Poprzednia

ⓘ Armia „Prusy”




                                     

ⓘ Armia "Prusy”

Utworzona w czerwcu 1939 roku jako odwód Naczelnego Wodza. Miała być formowana stopniowo z jednostek mobilizowanych dopiero w wypadku bezpośredniego zagrożenia wojennego, przez co do chwili rozpoczęcia działań wojennych nie osiągnęła pełnych stanów osobowych.

Według pierwotnych planów miała być największą armią polską, stanowiącą odwód, który miał znajdować się na tyłach Armii "Kraków” i Armii "Łódź”. W lukę pozostawioną między tymi armiami, jak przewidywało dowództwo polskie, miały uderzyć główne siły niemieckie, które miała zniszczyć Odwodowa Armia "Prusy”. Armia miała przeprowadzić uderzenie z obszaru Tomaszów Mazowiecki – Starachowice – Radom w kierunku na Radomsko, Częstochowę i Miechów.

Na skutek szybkich postępów wojsk Wehrmachtu plan ten nie powiódł się. Zakończenie mobilizacji jednostek polskich, w tym Armii Prusy, zaplanowane było na czternasty dzień od wybuchu wojny. Armia Prusy miała składać się z 3, 12, 13, 19, 29, 36 rez., 39 rez. i 44 rez. Dywizji Piechoty, Wileńskiej Brygady Kawalerii oraz z 1 i 2 batalionu czołgów lekkich.

Na przełomie lipca i sierpnia 1939 roku marszałek Edward Śmigły-Rydz zadecydował, że oddziały Armii Prusy mają być skoncentrowane w rejonie Tomaszów Mazowiecki-Radom-Kielce. Ostatecznie jednak na skutek trudności wynikających z układu sieci kolejowej wojska te miały wyładować się w dwóch odrębnych rejonach.

  • Południowe zgrupowanie: Skarżysko-Opoczno-Radom.
  • Północne zgrupowanie: Koluszki-Łowicz-Skierniewice.

Po przeprowadzeniu wyładunku w wyznaczonych strefach miały ześrodkować się w następujący sposób:

  • 3 Dywizja Piechoty - Skarżysko-Kamienna
  • 44 Dywizja Piechoty - Sochaczew
  • 36 Dywizja Piechoty - Opoczno
  • 39 Dywizja Piechoty - Kozienice
  • 12 Dywizja Piechoty - Końskie
  • 29 Dywizja Piechoty - Sulejów
  • Wileńska BK - Piotrków Trybunalski
  • 13 Dywizja Piechoty - Regny
  • 19 Dywizja Piechoty - Tomaszów Mazowiecki
                                     

1. Obsada personalna Kwatery Głównej

Obsada personalna Kwatery Głównej:

Dowództwo
  • dowódca etapów - gen. bryg. Jerzy Wołkowicki
  • dowódca – gen. dyw. Stefan Dąb-Biernacki
  • szef służby sprawiedliwości - ppłk aud. Stanisław Kudelski
  • szef służby duszpasterstwa - ks. proboszcz Walenty Pączek
  • oficer ordynansowy - kpt. piech. Antoni Pietraszun † 8 V 1973 Łódź
Sztab
  • referent - mjr dypl. piech. Maksymilian Kurnatowski † 1941 ZSRR
  • szef służby zdrowia - płk lek. dr Mieczysław Henoch
  • kwatermistrz – płk dypl. art. Tadeusz Procner † 1940 Charków
  • szef oddziału III - ppłk dypl. Edward Słowikowski † 1940 Charków
  • dowódca łączności - ppłk łącz. Stanisław Rausz † 1940 Kijów
  • szef Oddziału I – ppłk dypl. piech. Andrzej Strach † 1940 Charków
  • szef Oddziału I - ppłk dypl. art. Józef Kaiser † 1940 Kijów
  • szef sztabu - płk dypl. piech. Tomasz Obertyński † 1940 Charków
  • szef Oddziału II - mjr dypl. Wincenty Bąkiewicz
  • referent - mjr łącz. Marian Dorotycz-Malewicz † 10 X 1945 Rzym
  • szef oddziału IV - ppłk dypl. piech. Wilhelm Kasprzykiewicz † 1940 Katyń
Dowódcy broni
  • szef sztabu - ppłk dypl. obs. Kazimierz Winicki
  • dowódca artylerii - płk dypl. art. dr Stanisław Künstler
  • dowódca broni pancernych - płk kaw. Józef Koczwara
  • dowódca saperów - ppłk dypl. sap. Leon Tyszyński
  • oficer operacyjny - mjr obs. Tadeusz Lewkowicz
  • dowódca Lotnictwa i OPL - płk pil. Jerzy Garbiński † 19 IX 1979 Warszawa
                                     

2. Skład Armii "Prusy”

Grupa północna

  • 1 Batalion Czołgów Lekkich
  • 2 Batalion Czołgów Lekkich
  • Wileńska Brygada Kawalerii
  • 19 Dywizja Piechoty
  • 3 Pułk Artylerii Ciężkiej
  • 29 Dywizja Piechoty
  • 13 Dywizja Piechoty
  • 13 Dywizjon Artylerii Najcięższej
  • 11 Dywizjon Artylerii Najcięższej
  • 12 Dywizjon Artylerii Najcięższej

