Poprzednia

ⓘ I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kompałły i Wojciecha Lipskiego w Ostrowie Wielkopolskim




I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kompałły i Wojciecha Lipskiego w Ostrowie Wielkopolskim
                                     

ⓘ I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kompałły i Wojciecha Lipskiego w Ostrowie Wielkopolskim

I Liceum Ogólnokształcące im. ks. Jana Kompałły i Wojciecha Lipskiego w Ostrowie Wielkopolskim – najstarsza szkoła średnia w Ostrowie Wielkopolskim i trzecia polska na terenach zaboru pruskiego. Jej historia sięga roku 1845.

                                     

1. Alma Mater Ostroviensis

Wobec wzrastającego udziału ludności polskiej w Ostrowie konieczne stało się wybudowanie szkoły z polskim językiem wykładowym. Jej uroczyste otwarcie nastąpiło 14 kwietnia 1845 r. Było to pierwsze polskie gimnazjum w południowej Wielkopolsce. W jego powstanie mocno zaangażowane było całe społeczeństwo ostrowskie. Prym wiedli tutaj założyciele: ksiądz Jan Kompałła, który szkole poświęcił majątek i zdrowie w 1840 roku wygłosił apel wzywający do zaangażowania w budowę gimnazjum, nie doczekał niestety inauguracji oraz ziemianin z Lewkowa, Wojciech Lipski. Na uwagę zasługują także dobrodzieje i darczyńcy – miejscowi możni: Konstanty Kossecki, Teofil Morawski, Jan Nepomucen Niemojowski, Bogusław Fryderyk Radziwiłł i Wilhelm Radziwiłł, czy też społeczeństwo sąsiedniej wsi Krępa – bez wyjątku niepiśmienni chłopi, którzy jednak apel księdza Kompałły poparli jak jeden mąż. Działalność Gimnazjum wspomagały liczne organizacje społeczne i narodowe, takie jak Towarzystwo Pomocy Naukowej im. dra Karola Marcinkowskiego, czy Towarzystwo Popierania Uczącej się Młodzieży. Pierwszymi przedmiotami wykładowymi były: religia, język polski, język łaciński, język niemiecki, język hebrajski, język francuski, język grecki, historia i geografia, matematyka i rachunki, fizyka, historia naturalna, rysunki, kaligrafia, śpiew, turnieje. Pierwsza nazwa szkoły to Królewskie Katolickie Gimnazjum, z czasem zaczęto jednak nazywać ją Polskimi Atenami i Wielkopolską Szkołą Edukacji Narodowej – była kuźnią polskich kadr i ośrodkiem walki z germanizacją. Około roku 1870 powstało koło tzw. Marianów, później zawiązał się Związek Młodzieży Polskiej "Zet” podległy Lidze Polskiej. Prowadziły one tajną edukację, sprowadzały wydawnictwa narodowe, prowadziły działalność polityczną. Ze szkołą ściśle związane były organizacje skautowskie m.in. poprzez osobę księdza Lecha Ziemskiego oraz mające wybitnie narodowy charakter, jedne z pierwszych w Polsce, kluby sportowe: "Venetia” zał. 1908, ob. SKS "Venetia” i "Ostrovia” zał. 1909, ob. TP "Ostrovia”.

Po odzyskaniu niepodległości szkołę – teraz już Gimnazjum Męskie, zrepolonizowano, przekształcono z typu staroklasycznego na klasyczny zreformowany. W 1932 r. dokonano kolejnej reformy. Przekształcono szkołę na gimnazjum czteroletnie i liceum dwuletnie oraz nadano imię marszałka Józefa Piłsudskiego. Gimnazjum w dalszym ciągu pozostało przodującym w regionie ośrodkiem edukacji, działały organizacje skautowskie, chóry. Od 1925 redagowano i wydawano w szkole miesięcznik Promień. Publikowali w nim między innymi:

  • Lesław Eustachiewicz – historyk literatury, krytyk, tłumacz,
  • Edmund Urbański – hispanolog,
  • Józef Szczublewski – teatrolog,
  • Edward Serwański – historyk,
  • Stanisław Zybała – dziennikarz,
  • Jadwiga Żylińska – powieściopisarka.

