystycznymi domami mieszczańskimi.
  • Zamek Lubowelski Hrad Ľubovňa – wybudowany pod koniec XIV w. pierwsza wzmianka z 1311; dobrze zachowany
  • Muzeum Architektury Ludowej Skansen w Starej Lubowli pod zamkowym wzgórzem, z greckokatolicką drewnianą cerkwią ze wsi Matysowa oraz drewnianymi domami mieszkalnymi z początków XX w., przeniesionymi z różnych miejscowości na terenie północno-wschodniego Spisza
                                     

4. Kultura

W mieście jest używana gwara przejściowa słowacko-spiska. Gwara spiska jest zaliczana przez polskich językoznawców jako gwara dialektu małopolskiego języka polskiego, przez słowackich zaś jako gwara przejściowa polsko-słowacka.

                                     

5. Osoby związane z Lubowlą

  • Marián Hossa ur. 1979 – słowacki hokeista, występujący w lidze NHL, reprezentant Słowacji.
  • Marcin Oracewicz – polski bohater obrony Krakowa przed Rosjanami w czasie konfederacji barskiej w czerwcu 1768, mistrz pasomoniczy, członek Bractwa Kurkowego i doskonały strzelec, urodzony w Lubowli,

Użytkownicy również szukali:

stara lubovna zamek parking, zamek w lubowli,

...
...
...