Grupa południowa

  • 12 Dywizja Piechoty
  • 50 Dywizjon Artylerii Lekkiej
  • 36 Dywizja Piechoty Rezerwy
  • 2 Pułk Artylerii Ciężkiej
  • Grupa pułkownika Glabisza
  • 3 Dywizja Piechoty Legionów

Samodzielne pododdziały armijne

  • 13 kompania stacyjna łączności
  • 23 kompania telefoniczno-kablowa
  • 81 Batalion Saperów
  • 32 sąd polowy
  • 24 kompania telefoniczno-kablowa
  • 2 kompania balonów obserwacyjnych
  • 13 kompania radiowa
  • 101 pluton żandarmerii
  • 15 kompania telefoniczno-budowlana
  • 212 kompania asystencyjna
  • 12 kompania samochodów osobowych

W trakcie mobilizacji

  • 44 Dywizja Piechoty
  • 39 Dywizja Piechoty

Dla Armii "Prusy” pierwotnie przewidziano dywizje piechoty 2, 3, 26, 28, 36, 39, 44 oraz 10 i Kresową Brygadę Kawalerii.

                                     

3. Działania

W dniu wybuchu wojny żadna jednostka armii nie znajdowała się w miejscu zaplanowanej koncentracji. 19 Dywizja Piechoty wyładowywała się w rejonie Łowicza, skąd marszem miała przejść w rejon Piotrkowa. 29 Dywizja Piechoty była w trakcie wyładowywania się w rejonie Skierniewic, bez 41 pp i przydzielonego dywizjonu 29 pal, które pozostały jeszcze na Suwalszczyźnie. Wileńska BK też była w trakcie rozładunku koło Koluszek, skąd miała przejść na południowy wschód od Piotrkowa w rejon lasu Lubień. 13 Dywizja Piechoty, która została wycofana z Korpusu Interwencyjnego na Pomorzu, była dopiero w okolicach Bydgoszczy w trakcie załadunku do transportów kolejowych. Na skutek szybkich działań Wehrmachtu obie grupy nie zdołały ukończyć pełnej mobilizacji i działały praktycznie oddzielnie. W pierwszych dniach września sytuacja na froncie była już na tyle poważna, że postanowiono rzucić do walki oddziały niekompletne pod względem sprzętu i ludzi. 4 września około 7:30 gen. Stefan Dąb-Biernacki, dysponując już całą grupą północną, wystąpił do Naczelnego Dowództwa z propozycją uderzenia jednostkami zgrupowanymi koło Piotrkowa. Około 9:00 nadeszła odpowiedź od szefa sztabu Naczelnego Wodza: "kierunek tego uderzenia koliduje z projektowanym użyciem zgrupowania”. W rezultacie tej decyzji wojsko uformowane w łuk o 200 km długości stało bezczynnie koło Piotrkowa i było tylko obserwatorem nierównej walki pod Borową Górą.

44 Dywizja Piechoty nie została w pełni zmobilizowana, tylko jej 146 Pułk Piechoty walczył na przedpolach Piotrkowa, natomiast 39 Dywizja Piechoty zakończyła mobilizację po 6 września i wzięła udział w walkach w ramach Armii Lublin. W obliczu wielkiego zagrożenia podzielono w pośpiechu Armię Prusy na dwa zgrupowania, przydzielając jej następujące zadania:



                                     

3.1. Działania Grupa północna

Grupa północna miała wspierać Armię Łódź na głównym kierunku obronnym w rejonie Łodzi i Sieradza. Grupa ta po bitwach pod Piotrkowem i Tomaszowem Mazowieckim 4–6 września, m.in. na skutek ingerencji dowódcy Armii w dowodzenie taktyczne, uległa dezorganizacji, tracąc większość ciężkiego sprzętu. Za Wisłę przedostały się szczątki 13 DP oraz drobne elementy 19 i 29 DP oraz Wileńskiej BK, z należących do piechoty 100 dział lekkich i 22 ciężkich przez rzekę przeszło najwyżej 6, z 12 dział brygady kawalerii - 8, z 50 czołgów Armii - 22. Pomimo tego zacięty opór polskich jednostek dał stronie niemieckiej asumpt do nazwania walk ze zgrupowaniem północnym Armii mianem "bitwy pod Radomiem".

                                     

3.2. Działania Większe bitwy i potyczki

  • pod Piotrkowem 4-6 września
  • pod Longinówką 5 na 6 września
  • pod Tomaszowem Mazowieckim 6 września
  • pod Jeżowem 4-5 września
  • w Górach Borowskich 3-6 września
                                     

3.3. Działania Większe bitwy i potyczki

  • pod Iłżą 8-9 września
  • pod Barakiem 8 września
  • w Rudzie Malenieckiej 6 września
  • pod Kazanowem 7 września
  • pod Krasną 6 września

Użytkownicy również szukali:

10 armia, armia lublin, armia poznań liczebnosc, armia warszawa,

...
...
...