Podtrzymywano też tradycje niepodległościowe, co znalazło swój wyraz w czasie okupacji – wielu z wykładowców, uczniów i absolwentów zostało żołnierzami, dowódcami, działaczami podziemia. Także wielu z nich zostało zamordowanych Alma Mater Ostroviensis – Księga Pamięci – Non Omnis Moriar, tom 8. Sama szkoła w latach wojennych została zamknięta przez hitlerowców. Rozpoczęło swoją działalność ponownie 22 lutego 1945 roku dzięki działaniom organizacyjnym dra Józefa Jachimka. W kwietniu tego roku ks. Lech Ziemski reaktywuje w Gimnazjum przedwojenne drużyny harcerskie. W roku 1950 przekształcono szkołę w liceum ogólnokształcące.

W 1970 r. obchodzono jubileusz 125-lecia szkoły. Opublikowano pierwszą obszerną monografię Wielkopolska Szkoła Edukacji Narodowej., a 2 września w liceum odbyła się oficjalna centralna inauguracja roku szkolnego z transmitowanym w Polskim Radiu przemówieniem Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego. W tym też czasie władza komunistyczna zadecydowała, wbrew uchwale Rady Pedagogicznej, o nadaniu szkole imienia generała Aleksandra Zawadzkiego, sekretarza PZPR, przewodniczącego Rady Państwa. Decyzję tę cofnięto na początku lat 90. Postanowiono też uhonorować założycieli szkoły Jana Kompałłę i Wojciecha Lipskiego nadając Liceum ich imię.

Szkoła obchodzi swoje święto każdego roku, w kwietniu. Nadawane są wówczas tytuły Honorowego Profesora. Wychowanków Gimnazjum i Liceum skupia Stowarzyszenie Absolwentów "Alma Mater Ostroviensis”, które publikuje Księgi Pamięci opisujące losy uczniów szkoły.

                                     

2. Budynek

Znajduje się w Śródmieściu Ostrowa, przy ulicy Gimnazjalnej, w bezpośrednim sąsiedztwie ogrodu parafii konkatedralnej.

Szkoła powstawała w latach 1843-1845. Początkowo dwukondygnacyjna, w latach 1925-1926 dokonano udatnej nadbudowy szkoły z zachowaniem części jej cech stylowych. W latach II wojny światowej w budynku znajdowały się koszary wojskowe i policyjne oraz punkt etapowy dla Niemców oczekujących na przydział mieszkań po Polakach. Szkoła posiadała także stylową salę gimnastyczną położoną na skraju obecnej sali, prostopadle do budynku szkoły jednak została ona w 1945 roku spalona przez Czerwonoarmistów.

W części środkowej – ryzalit, w którego trzech wysokich oknach znajdują się zabytkowe witraże z lat 80. XIX wieku wrocławska pracownia Adolfa Seilera. Przedstawiają one personifikacje techniki, nauki i sztuki. Zabytkowy witraż, z 1870 roku, znajduje się także w reprezentacyjnej auli. Przedstawia Jezusa Chrystusa – Zbawiciela Świata Salvator Mundi oraz napis Ich bin die Wahrheit. Aula posiada wielobarwną polichromię, projektu Antoniego Serbeńskiego, wielokrotnie odnawianą niszczyli ją zarówno hitlerowcy jaki i komuniści. Na ścianach znajdują się namalowane medaliony przedstawiające najważniejsze dla historii Polski i Wielkopolski postaci. W ściany szkoły wmurowane są liczne tablice pamiątkowe: ku czci poległych wychowanków i profesorów w latach 1863-1864 wymieniono 17 nazwisk, 1914-1921 37 nazwisk i 1939-1945 236 nazwisk, oraz dra Józefa Jachimka, por. Bogdana Chrzanowskiego, Jana Kompałły i Wojciecha Lipskiego, gen. Kazimierza Glabisza. Na ścianach wiszą portrety założycieli, najznaczniejszych wychowanków, wykładowców, dyrektorów, osób związanych z miastem. Przed szkołą stoją: postument ku czci założycieli oraz popiersie absolwenta Gimnazjum, pisarza i prozaika Wojciecha Bąka.

Wraz ze szkołą pobudowano w jej bezpośrednim sąsiedztwie także tzw. Domy Profesorskie oraz, w latach późniejszych, willę dyrektorską. Prawdopodobnie wówczas wytyczono także ulicę Nową obecnie Staszica, dzięki czemu otworzył się widok na fasadę Gimnazjum p. zdjęcie. W 1845 przemianowano nazwę ulicy, przy której postawiono szkołę, z Kamienieckiej na Gimnazjalną.

Ponadto: w dzielnicy Wenecja znajduje się głaz narzutowy z tablicą upamiętniającą gimnazjalny klub sportowy "Venetia”, a w miejscowości Kania, nad Prosną, na skraju powiatu ostrowskiego, znajduje się ośrodek szkolny, w którym organizuje się m.in. letnie wyjazdy integracyjne dla klas i nauczycieli. Ośrodek znajduje się w starym, zabytkowym już, wiejskim domu z ogrodem, na skraju lasu. Po sąsiedzku znajduje się jeden z zabytkowych, bogato rzeźbionych, drewnianych krzyży Pawła Brylińskiego.

