Poprzednia

ⓘ Więzienie Newgate




Więzienie Newgate
                                     

ⓘ Więzienie Newgate

Więzienie Newgate – dawne więzienie w Londynie, położone na rogu ulic Newgate Street i Old Bailey, u wejścia do City of London. Pierwotnie, za czasów panowania rzymskiego, była to jedna z bram w murze miejskim Londynu. Brama-więzienie była całkowicie przebudowana w XII wieku, a następnie zniszczona w 1777. Więzienie było rozbudowywane i przebudowywane wielokrotnie, było użytkowane przez 700 lat, od 1188 do 1902.

Pierwsze więzienie w Newgate zbudowano w 1188 z polecenia Henryka II. Zostało znacznie powiększone w 1236, wykonawcy testamentu Lorda Mayora Londynu Richarda Whittingtona zostali zobowiązani do jego odnowienia w 1422. Więzienie zostało zniszczone w wielkim pożarze Londynu w 1666 a odbudowane w 1672, wówczas też powiększono je o nowe budynki położone na południowej stronie ulicy.

Według zapisu na średniowiecznej statui, więzienie było zarządzane przez dwóch szeryfów, wybieranych raz do roku, którzy zlecali administrowanie nim prywatnie wynajętym strażnikom. Strażnicy byli upoważnieni do pobierania wynagrodzenia bezpośrednio od więźniów, co stanowiło jedno z najlepszych źródeł dochodu w ówczesnym Londynie. Jednakże, system taki skłaniał strażników do wyzysku więźniów i okrucieństwa wobec nich, celem zwiększenia efektywności ich pracy.

W swej historii Newgate było używane do różnych celów, także do przetrzymywania skazańców oczekujących na egzekucję. Nie zawsze też było całkowicie bezpieczne: włamywacz Jack Sheppard zbiegł z niego trzykrotnie, zanim udało się doprowadzić go pod szubienicę w Tyburn w 1724. Na początku XVIII wieku pewien rozgłos zyskał kapelan więzienny Paul Lorrain, który opublikował książkę Confessions "Wyznania” traktującą o więźniach Newgate, jej treść jednakże uważana jest za ubarwioną konfabulacjami.

Po zburzeniu starego więzienia zastąpiono je nowymi budynkami zaprojektowanymi przez George’a Dance’a między 1770 a 1778. Był on także projektantem przyległego budynku sądu. Nowe więzienie stało się w 1780 obiektem ataku kryminalistów podczas rozruchów znanych jako rozruchy Gordona. Budynki podpalono, część uwięzionych zginęła w pożarze a około 300 wykorzystało go jako sposobność do ucieczki.

Dwa lata później, w 1782, więzienie odbudowano w nowym kształcie. Założeniem projektanta było, aby sam wygląd budynku zniechęcał do łamania prawa. Budynki więzienne otaczały wewnętrzny dziedziniec i były podzielone na dwie sekcje: dla biedniejszych więźniów oraz "rejon państwowy” dla tych spośród uwięzionych, którzy mogli sobie pozwolić na pobyt w nieco lepszych warunkach. Każda z sekcji była dodatkowo podzielona na podsekcje dla kryminalistów oraz uwięzionych za długi.

W 1783 przeniesiono z Tyburn do Newgate londyńskie szubienice. Publiczne egzekucje poza murami więzienia, które stało się w tym czasie głównym więzieniem Londynu, przyciągały tłumy gapiów. Istniała także możliwość zwiedzenia więzienia po uzyskaniu specjalnego zezwolenia od Lorda Mayora Londynu lub szeryfa. Uwięzieni przebywali w ciemnych celach oddzielonych od ulicy Newgate cienkim murem, przyćmione światło słoneczne docierało do ich cel jedynie od strony więziennego dziedzińca. Szubienice umieszczono poza zasięgiem widoku z okien cel, na ulicy Newgate.

Na początku XIX wieku, sprawa więźniów Newgate przyciągnęła uwagę reformatorki społecznej, Elizabeth Fry. Kwestionowała ona zwłaszcza warunki, w jakich osadzano tam kobiety. Po przedstawieniu przez nią raportu na ten temat w Izbie Gmin, poczyniono pewne ulepszenia. W 1858 wnętrza budynków więzienia przebudowano, tworząc cele jednoosobowe.

