Poprzednia

ⓘ Śpiąca królewna




Śpiąca królewna
                                     

ⓘ Śpiąca królewna

Śpiąca królewna – baśń autorstwa Charles’a Perraulta, który opublikował ją w zbiorze Bajki Babci Gąski w 1697 roku. Wersja Charles’a Perraulta bazuje częściowo na włoskiej baśni autorstwa Giambattisty Basilego opublikowanej w 1634 pod tytułem Sole, Luna, e Talia, w zbiorku Lo cunto de li cunti overo lo trattenemiento de peccerille.

Baśń o śpiącej królewnie istnieje też w wersji braci Grimm, którzy spisali przekazywaną ustnie wersję opowieści literackiej pierwotnie opublikowanej przez Perraulta. Opublikowali ją w swoim zbiorze Baśni w 1812 roku tom 1, nr 50.

                                     

1. Treść według Charles’a Perraulta

Baśń w wersji Charles’a Perraulta dzieli się w oryginale na dwie części. Druga część jest mniej znana, gdyż w większości wydań dla dzieci jest pomijana, prawdopodobnie ze względu na swoją drastyczność. Druga część nie występuje w wersji braci Grimm.

                                     

1.1. Treść według Charles’a Perraulta Część I

W pewnym królestwie urodziła się długo wyczekiwana córka. Chrzciny były uroczyste. Król zaprosił, jako matki chrzestne, siedem wróżek u braci Grimm jest ich dwanaście. Pod koniec uroczystości wróżki obdarowały królewnę licznymi cennymi darami, takimi jak uroda, mądrość, poczucie humoru itd. W trakcie przyjęcia nieoczekiwanie zjawiła się ósma wróżka, która przez zapomnienie nie została zaproszona i była bardzo zła z tego powodu. Wprawdzie król, królowa, a także pozostałe wróżki próbowały ją udobruchać, jednak przez całe przyjęcie wróżka była wyraźnie wściekła. Kiedy przyszła jej kolej na wręczanie darów – oświadczyła, że dary innych wróżek będą królewnie służyć tylko szesnaście lat, gdyż w dniu szesnastych w wielu ekranizacjach i spektaklach - piętnastych urodzin królewna ukłuje się wrzecionem i umrze. Wypowiedziawszy tę klątwę odeszła z mściwym śmiechem. Jedna z pozostałych wróżek, oświadczyła królowi, że choć nie może cofnąć klątwy swojej siostry, może ją nieco złagodzić. Królewna nie umrze, ale zaśnie na sto lat. Po tym okresie obudzi ją ze snu piękny książę. Wkrótce potem wróżki odeszły.

Król, chcąc zapobiec spełnieniu się klątwy, wydał rozkaz, by nikt w królestwie nie ważył się posiadać wrzeciona. Za złamanie tego zakazu groziła kara śmierci. Poddani, bojąc się kary, posłusznie wypełnili rozkazy króla i pozbyli się wrzecion. Tymczasem królewna urosła. Król, bojąc się o jej bezpieczeństwo, oddał ją pod opiekę lojalnej ochmistrzyni, która miała nie spuszczać jej z oka. Pewnego dnia opiekunka jednak ucięła sobie drzemkę, a królewna bawiła się biegając po komnatach. Pewnej chwili stanęła przed komnatą, w której nigdy jeszcze nie była. Weszła do środka i spotkała tam staruszkę, która przędła na kołowrotku z użyciem wrzeciona. Staruszka rzadko opuszczała komnatę, więc nie znała rozkazu króla dotyczącego wrzecion. Zaciekawiona królewna podeszła bliżej, gdyż nigdy nie widziała takiej maszyny i przędzenia. Postanowiła sama spróbować tkać, ale chwyciła wrzeciona tak niezdarnie, ze ukłuła się w palec i padła nieprzytomna na ziemię. Choć staruszka wezwała natychmiast pomoc, królewna się nie ocknęła.

Wkrótce potem przybyła dobra wróżka. Na wieść o tym, że klątwa się ziściła, kazała położyć królewnę w łóżku. Potem uśpiła wszystkich w zamku, by mogli wraz z królewną obudzić się po stu latach. Wokół pogrążonego we śnie zamku szybko wyrosła gęstwina krzewów i drzew, tak że nikt nie mógł przejść.