                                     

3. Wykładowcy

  • Antoni Serbeński, artysta plastyk, zaprojektował m.in. polichromię auli Gimnazjum
  • Antoni Jerzykowski, doktor, profesor, filolog klasyczny
  • Anastazy Cywiński, poeta, slawista
  • Ferdynand Marten, przyrodnik
  • Witold Milewski, doktor, matematyk, fizyk
  • Władysław Skowroński, artysta plastyk
  • Józef Jachimek, doktor, pisarz – prozaik i poeta, dyrektor gimnazjum,
  • Leopold Neuhaus, doktor, filozof
  • Julius Hammling, profesor, filolog klasyczny i niemiecki, ornitolog
  • Robert Hassencamp, profesor, historyk
  • Lech Ziemski, ksiądz, pułkownik, prefekt, działacz harcerski
  • Stanisław Karwowski, historyk Wielkopolski i Śląska, działacz społeczny
  • Wincenty Głębocki, ksiądz, teolog
  • Elias Plessner, doktor, judaista
  • Robert Enger, doktor, hellenista, pierwszy dyrektor
  • Theodor Wotschke, ksiądz ewangelicki, historyk protestantyzmu, filozof
  • Israel Meir Freimann, doktor, filozof i orientalista
  • Edmund Radziwiłł, książę, ksiądz, parlamentarzysta niemiecki, publicysta
  • Władysław Paweł Fabisz, ksiądz, historyk Kościoła katolickiego
  • Zygmunt Irżabek, pedagog, filolog
  • Antoni Bronikowski, doktor, poeta, hellenista
  • Hubert Beckhaus, doktor, hellenista, latynista, filozof, dyrektor gimnazjum


                                     

