Poprzednia

ⓘ Szwadron Kawalerii KOP „Czortków”




Szwadron Kawalerii KOP Czortków”
                                     

ⓘ Szwadron Kawalerii KOP "Czortków”

Do 1 marca 1925 roku, w Czortkowie, w składzie 4 Brygady Ochrony Pogranicza sformowany został 13 Szwadron Kawalerii. W skład szwadronu wchodzić miały cztery plutony liniowe i drużyna dowódcy szwadronu. Stany szwadronu były zbliżone do stanów szwadronów formowanych w 1924 roku.

Szwadron był podstawową jednostką taktyczną kawalerii KOP. Zadaniem szwadronu było prowadzenie działań pościgowych, patrolowanie terenu, w dzień i w nocy, na odległości nie mniejsze niż 30 km, a także utrzymywanie łączności między odwodami kompanijnymi, strażnicami i sąsiednimi oddziałami oraz eskortowanie i organizowanie posterunków pocztowych. Wymienione zadania szwadron realizował zarówno w strefie nadgranicznej, będącej strefą ścisłych działań KOP, jak również w pasie ochronnym sięgającym około 30 km w głąb kraju.

W lipcu 1929 roku pododdział przemianowany został na Szwadron Kawalerii KOP "Czortków” i podporządkowany dowódcy Pułku KOP "Czortków”, a pod względem wyszkolenia inspektorowi Grupy Szwadronów "Południe”. W 1934 roku, w ramach podziału szwadronów kawalerii KOP na trzy grupy inspekcyjne, jednostka wraz ze Szwadronami KOP "Hnilice Wielkie” i "Zaleszczyki” podporządkowana została inspektorowi południowej grupy szwadronów. W 1937 roku, po likwidacji Pułku KOP "Czortków”, szwadron podporządkowany został bezpośrednio dowódcy Brygady KOP "Podole”. W listopadzie 1938 roku pododdział przeformowany został na etat szwadronu kawalerii typu II, stacjonującego w miejscu postoju batalionu KOP Batalion Odwodowy KOP "Czortków”.

27 sierpnia 1939 roku po godz. 17.00 zarządzona została mobilizacja alarmowa pododdziału. Zgodnie z założeniami planu mobilizacyjnego "W” Szwadron Kawalerii KOP "Czortków”, po zakończeniu mobilizacji, wszedł w skład 36 Dywizji Piechoty rezerwowej jako szwadron kawalerii dywizyjnej. 31 sierpnia 1939 roku o godz. 23.40 szwadron wyjechał z Czortkowa.

                                     

1. Działania

4 września 1939 roku o świcie szwadron pod dowództwem rtm. Bronisława Riczki został wyładowany z transportów kolejowych w rejonie Szydłowca. Wieczorem tego dnia szwadron przybył do wsi Kozia Wola na wschód od Końskich. Pomiędzy 36 DP i pozycjami 3 DP istniała 10 - kilometrowa luka. Podobnie sytuacja przedstawiała się na prawym skrzydle, gdzie najbliższym sąsiadem była 29 DP znajdująca się dopiero w rejonie Sulejowa. Dlatego też w nocy 4/5 września pluton kawalerii pod dowództwem plut. Ludwika Waltera wysłano do patrolowania drogi Żarnów – Końskie oraz w celu nawiązania łączności z oddziałami 29 DP.

Rankiem 6 września 1 DLek. ruszyła z Przedborza drogą w kierunku Końskich. W rejonie miejscowości Gustawów – Czermno czołówki 1 DLek. ostrzelały pułkowy pluton kolarzy ze 163 PP por. Rożniatowskiego, który przeprowadzał tam zwiad. Następnie zadanie opóźniania niemieckiej kolumny wzięła na siebie kawaleria dywizyjna rtm. Riczki. Utrzymując kontakt ogniowy z wrogiem szwadron cofał się stopniowo w kierunku Czermna. Silne rozpoznanie pancerne nieprzyjaciela wdarło się do Czermna wypierając z niego kawalerzystów, którzy wycofali się do Fałkowa niszcząc podczas walki 1 czołg. Tego dnia po południu pod Wyszyną Rudzką kawalerzyści stoczyli kolejną walkę z batalionem piechoty niemieckiej, wzmocnionym przez baterię artylerii. Szwadron podczas tej walki poniósł straty, a następnie przez Rudę Maleniecką wycofał się kłusem za rzekę Czarną wioząc kilku rannych na taczankach i konno. Tuż przed zmrokiem, po przejściu ostatniego patrolu kawaleryjskiego przez przeprawę żołnierze I batalionu 163 PP wysadzili most i przystąpili do obrony na linii rzeki.

Po południu 6 września w wyniku walk oddziałów 3 DP Leg. z 3 DLek, polskie zgrupowanie musiało opuścić swoje pozycje nad rzeką Krasną i wycofało się w kierunku Bliżyna. W związku z tym jako rozpoznanie został wysłany w ten rejon jeden z patroli kawalerii dywizyjnej.

Późnym wieczorem 6 września od patroli kawalerii dywizyjnej napłynęły dwa meldunki. Jeden z nich informował dowódcę 36 DP o położeniu oddziałów Wileńskiej BK i batalionów 41 i 76 PP w lasach na wschód od Sulejowa. Nie stwierdzono też ruchów wroga w kierunku Końskich. Podobnie przedstawiała się sytuacja w okolicy Stąporków – Krasna.

