Poprzednia

ⓘ Dowództwo Taborów i Szefostwo Remontu




                                     

ⓘ Dowództwo Taborów i Szefostwo Remontu

Dowództwo Taborów i Szefostwo Remontu – fachowy organ dowodzenia I wiceministra spraw wojskowych właściwy w sprawach organizacji pokojowej taborów i służby remontu, ich wyszkolenia oraz studiów i doświadczeń w zakresie tej broni i służby, wydawania regulaminów i instrukcji, opracowywania propozycji budżetowych, a także współpracy z innymi komórkami organizacyjnymi M.S.Wojsk., Sztabu Głównego WP i instytucjami spoza wojska. Sprawowało merytoryczny nadzór nad szefostwami taborów i remontu DOK.

Dowództwo Taborów i Szefostwo Remontu powołane zostało 20 grudnia 1934 r. W jego skład włączony został Wydział VI Taborowy z Departamentu Intendentury i Wydział III Koni i Środków Przewozowych z Departamentu Uzupełnień. Dowódcą taborów i szefem remontu mianowany został płk kaw. Stefan Dembiński. Pozostawał on na tym stanowisku do września 1939 r.

                                     

1. Organizacja i obsada personalna Dowództwa Taborów i Szefostwa Remontu w latach 1934-1939

Organizacja i obsada personalna Dowództwa Taborów i Szefostwa Remontu w marcu 1939

  • Wydział Ogólny
  • szef wydziału - ppłk dypl. kaw. Witold Czaykowski
  • adiutant – rtm. adm. Zygmunt Sałasz
  • kierownik referatu - rtm. adm. Bolesław Wolicki
  • zastępca dowódcy taborów i szefa remontu – ppłk tab. Karol Wollen
  • kierownik referatu - kpt. tab. Kazimierz Franciszek Merka
  • dowódca taborów i szef remontu – płk kaw. / gen. bryg. Stefan Dembiński
  • kierownik referatu - mjr tab. Stanisław Rzewiński
  • szef wydziału – ppłk tab. Stefan Józef Michura
  • kierownik referatu – kpt. tab. Mieczysław Łyżwiński
  • Wydział Taborów
  • referent – rtm. adm. Zygmunt Sałasz
  • kierownik referatu administracji rezerw koni i wozów – kpt. adm. art. Franciszek Janton
  • kierownik referatu – ppłk dypl. kaw. Tadeusz Józef Jezierski
  • Samodzielny Referat Administracji Koni i Wozów

1 maja 1939 r. korpus oficerów taborowych w służbie czynnej liczył 205 oficerów, w tym: 5 podpułkowników, 23 majorów, 153 kapitanów i 24 poruczników.

Służba remontu nie posiadała własnego korpusu osobowego. Personel tej służby stanowili żołnierze przydzieleni z innych broni kawalerii, artylerii i taborów.

Z chwilą utworzenia Dowództwa Taborów i Szefostwa Remontu, dowódcy taborów i szefowi remontu podporządkowane zostały bezpośrednio:

  • dowódcy dywizjonów taborów i komendanci kadr dywizjonów taborów pełniący równocześnie funkcję szefów taborów poszczególnych Dowództw Okręgów Korpusów
  • Główna Składnica Taborowa w Warszawie
  • Kadra 1 Dywizjonu Taborów w Warszawie później w Małkini
  • 5 Dywizjon Taborów w Bochni
  • Kadra 6 Dywizjonu Taborów we Lwowie później w Jaworowie
  • Kadra 2 Dywizjonu Taborów w Lublinie później w Tomaszowie Lubelskim
  • Kadra 7 Dywizjonu Taborów w Poznaniu później w Koninie
  • Kadra 8 Dywizjonu Taborów w Toruniu później w Lipnie
  • 10 Dywizjon Taborów w Przemyślu później w Radymnie
  • Kadra 9 Dywizjonu Taborów w Brześciu
  • Kierownictwo Zaopatrzenia Taborowego w Warszawie
  • Kadra 3 Dywizjonu Taborów w Sokółce
  • Kadra 4 Dywizjonu Taborów w Łęczycy przeniesiona z Łodzi
  • Rejonowi Inspektorzy Koni

oraz pośrednio referaty koni w wydziałach mobilizacji i uzupełnień sztabów DOK.

