Poprzednia

ⓘ 4 Pułk Lotniczy




4 Pułk Lotniczy
                                     

ⓘ 4 Pułk Lotniczy

4 pułk lotniczy został sformowany w maju 1924 na lotnisku w Toruniu. Swój rodowód wywodził z Toruńskiej Szkoły Obserwatorów Lotniczych. Na przełomie 1923 i 1924 zmieniła się koncepcja szkolenia pilotów i obserwatorów. Przeważyły tendencje unifikacyjne polegające na postawieniu na wszechstronność szkolonego personelu lotniczego. Postanowiono przebudować istniejący system szkolenia i częściowo zlikwidować istniejące szkoły różnego typu. Decyzją likwidacji objęto między innymi Toruńską Szkołę Obserwatorów, na jej miejsce stworzono 4 pułk lotniczy. Pierwszym dowódcą został dotychczasowy komendant szkoły płk pil. Roman Florer.

Organizacja pułku przebiegała przez cały rok 1924. Planowano wówczas utworzyć dwa dywizjony wywiadowcze po dwie eskadry każdy miały to być 41, 42, 43 i 44 eskadra. Z powodu braku sprzętu eskadry otrzymały pozostałe po Szkole samoloty różnych typów, a pierwszy personel wywodził się z instruktorów szkoły.

25 czerwca 1924 roku w Centralnej Szkole Strzelniczej w Toruniu zostało przeprowadzone pierwsze w Polsce strzelanie przeciwlotnicze do celu rzeczywistego. Rękaw ciągniony był na 300 m linie za samolotem pilotowanym przez sierż. Jana Krajewskiego z 4 Pułku Lotniczego obserwatorem był por. Jan II Wajda. Cel zwalczały obsługi karabinów maszynowych. Obaj członkowie załogi samolotu zginęli śmiercią lotnika. Porucznik obserwator Jan Wajda 27 października 1924 roku w Biedrusku, natomiast starszy sierżant pilot Jan Krajewski 24 lutego 1927.

Na wiosnę 1925 pułk otrzymał nowe samoloty Potez XXV. W 1926 nastąpiły kolejne zmiany w organizacji pułku. Utworzona została 116 eskadra myśliwska, którą wkrótce przemianowano na 142 eskadrę. Dotychczasowa 44 eskadra została przemianowana najpierw na 115 eskadrę myśliwską, a wkrótce na 141 eskadrę myśliwską. 43 Eskadrę została rozwiązana. Nastąpiła także wymiana samolotów. Eskadry obserwacyjne liniowe uzupełniono nowymi Potezami XXV i XXVII, a eskadrę myśliwską wyposażono w samoloty Spad 61C1. W latach 1926–1930 nastąpiła rozbudowa garnizonu lotniczego w Toruniu będącego główną siedzibą pułku, aż do 1939.

Wiosną 1929 pułk został włączony w skład 2 Grupy Aeronautycznej. Dwa lata później, po likwidacji 2 Grupy Aeronautycznej, pułk został podporządkowany dowódcy 1 Grupy Aeronautycznej. Z dniem 1 stycznia 1936 pułk został włączony do składu 3 Grupy Aeronautycznej, która w tym samym roku została przemianowana na 3 Grupę Lotniczą. W składzie 3 Grupy Lotniczej pozostał do 1939.

Wiosną 1939 Sztab Lotniczy, w oparciu o wytyczne gen. bryg. Józefa Zająca, zmodyfikował założenia planu rozbudowy lotnictwa wojskowego, zatwierdzonego w 1937 przez Komitet do Spraw Uzbrojenia i Sprzętu. Zgodnie z nowymi założeniami organizacja 4 pułku lotniczego w dniu 1 kwietnia 1942 miała wyglądać następująco:

  • jeden dywizjon obserwacyjny a. dwie eskadry = 21 samolotów LWS-3 "Mewa”
  • jedna eskadra rozpoznawcza a. 10 samolotów PZL-46 "Sum”
  • jeden dywizjon myśliwski a. dwie eskadry = 22 samoloty nieustalonego typu, prawdopodobnie PZL-50 "Jastrząb”, PZL-45 "Sokół”, francuskie Morane-Saulnier MC-406, brytyjskie Hawker "Hurricane” lub inne.
                                     

1. Mobilizacja w sierpniu 1939 roku

W sierpniu 1939 przeprowadzona została mobilizacja alarmowa. W jej wyniku istniejące eskadry lotnicze uzupełnione zostały do etatów wojennych, zorganizowane zostały pododdziały służb i baza lotnicza. Po zakończeniu mobilizacji 4 pułk lotniczy został zlikwidowany.