7 września, kiedy oddziały 36 DP przygotowywały się do walki na przedpolach Końskich, kawaleria dywizyjna otrzymała rozkaz ubezpieczania dywizji z kierunku północnego. Zgodnie z rozkazem zajęła, więc pozycje pod miejscowością Barycz.

Wieczorem 7 września po bitwie stoczonej z 1 DLek. oddziały 36 DP rozpoczęły odwrót leśnymi drogami w kierunku Szydłowiec – Skarżysko. Płk Ostrowski wraz ze sztabem, kompanią sztabową, kompanią łączności i kawalerią dywizyjną ruszył przodem i o świcie 8 września przekroczył szosę Skarżysko – Szydłowiec. W leśniczówce w lesie Bór pomiędzy miejscowościami Barak i Skarżysko-Książęce ulokował swój sztab ubezpieczając miejsce jego postoju od południa kompanią sztabową, a od północy kawalerią dywizyjną. Zamierzał podjąć próbę utrzymania tego odcinka szosy do czasu nadejścia reszty dywizji.

8 września około godziny 12 niemieckie oddziały zmotoryzowane, wyjeżdżające ze Skarżyska w stronę Szydłowca zaatakowały zgrupowanie płk. Ostrowskiego. Uderzenie przyjęła jako pierwsza kompania sztabowa. W obliczu przewagi nieprzyjaciela, polskie oddziały musiały wycofać się do miejscowości Barak, gdzie broniły się jeszcze do godziny 14. Na skutek ciągłych ataków Niemców i szczupłości sił polskich, pułkownik Ostrowski wydał rozkaz odesłania taborów i kompanii łączności do Iłży. Natomiast sam z pozostałymi siłami wycofał się przez Szydłowiec – Wierzbicę – Skaryszew w kierunku Kozienic. Około godz. 14 do szosy Skarżysko - Szydłowiec podeszły pozostałe siły 36 DP rez. Wobec odcięcia od oddziałów przy których znajdował się dowódca płk B. Ostrowski, dowództwo nad resztą Dywizji objął ppłk. Przemysław Nakoniecznikoff. Podjęto decyzję o przebiciu się, po przeformowaniu oddziałów i krótkim odpoczynku po godz. 15 do natarcia przystąpił 163 pp rez. a następnie 165 pp rez. W walce uczestniczyły także pluton konny kpt. Swobody, 1/7 pal kpt. Pruskiego, kompania zbiorcza ON Kłobuck, batalion zbiorczy z żołnierzy 25 i 27 pp z rozbitej 7 DP. O zmroku Niemcy wycofali się i oddziały przeszły na wschodnią stronę drogi, kierując się na wschód.Bitwa pod Barakiem.

Kawaleria dywizyjna nie mając kontaktu z siłami głównymi, zmuszona do odwrotu, odeszła z miejscowości Barak około godz. 15. Podczas dotychczasowej walki straciła 15 koni. Próba marszu w kierunku Iłży nie powiodła się, w wyniku czego szwadron skręcił na północ, na Wierzbicę – Pionki i wraz z resztkami kawalerii dywizyjnej 12 Dywizji Piechoty, rozbitej po bitwie pod Iłżą, przekroczył Wisłę pod miejscowością Regów. Po 10 września szwadron kawalerii dywizyjnej 36 Dywizji Piechoty został włączony do odtwarzającego się 4 Pułku Ułanów Zaniemeńskich. Następnie w składzie tego pułku szwadron przeszedł w rejon Świdnika.

W dalszych dniach września ułani szwadronu kawalerii dywizyjnej 36 DP walczyli w ramach Brygady Kawalerii płk. Jerzego Grobickiego w Grupie Operacyjnej Kawalerii gen. Władysława Andersa.

24 września polskie zgrupowanie podjęło próbę przedostania się na Węgry, którą zniweczyły atakujące oddziały sowieckie.

27 września ułani 4 Pułku Ułanów Zaniemeńskich, a wśród nich żołnierze szwadronu kawalerii dywizyjnej 36 DP, złożyli broń w okolicach Medyki, uzyskując od Niemców honorową kapitulację.

                                     

2. Kadra szwadronu

Obsada personalna szwadronu w 1925-1926

  • podoficer – wachm. Józef Piszczorowicz Brązowy Krzyż Zasługi
  • dowódca szwadronu – rtm. Edward Wania Srebrny Krzyż Zasługi
  • podoficer – wachm. Andrzej Bieleń Brązowy Krzyż Zasługi
  • oficer młodszy – por. Zygmunt Elsner Srebrny Krzyż Zasługi

Obsada personalna szwadronu we wrześniu 1939

  • szef szwadronu – st. wachm. Izydor Koper
  • dowódca II plutonu – ppor. rez. Władysław Kaniak
  • dowódca I plutonu – por. rez. inż. Jan Kanty Kazimierz Stachowicz
  • dowódca szwadronu – rtm. Bronisław Riczka † 23 września 1939 Jacnia
  • dowódca III plutonu – ppor. rez. Rudroff

Użytkownicy również szukali:

...
...
...