W lipcu 1938 r., w okręgach korpusów, odtworzone zostały szefostwa taborów. W maju następnego roku szefostwa taborów włączone zostały w skład poszczególnych DOK. W tym samym czasie referaty koni przemianowane zostały na referaty koni i środków przewozowych i podporządkowane szefom wydziałów mobilizacji sztabów DOK.

                                     

2. Tabory w kampanii wrześniowej

Z chwilą rozpoczęcia kampanii wrześniowej ze składu osobowego Dowództwa Taborów i Szefostwa Remontu wyłoniono Szefostwo Taborów i Remontu Sztabu Naczelnego Wodza. Naczelnym szefem taborów i remontu mianowany został mjr tab. Albin Nowotny. Podlegał on bezpośrednio naczelnemu kwatermistrzowi – III zastępcy szefa Sztabu NW płk dypl. Józef Wiatr i miał kierować taborami i służbami remontu w polu na obszarze wojennym, za pośrednictwem szefów taborów i remontu armii samodzielnych grup operacyjnych:

  • Armia "Prusy” –?
  • Armia "Łódź” –?
  • Samodzielna Grupa Operacyjna "Narew” – mjr tab. Jan Mach
  • Armia "Modlin” – mjr tab. Józef Zając
  • Armia "Poznań” –?
  • Armia "Kraków” –?
  • Armia "Pomorze” –?
  • Armia "Karpaty” – mjr tab. Stanisław Tutaj

Jednostkami taborów i służby remontowej w polu były:

  • w dywizji piechoty
  • 2 dowództwa grup marszowych służb typ II
  • pluton taborowy
  • warsztat taborowy parkokonny
  • 8 kolumn taborowych jedno lub parokonnych
  • warsztat taborowy
  • w brygadzie kawalerii
  • 6 kolumn taborowych jedno lub parokonnych
  • 3 dowództwa grup marszowych służb typ I
  • w armii SGO
  • park taborowy
  • zapas koni
  • 6-10 kolumn taborowych jedno lub parokonnych
  • pluton taborowy parokonny
  • Odwód Naczelnego Wodza
  • 40 kolumn taborowych jedno lub parokonnych

Jednostkami taborów i służby remontowej na obszarze kraju:

  • Okręgowe Składnice Taborowe Nr 1 – 10
  • Ośrodek Zapasowy Taborów Nr 2 w Radymnie
  • Kierownictwo Remontu
  • Kierownictwo Zaopatrzenia Taborowego w Warszawie
  • Główna Składnica Taborowa w Warszawie
  • Zbiornica Taborowa Nr 1 w Tomaszowie Lubelskim
  • Zbiornica Taborowa Nr 2 w Radymnie
  • Ośrodek Zapasowy Taborów Nr 1 w Bochni

Dywizjony taborów i kadry dywizjonów taborów z chwilą zakończenia mobilizacji oraz przekazania nadwyżek do ośrodków zapasowych ulegały rozformowaniu.

                                     

3. Kierownicze organa Wojsk Taborowych 1918-1921

Pierwsze kierownicze organa Wojsk Taborowych i służby remontu Wojska Polskiego zorganizowane zostały 10 grudnia 1918 r. w strukturze Ministerstwa Spraw Wojskowych. W Departamencie I Mobilizacyjno-Organizacyjnym powstała wówczas Sekcja Remontu z szefem płk. Stefanem Suszyńskim, natomiast w Departamencie IV Gospodarczym utworzono Sekcję Taborów Materiałów Trenowych z szefem mjr. Aureliuszem Passella.

9 marca 1919 r. nastąpił szczegółowy rozdział kompetencji pomiędzy Ministerstwem Spraw Wojskowych a Naczelnym Dowództwem WP. Naczelnemu Dowództwu WP podlegały wszystkie dowództwa, formacje i zakłady położone na obszarze wojennym, a Ministerstwu Spraw Wojskowych – wszystkie pozostałe instytucje i jednostki wojskowe. Następnego dnia ziemie polskie zostały podzielone na obszar wojenny i kraj.