4. Uczniowie

  • Józef Mertka, działacz społeczny, obrany Mężem Zaufania wychowanków Gimnazjum
  • Kazimierz Działocha, profesor, prawnik, poseł, senator, sędzia Trybunału Konstytucyjnego
  • Edward Serwański, profesor, doktor habilitowany, historyk, delegat rządu londyńskiego na Wielkopolskę
  • Klemens Tomczek, geolog, podróżnik
  • Józef Szczublewski, profesor, teatrolog
  • Tomasz Drobnik, doktor, chirurg
  • Józef Jackowski, inżynier górnictwa, podróżnik
  • Józef Woźniak, ksiądz, kustosz sanktuarium maryjnego w Tulcach, działacz społeczny
  • Kazimierz Glabisz, generał, prezes Polskiego Komitetu Olimpijskiego
  • Stanisław Zybała, podporucznik, dziennikarz, działacz polityczny i społeczny w Kanadzie
  • Aron Freimann, profesor, historyk
  • Wiktor Leja, konstruktor lotniczy
  • Erazm Parczewski, działacz społeczny i narodowościowy
  • Bogdan Szembek, działacz społeczny i narodowościowy
  • Piotr Śliwiński, doktor habilitowany, profesor UAM, krytyk i teoretyk literatury
  • Marian Finke, profesor, duchowny katolicki, teolog, pedagog
  • Edmund Dalbor, kardynał, pierwszy prymas Polski lat międzywojennych
  • Edmund Urbański, profesor, hispanolog
  • Stanisław Wężyk, duchowny katolicki, tajny szambelan dwóch papieży
  • Jerzy Kujawski, malarz, surrealista
  • Stefan Rowiński, księgarz, działacz polityczny, delegat rządu londyńskiego na Wielkopolskę
  • Wincenty Jezierski, profesor, lekarz
  • Andrzej Mielęcki, doktor medycyny, śląski działacz społeczny i narodowy, na którym lincz był jedną z przyczyn wybuchu II powstania śląskiego
  • Stefan Pawlicki, profesor, filozof
  • Stanisław Niziński, kanonik honorowy Kapituły Metropolitarnej w Poznaniu, dziekan bukowski
  • Kazimierz Radowicz, wieloletni dyrektor gdańskiego oddziału Polskiego Radia, autor scenariuszy filmów Republika Ostrowska oraz Republika Nadziei
  • Jan Leciejewski, doktor, slawista i etnograf
  • Teofil Ciesielski, profesor, botanik, pszczelarz
  • Witold Leitgeber, księgarz, wydawca i pisarz
  • Wojciech Sikora, działacz społeczny, polityk ruchu ludowego
  • Franciszek Witaszek, doktor, lekarz
  • Jan Wikarjak, profesor, filolog klasyczny, prorektor UAM
  • Władysław Wawrzyniak, major, dowódca I Pułku Piechoty Polskiej Republika Ostrowska
  • Andrzej Wronka, ksiądz, doktor, biskup tytularny
  • Ryszard Wierzbicki, polski biochemik
  • Andrzej Niesiołowski, socjolog, pedagog, historyk, działacz narodowościowy
  • Józef Kut
  • Feliks Krawiec, doktor, botanik
  • Janusz Franciszek Radziwiłł, książę, dyplomata, polityk konserwatywny
  • Jan Danysz, profesor, lekarz, serolog, kierownik działu mikrobiologii Instytutu Pasteura
  • Witold Kochański, filolog polski, pedagog, filozof, badacz kultury Serbołużyczan
  • Krystian Niełacny, doktor nauk medycznych, działacz społeczny, regionalista
  • Aleksy Sobaszek
  • Jan Nepomucen Chrzan
  • Jan Kosik, profesor, prawnik
  • Józef Warszawski, ksiądz, doktor, działacz harcerski, filozof, wieloletni kierownik polskiej sekcji radia watykańskiego
  • Feliks Kasprzak, dziennikarz, samorządowiec
  • Teofil Krasnosielski, doktor, pierwszy polski indolog
  • Aron Heppner, rabin, doktor, historyk i judaista
  • Wojciech Bąk, poeta i prozaik
  • Stanisław Bronikowski, dziennikarz i publicysta
  • Witold Trąmpczyński, profesor, ekonomista
  • Stanisław Grzęda, duchowny katolicki, działacz społeczny
  • Kazimierz Bajoński, doktor, ekonomista, działacz społeczny
  • Władysław Mączkowski
  • czterej błogosławieni kościoła rzymskokatolickiego, zamęczeni w 1942 roku w KL Dachau
  • Otto Landsberg, liberalny polityk niemiecki, minister sprawiedliwości Republiki Weimarskiej, negocjator traktatu wersalskiego
  • Antoni Rowiński, inżynier górnictwa
  • Jan Adam, mgr inż. dyrektor Szkoły Podstawowej nr 3 budował budynek przy ulicy Śmigielskiego
  • Krzysztof Komeda-Trzciński, muzyk jazzowy
  • Edmund Piechocki, doktor, ekonomista
  • Stanisław Kryzan, doktor, psychiatra
  • Zbyszko Chojnicki, profesor, geograf
  • Henryk Giełdzik, inżynier, pionier okrętownictwa w Polsce
  • Andrzej Wojtkowski, profesor, historyk
  • Józef Kostrzewski, profesor, twórca polskiej szkoły archeologicznej
  • Kazimierz Bronikowski, polonista i germanista
  • Lesław Eustachiewicz, doktor, krytyk literacki, historyk literatury, tłumacz
  • Marian Friedberg, doktor, historyk
  • Józef Goetz, doktor, botanik, leśnik
  • Edward Niesobski, harcerz, działacz niepodległościowy
  • Berthold Kempinski, przedsiębiorca
  • Zygmunt Czarnecki, doktor, działacz samorządowy
  • Stanisław Taczak, generał, inżynier górnictwa, dowódca w powstaniu wielkopolskim
  • Arthur Rhode, duchowny ewangelicki, historyk kościoła, działacz społeczny
  • Zygmunt Ertel, podpułkownik łączności Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej
  • Władysław Markiewicz, profesor, socjolog
  • Roman Bąk, poeta, eseista, tłumacz, wydawca
  • Antoni Kalina, profesor, slawista i ludoznawca, radny Lwowa
  • Stanisław Śniatała, ksiądz, Szambelan Papieski, dziekan koźmiński
  • Edward Aleksander Raczyński, twórca galerii rogalińskiej
  • Ludwik Bociański, dowódca wojskowy, wojewoda wileński i poznański
  • Mirosław Ferić, lotnik Dywizjonu 303, którego wspomnienia zainspirowały Arkadego Fiedlera Dywizjon 303
  • Jan Kamiński, major, dowódca wojskowy
  • Marian Kołodziej, plastyk, scenograf

Użytkownicy również szukali:

1 lo ostrów wlkp opinie, 1 lo ostrów wlkp. profile, 2 lo ostrów wlkp. profile, 3 lo ostrów wlkp. profile, 4 lo ostrów wlkp. profile,

...
...
...