Poprzednia

ⓘ Jan Strzelecki




Jan Strzelecki
                                     

ⓘ Jan Strzelecki

W 1937 ukończył Gimnazjum im. Ziemi Mazowieckiej, a następnie studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim. W 1949 ukończył socjologię, doktoryzował się w 1964, a habilitację uzyskał w 1987. Pracował w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN w Warszawie.

Przed wojną rozpoczął działalność publicystyczną w czasopiśmie "Orka na Ugorze”. Po wrześniu 1939, wraz ze środowiskiem pisma uczestniczył w organizowaniu Polskiej Ludowej Akcji Niepodległościowej PLAN. Organizacja została rozbita przez Gestapo w zimie 1940. Został wówczas współorganizatorem socjalistycznej grupy "Płomienie” oraz redaktorem pism "Płomienie” i miesięcznika "Młodzież Socjalistyczna” wydawanego przez PPS-WRN.

Uczestniczył w powstaniu warszawskim, walczył na Żoliborzu. Jako st. strzelec "Władek” był żołnierzem IV Batalionu OW PPS im. Jarosława Dąbrowskiego. Po rozproszeniu oddziału, wraz ze zgrupowaniem żoliborskim przedostał się do Puszczy Kampinoskiej. W nocy z 15 na 16 sierpnia wraz z oddziałami partyzanckimi ponownie znalazł się na Żoliborzu, gdzie wraz z Janem Pohoskim "Jasiek” i NN "Kazik” z OW PPS zostali włączeni do 5 drużyny, plutonu 230, w Zgrupowaniu "Żniwiarz”. Dwukrotnie ranny podczas walk i odznaczony Krzyżem Walecznych.

Po 1945 był redaktorem pisma ZNMS "Płomienie”, autor głośnego manifestu O socjalizmie humanistycznym, który wywołał w 1946 na łamach prasy dyskusję z udziałem m.in. Adama Schaffa, Juliana Hochfelda i Stanisława Ossowskiego, zakończoną wraz z utrwaleniem się stalinizmu w 1948. W 1946 był przejściowo aresztowany na kilka tygodni pod nieprawdziwym zarzutem przynależności do Zrzeszenia WiN.

Po wojnie przewodniczący Komitetu Wykonawczego Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej ZNMS. Od 4 grudnia 1946 do października 1948, był członkiem Rady Naczelnej PPS, skąd został usunięty wraz z Maciejem Weberem.

Należał do PZPR od grudnia 1948, a jednocześnie działał w opozycji demokratycznej, w 1979 usunięto go z partii. Był członkiem Klubu Krzywego Koła, wykładowcą Towarzystwa Kursów Naukowych, uczestniczył w pracach konwersatorium Doświadczenie i Przyszłość. Był doradcą "Solidarności” m.in. w sierpniu 1980 wspierał prace Komisji Ekspertów przy Prezydium Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego i członkiem zespołu badawczego Alaina Touraine’a. Po aresztowaniu w sopockim Grand Hotelu, od 13 grudnia 1981 do 24 grudnia 1981 był internowany w Ośrodku Odosobnienia w Warszawie-Białołęce i Strzebielinku k. Wejherowa, zwolniony ze względu na stan zdrowia. W stanie wojennym organizował podziemną Wszechnicę Oświatową Regionu Mazowsze NSZZ "Solidarność”.

Był narciarzem i taternikiem.

Zmarł tragicznie – w nocy z 29 na 30 czerwca 1988 został ciężko pobity na warszawskiej ulicy. Nieprzytomnego z ciężkimi obrażeniami głowy znaleziono nad brzegiem Wisły nieopodal mostu Śląsko-Dąbrowskiego u wylotu ulicy Karowej. Jan Strzelecki nie odzyskał przytomności, zmarł kilkanaście dni później. W procesie sądowym skazano dwóch mężczyzn, na których ciążyły też inne przestępstwa. Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim kwatera 119-2-16.

Ojciec Jerzego Strzeleckiego 1954–2016.

                                     

1. Wybrane publikacje

  • Niepokoje amerykańskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1962 ponownie IFiS PAN, Warszawa 2004
  • Kontynuacje II, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1974
  • Reminiscencje sentymentalne Wprowadzenie do Poezji Krzysztofa Kamila Baczyńskiego wydanych w 1977 roku w PIW
  • Socjalizmu model liryczny. Założenia o rzeczywistości i mowie publicznej 1975-1979, Czytelnik, Warszawa 1989 pośmiertnie
  • Próby świadectwa, Czytelnik, Warszawa 1971, interpretujących doświadczenie młodzieży dorastającej w czasie II wojny światowej
  • Kontynuacje III, Wydawnictwo "Wola”, Warszawa 1988 wydanie konspiracyjne
  • Kontynuacje. Wybór artykułów, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1969
  • Ślady tożsamości, Czytelnik, Warszawa 1989 pośmiertnie
                                     

2. Odznaczenia i upamiętnienie

Jako narciarza i taternika uczczono go poprzez organizowany corocznie od 1989 Memoriał Strzeleckiego – najstarsze w Polsce zawody w skialpinizmie.

31 sierpnia 2006 pośmiertnie odznaczony przez Prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.