Powyższe zarządzenia sankcjonowały funkcjonowanie równorzędnych komórek organizacyjnych w Sztabie Generalnym WP i Ministerstwie Spraw Wojskowych. W tym pierwszym, w dniu 4 lutego 1919 r. utworzone zostało Kwatermistrzostwo Naczelnego Dowództwa, a w jego składzie Referat Taborowy. 13 lutego 1919 r. z połączenia Kwatermistrzostwa z Oddziałem IV Technicznym i Oddziałem V Demobilizacyjnym SG WP zorganizowany został Oddział IV Kwatermistrzowski Naczelnego Dowództwa WP, który pełnił funkcję Głównego Kwatermistrzostwa przy NDWP. W oddziale tym funkcjonowała Sekcja Taborowo-Weterynaryjna. 11 maja 1919 r., w wyniku przeprowadzonej reorganizacji ND WP w Oddziale IV z dotychczasowej Sekcji Taborowo-Weterynaryjnej utworzono dwie odrębne komórki:

  • Sekcję 6 Taborów i Koni – ppor. Antoni Chocieszyński,
  • Sekcję 8 Weterynaryjną – mjr Maksymilian Kowalewski.

W lutym 1920 r. Oddział IV Kwatermistrzowski przekształcony został w Oddział IV Etapowy. W składzie Oddziału IV Etapowego pozostała Sekcja Taborów i Koni – mjr Artur Rössner.

25 kwietnia 1919 r. w M.S.Wojsk. zdecydowano się utworzyć nową komórkę organizacyjną – Departament XI dla Spraw Koni i Taborów. W jego skład weszły sekcje: Remontu i Weterynaryjna wydzielone z Departamentu I Mobilizacyjno-Organizacyjnego oraz Taborowa wydzielona z Departamentu IV Gospodarczego. 14 czerwca 1914 r. zmieniony został numer departamentu z XI na VIII.

Struktura organizacyjna i obsada personalna Departament XI dla Spraw Koni i Taborów:

  • szef – gen. ppor. Zygmunt Łempicki
  • Sekcja III Weterynaryjna – ppłk Józef Gabriel Malewski
  • Sekcja I Remontu – płk Stefan Suszyński
  • Sekcja II Taborowa – mjr Aureliusz Passella
  • zastępca szefa – płk Stefan Suszyński

20 maja 1919 r. powołano do życia Inspektorat Wojsk Taborowych. Na stanowisko inspektora wojsk taborowych wyznaczony został mjr Aureliusz Passela. Podlegał on II wiceministrowi spraw wojskowych, posiadał uprawienia dyscyplinarne dowódcy brygady i kompetencje zbliżone do generalnych inspektorów. Podlegało mu:

  • Szkoła Podoficerska Wojsk Taborowych w Warszawie.
  • Dowództwo Szkół Taborowych
  • Szkoła Podchorążych Wojsk Taborowych w Warszawie,

Również 20 maja 1919 r. Sekcja III Weterynaryjna wyłączona została z Departamentu XI i podporządkowana bezpośrednio ministrowi spraw wojskowych.

1 marca 1920 r. weszła w życie nowa organizacja Ministerstwa Spraw Wojskowych zgodnie, z którą między innymi:

  • utworzony został Departament I Broni Głównych i Wojsk Taborowych
  • Sekcja Weterynaryjna włączona została do Departamentu IV jako Sekcja II Weterynaryjna,
  • Inspektorat Wojsk Taborowych włączony został do Departamentu I Broni Głównych i Wojsk Taborowych.
  • Departament VIII dla Spraw Koni i Taborów przeformowany został w Departament IV Koni,
  • Sekcja I Remontu włączona została do Departamentu IV jako Sekcja I Remontu,
  • Sekcja II Taborowa włączona została do Departamentu I Broni Głównych i Wojsk Taborowych jako Sekcja IV Taborowa

Struktura organizacyjna i obsada personalna Departamentu IV Spraw Koni:

  • szef – ppłk kaw. August Brochwicz-Donimirski od 13 IV 1920
  • Sekcja I Remontu
  • szef – gen. ppor. Aleksander Pajewski
  • szef – ppłk kaw. Władysław Oksza-Orzechowski do 13 IV 1920
  • Sekcja II Weterynaryjna – płk Józef Gabriel Malewski

Szefem Sekcji IV Taborowej mianowany został płk Aureliusz Passella.