Pododdziały wystawione przez 4 pułk lotniczy w mobilizacji alarmowej 1939:

  • 141 Eskadra Myśliwska
  • III/4 dywizjon myśliwski
  • 142 Eskadra Myśliwska
  • pluton łącznikowy nr 7
  • Baza Lotnicza nr 4 – mjr Adam Sheybal
  • 4 pododdział portowy
  • 46 Eskadra Towarzysząca
  • 24 kompania obsługi węzła lotnisk
  • 24 kolumna samochodów ciężarowych lotnictwa
  • pluton półstały artylerii przeciwlotniczej 40 mm nr 881 - por. obs. L. Kozłowski
  • 41 Eskadra Rozpoznawcza
  • 1 ruchomy park lotniczy
  • 42 Eskadra Rozpoznawcza
  • 5 kompania lotniskowa
  • 166 samodzielny patrol meteorologiczny
  • pluton półstały artylerii przeciwlotniczej 40 mm nr 882 - por. kpt. obs. W. Malinowski
  • pluton łącznikowy nr 8
  • 43 Eskadra Towarzysząca
  • 81 stacja meteorologiczna
  • 24 pluton telefoniczny lotnictwa bombowego
                                     

2. Kadra pułku

Dowódcy pułku
  • płk dypl. pil. inż. Stanisław Kuźmiński IV 1934 - V 1936 → komendant Wyższej Szkoły Lotniczej
  • ppłk pil. August Menczak II 1927 - I 1931 → dyspozycja dowódcy OK VIII
  • ppłk obs. Władysław Eugeniusz Heller 23 I 1931 - 20 IV 1934 → II zastępca szefa Departamentu Aeronautyki MSWojsk
  • ppłk Jan Kieżun 5 X 1925 - 23 XII 1926 → dyspozycja II wiceministra spraw wojskowych
  • płk pil. Roman Florer 1 V 1924 - 10 IV 1925 → komendant Oficerskiej Szkoły Lotniczej
  • płk Bolesław Stachoń V 1936 - VIII 1939 → dowódca Lotnictwa i OPL Armii "Pomorze”
Zastępcy dowódcy pułku
  • ppłk pil. Stanisław Skarżyński 1938 - 1939
  • ppłk obs. Władysław Franciszek Bielawski 1 V - 5 XI 1924 → 1 plot
  • mjr / ppłk pil. Piotr Abakanowicz 5 XI 1924 - 1 IV 1925 → zastępca dowódcy 3 plot.
  • mjr Maksymilian Kowalewski od 27 IV 1929
  • ppłk pil. August Menczak 1 IV 1925 - II 1927 → dowódca 4 plot.
Oficerowie pułku
  • por. obs. Jan Schram
  • kpt. pil. Józef Sidor
  • kpt. Eugeniusz Guttmejer
  • por. lek. Henryk Julian Levittoux
Podoficerowie
  • plut. pchor. rez. Mieczysław Stachiewicz
                                     

3. Odznaka pułkowa i znaki na samolotach

Odznaka zatwierdzona została w Dzienniku Rozkazów MSWojsk. nr 3, poz. 18 z 26 marca 1934. Jednoczęściową odznakę o wymiarach 44x41 mm, a wykonaną w srebrze stanowi stylizowany srebrny krzyż. W jego centrum znajduje się wizerunek gryfa pomorskiego. Na ramionach krzyża wpisano numer i inicjały 4 PL. Na rewersie próba srebra i imiennik grawera WG. Odznaki wykonywał Wiktor Gontarczyk z Warszawy.

Wersje bita z kontrą, wykonana przez Jana Knedlera z Warszawy z nakładką, rewers gładki, wykonana przez Adama Nagalskiego z Warszawy wykonana w białym metalu, rewers bez sygnatur. Znaki na samolotach pułku w latach 1927 -1932 Regulaminowe tło pod godło eskadr 4 pułku lotniczego obowiązujące od 1932 i godła "zwierzęce” eskadr Umieszczana pod skrzydłem litera identyfikacyjna 4 pułku lotniczego

Użytkownicy również szukali:

...
...
...