Po 1868 nie przeprowadzano już publicznych egzekucji, skazańców wieszano wewnątrz więzienia. Michael Barrett był ostatnim skazańcem powieszonym publicznie w Newgate, a zarazem w całej Wielkiej Brytanii. Jego egzekucja odbyła się 26 maja 1868.

Więzienie zamknięto w 1902 a zburzono dwa lata później. Na jego miejscu wznosi się obecnie gmach Głównego Sądu Kryminalnego Wielkiej Brytanii, znanego też jako Old Bailey, od nazwy ulicy przy której stoi.

Oryginalne drzwi więziennej celi, w której w 1681 więziono Olivera Plunketta, zachowały się do dziś i są wystawione w kościele pw. św. Piotra w Drogheda Irlandia. Oryginalna żelazna brama, przez którą przechodzili skazańcy prowadzeni na szubienicę, przez lata była używana w jednej z alejek w Buffalo, a obecnie znajduje się w tym samym mieście w katolickiej uczelni Canisius College.

                                     

1. Więźniowie Newgate

  • Ben Jonson – autor sztuk teatralnych i poeta uwięziony za zabicie w pojedynku swego kolegi, aktora Gabriela Spencera. Uwolniony na mocy instytucji angielskiego prawa, tzw. benefit of clergy, przewidującego taką możliwość dla osób które mogą być sądzone na podstawie prawa kanonicznego, a nie cywilnego
  • Mary Wade – najmłodsza kobieta skazana na banicję do Australii
  • William Penn – kwakier, założyciel stanu Pensylwania
  • Tomasz Johnson, Jan Davy i towarzysze męczennicy
  • John Law - ekonomista
  • Jane Voss alias Jane Roberts zm. 1684 – złodziejka
  • Owen Suffolk – australijski pionier
  • William Cobbett – reformator parlamentarny i ziemianin
  • Jack Sheppard
  • sir Thomas Malory – autor Le Morte dArthur, sagi o Królu Arturze
  • Titus Oates – konspirator antykatolicki
  • Lord George Gordon – szaleniec który, obok innych czynów, próbował także spalić więzienie Newgate
  • Św. Robert Southwell – Jezuita, poeta i męczennik
  • James MacLaine – znany też jako "the Gentleman Highwayman” – złodziej recydywista
  • Daniel Defoe – autor książek Robinson Crusoe i Moll Flanders losy tytułowej postaci nawiązują do historii jednej ze współwięzionych kobiet
  • William Kidd – pirat znany też jako Captain Kidd
                                     

2. Więzienie Newgate w kulturze

  • Joseph O’Connor, Star of the Sea – jeden z rozdziałów opisuje osadzonych oraz ucieczkę z Newgate.
  • Jonathan Barnes, The Somnambulist.
  • Neal Stephenson, Cykl barokowy
  • Bracia Wachowski, film V jak vendetta
  • George MacDonald Fraser, Flashmans Lady
  • Michael Crichton, Wielki skok na pociąg
  • Spis egzekucji których dokonano w Newgate, wraz z komentarzami, opublikowano jako The Newgate Calendar. Wydawnictwo to stało się inspiracją dla szeregu powieści o tematyce związanej z więzieniem Newgate.
  • Bernard Cornwell, Gallows Thief
  • Więzienie Newgate występuje w powieściach Dickensa, w tym w Oliver Twist, Opowieść o dwóch miastach, Barnaby Rudge: A Tale of the Riots of Eighty i Wielkie nadzieje, autor ten poświęcił mu też cały esej w zbiorze Sketches by Boz.
  • Richard Zacks, The Pirate Hunter The True Story of Captain Kidd
  • Daniel Defoe, Moll Flanders
  • John Gay, Opera żebracza
  • William Godwin, Caleb Williams
  • David Liss, Spisek papierowy oraz sequel Spektakl korupcji
  • Więzienie występuje także w utworach

Użytkownicy również szukali:

holloway więzienie, insygnia królewskie anglii, plan więzienia, wandsworth więzienie, więzienie średniowiecze,

...
...
...