W lutym 1920 r. zlikwidowany został Inspektorat Wojsk Taborowych.

W okresie od 13 listopada 1920 r. do 1 kwietnia 1921 r. w Ministerstwie Spraw Wojskowych funkcjonowała Ekspozytura M.S.Wojsk. dla Spraw Demobilizacji frontu. W jej składzie znajdował się Oddział IV z Sekcją Taborów i Koni. Po zakończeniu prac demobilizacyjnych personel Sekcji Taborów i Koni włączono do Departamentu I Broni Głównych i Wojsk Taborowych.



                                     

4. Obsada personalna Wojsk Taborowych w 1920 r.

Poniżej przedstawiono obsadę personalną niektórych stanowisk służbowych w Wojskach Taborowych

  • p.o. szefa Sekcji IV Taborowej Departamentu I Broni Głównych i Wojsk Taborowych – płk tab. Aureliusz Passella LP od 14 IV 1920 r.
  • dowódca Taborów DOG Pomorze – mjr tab. Wincenty Kluska CK
  • dowódca Taborów DOG Lwów – mjr tab. Julian Padiak CK
  • dowódca Taborów DOG Poznań – płk tab. Wiktor Raczyński CK
  • rtm. tab. Nicefor Siciński
  • 3 Szwadron Zapasowy Taborów w Grodnie – kpt. art. / mjr tab. Jan Kostrzewski CK
  • dowódca byłego Szwadronu Zapasowego Taborów – płk tab. Feliks Schlarb CK
  • 2 Szwadron Zapasowy Taborów – ppłk Edward Terlecki LP
  • 1 Szwadron Zapasowy Taborów w Warszawie – mjr tab. Edmund Schäffer CK
  • 4 Szwadron Zapasowy Taborów w Łodzi – ppłk tab. Witold Płatuski CK
  • płk tab. Feliks Siarkiewicz CK
  • 7 Szwadron Zapasowy Taborów w Poznaniu
  • 5 Szwadron Zapasowy Taborów w Krakowie – mjr tab. Alfred Uleniecki CK
  • 6 Szwadron Zapasowy Taborów w Przemyślu
  • 3 Szwadron Zapasowy Taborów w Kielcach
  • 9 Szwadron Zapasowy Taborów w Grodnie – kpt. art. / mjr tab. Jan Kostrzewski CK
  • Dowództwo Szkół Taborowych
  • dowódca Szkoły Podchorążych Taborowych – mjr tab. Erwin Rössner
  • Szkoła Podoficerów Taborowych
  • dowódca Kolumny Przewozowej Nr 2 w Warszawie – ppor. tab. Leopold Dębski
  • dowódca Kolumny Przewozowej Nr 3 –?
  • dowódca Kolumny Przewozowej Nr 1 –?
  • Wojskowa Fabryka Wozów w Krakowie-Grzegórzkach
  • Stacja Odpoczynku dla Koni w Radymnie
  • dowódca Stacji Odpoczynku dla Koni w Chodorowie – płk Kazimierz Łączyński
  • komendant Wojskowej Fabryki Wozów we Lwowie – por. Karol Gruszecki
  • Wojskowa Fabryka Wozów w Kielcach
  • dowódca Głównej Składnicy Zbiornicy Taborowej M.S.Wojsk. w Tarnowie – ppłk Władysław Kicki
  • rtm. tab. Władysław Czermak od III 1920
  • rtm. tab. Erwin Rössner do III 1920
  • Dowództwo Taborów przy Dowództwie na Galicję Wschodnią
  • kierownik Referatu Taborowego Frontu Podolskiego
  • kierownik Referatu Taborowego 7 Armii –?
  • kierownik Referatu Taborowego 4 Armii – mjr tab. Artur Rössner
  • kierownik Referatu Taborowego 6 Armii – mjr tab. Władysław Czermak CK
  • kierownik Referatu Taborowego 1 Armii – mjr tab. Leon Szubert
  • referent Referatu Taborowego Frontu Wielkopolskiego – ppor. piech. Stanisław Jarosz
  • kierownik Referatu Taborowego 5 Armii –?
  • kierownik Referatu Taborowego 2 Armii –?
  • kierownik Referatu Taborowego 3 Armii –?
  • dowódca Taborów 14 Dywizji Piechoty – por. Józef Mroczkiewicz
  • dowódca Taborów Dywizji Górskiej – mjr tab. Wawrzyniec Typrowicz CK
  • dowódca Taborów 17 Dywizji Piechoty – ppor. w. techn. Józef Wadyński
  • dowódca Taborów 2 Dywizji Litewsko-Białoruskiej – kpt. piech. / tab. Zygmunt Bogusz
  • dowódca Taborów 16 Dywizji Piechoty – ppłk dr Konrad Siudowski AN
  • dowódca Taborów 15 Dywizji Piechoty – por. kaw. Feliks Stawski
  • dowódca Taborów 6 Dywizji Piechoty – kpt. art. / mjr tab. Jan Nowakowski CK
  • dowódca Taborów 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej
  • dowódca Taborów Dywizji Ochotniczej
  • dowódca Taborów 1 Dywizji Piechoty Legionów – por. Stefan Stolarski
  • kierownik Referatu Taborowego Grupy gen. Krajowskiego – por. Leon Michalewski
                                     