Minęło sto lat. W pobliże zajechał na swoim koniu książę. Słyszał on opowieści o uśpionej księżniczce. Postanowił ją uratować. Przedarł się przez zarośla i dostał do zamku, gdzie wszyscy spali. Wkrótce dotarł do łóżka, gdzie spała królewna. Wydawała mu się tak piękna, że nie mógł się powstrzymać przed pocałowaniem jej. Kiedy to zrobił królewna obudziła się. Podziękowała mu za zdjęcie klątwy. Wraz z nią obudzili się wszyscy na zamku. Książę natychmiast się oświadczył. Odbyła się huczna uczta połączona z zaręczynami.

                                     

1.2. Treść według Charles’a Perraulta Część II

Książę, po poślubieniu pięknej królewny zabrał ją do swojego zamku, gdzie rozpoczęli wspólne, szczęśliwe życie. Wkrótce urodziły się im syn i córka. Jednak matka księcia była potworem, ludożercą, która uwielbiała pieczeń z małych dzieci. Dzieci księcia i królewny znalazły się w śmiertelnym niebezpieczeństwie. Podczas nieobecności księcia, królowa wysłała dzieci i ich matkę do odległego zakątka w lesie. Tam wydała polecenie kucharzowi, by przygotował z nich pieczeń. Kucharz, chcąc ratować dzieci, przygotował dla królowej potrawę z barana i kozy, którą podał jako pieczeń z dzieci. Następnie, królowa, która nie spostrzegła oszustwa, kazała sobie podać potrawę z księżniczki. Kucharz wykonał polecenie, ale zamiast księżniczki podał upieczoną łanię. Wkrótce ludożerczyni odkryła podstęp kucharza. Chcąc się zemścić przygotowała wannę pełną żmij. Zamierzała wrzucić tam księżniczkę, jej dzieci i kucharza. Jednak książę przybył w porę na pomoc. Zdemaskowana królowa sama rzuciła się do przygotowanej wanny.



                                     

2. Ciekawostki

  • Istnieje także polska wersja baśni pt. Księżniczka głogu, którą napisał Władysław Ludwik Anczyc 1823-1883.
  • W wersji Perraulta występuje siedem dobrych wróżek plus jedna zła. W wersji braci Grimm dobrych wróżek jest dwanaście plus trzynasta zła.
  • Baśń opublikowana przez braci Grimm nie ma rodowodu niemieckiego. Została im opowiedziana przez jedną z czterech bajarek, które choć mieszkały w Hesji i nosiły po mężach i ojcach niemieckie nazwiska, to z pochodzenia były Francuzkami – z grupy hugenotów, wygnanych w XVII wieku z Francji, którzy osiedlili się w Niemczech. One też prawdopodobnie opowiedziały Grimmom francuskie baśnie o Czerwonym Kapturku, czy Kopciuszku. Baśnie te są teraz mylnie uznawane za niemieckie opowieści o korzeniach ludowych.
  • W wersji braci Grimm księżniczka nosi imię Różyczka, u Perraulta nie ma wymienionego imienia.
  • Charles Perrault napisał baśń podczas wizyty w zamku Ussé nad Loarą, w którym bajkopisarza gościł markiz Louis Bernin de Valentinay. Zamek w Ussé był wzorem dla zamku śpiącej królewny, gdyż otoczony był wówczas trudnymi do przebycia lasami. Obecnie w zamkowym muzeum znajduje się stała wystawa figur woskowych w kilku komnatach, odtwarzająca treść baśni.
                                     

3. Dzieła oparte na baśni

Filmy i seriale

  • Śpiąca królewna Sleeping Beauty – film Disneya z 1959 roku
  • Maleficent
  • książę Filip
  • Śpiąca królewna Sleeping Beauty – amerykańsko-japoński film animowany z 1995 roku
  • Baśnie Braci Grimm: Simsala Grimm Śpiąca królewna – odcinek 22, seria 2 – niemiecki serial animowany z 1999 roku
  • Festiwal bajek Śpiąca królewna – odcinek 14 – amerykański serial animowany 1972-1973
  • Baśnie braci Grimm Śpiąca królewna – odcinek 18, seria 1 – japoński serial animowany 1987-1988
  • król Stefan
  • Dawno, dawno temu Once Upon a Time – serial od 2011 roku.
  • królewna Aurora
  • Śpiąca królewna Dornröschen – niemiecki film z 2008 roku
  • Skarbczyk najpiękniejszych bajek Śpiąca królewna – odcinek 11 – japoński serial animowany z 1995 roku
  • Śpiąca królewna Dornröschen – niemiecki film z 2009 roku
  • Czarownica Maleficent – film wytwórni Disney Pictures z 2014 roku

Inne

  • Śpiąca królewna Спящая красавица – balet Piotra Czajkowskiego
  • Śpiąca królewna – polska bajka muzyczna