5. Kierownicze organa Wojsk Taborowych 1921-1934

10 sierpnia 1921 r. wprowadzona została pokojowa organizacja Ministerstwa Spraw Wojskowych. W związku z powyższym dokonano szeregu zmian organizacyjnych i personalnych, a w tym:

  • Departament I Broni Głównych i Wojsk Taborowych,
  • zlikwidowano
  • Departament IV Koni,
  • Departament V Uzbrojenia,
  • Departament V Spraw Poborowych,
  • Departament I Piechoty,
  • Departament II Jazdy,
  • Departament III Artylerii i Służby Uzbrojenia,
  • powołano
  • Sekcję IV Taborową Departamentu I Broni Głównych i Wojsk Taborowych do Departamentu II Jazdy jako Wydział II Wojsk Taborowych,
  • do nowo utworzonych departamentów włączono
  • Sekcję II Weterynaryjną Departamentu IV Koni do Departamentu II Jazdy jako Wydział III Służby Weterynaryjnej,
  • Sekcję I Remontu Departamentu IV Koni do Departamentu V Spraw Poborowych jako Wydział II Remontu,

Departament II Jazdy mieścił się w Pałacu Mostowskich w Warszawie. 29 kwietnia 1924 r. został przemianowany na Departament Kawalerii. Natomiast Departament V Spraw Poborowych miał swoją siedzibę w Warszawie przy ul. Królewskiej 35.

9 sierpnia 1923 r. zlikwidowany został Departament V Spraw Poborowych, a jego Wydział II Remontu przeniesiony do Departamentu II Jazdy jako Wydział IV Remontu.

Struktura organizacyjna i obsada personalna Departamentu II Jazdy Kawalerii w okresie VIII 1923 – VIII 1925:

  • Wydział I Jazdy – płk Erazm Stablewski
  • Wydział IV Remontu – ppłk Eugeniusz Grabowski
  • Wydział III Służby Weterynaryjnej – płk Józef Gabriel Malewski
  • szef – gen. Jerzy Adam Bieliński
  • Wydział II Wojsk Taborowych – płk Wiktor Raczyński

Obsada personalna Wydziału Taborowego Departamentu II Kawalerii 1 X 1925 r.

  • oficer sztabowy – rtm. Władysław Mączka
  • szef wydziału – płk tab. Aureliusz Passella
  • oficer sztabowy – Stanisław Roman Reklewski
  • oficer sztabowy – mjr Zygmunt Rawski
  • oficer sztabowy – mjr Jan Maetschke
  • oficer sztabowy – rtm. Kazimierz III Łukasiewicz
  • oficer młodszy – por. Henryk Wilczek

Obsada personalna Wydziału VI Taborowego Departamentu Intendentury

  • oficer – rtm. Władysław Mączka
  • oficer – rtm. Zdzisław Józef Erzepki
  • oficer – rtm. Stanisław Roman Rekiewski
  • oficer – rtm. Stanisław Tutaj
  • oficer – rtm. Marian Józef Czerkawski
  • szef wydziału – ppłk tab. Konstanty Stamirowski
  • oficer sztabowy – mjr Jan Aleksander Maetschke