Poprzednia

ⓘ Naturalny satelita




                                               

Tytan (księżyc)

Tytan – największy księżyc Saturna, jedyny księżyc w Układzie Słonecznym posiadający gęstą atmosferę, w której zachodzą skomplikowane zjawiska pogodowe. Jest to również jedyne ciało poza Ziemią, na powierzchni którego odkryto powierzchniowe zbiorniki cieczy – jeziora. Nie wypełnia ich jednak woda, ale ciekły metan.

                                               

Tryton (księżyc)

Tryton – największy księżyc Neptuna. Został odkryty przez Williama Lassella 10 października 1846 roku, 17 dni po odkryciu samej planety. Jest ósmym księżycem Neptuna licząc od powierzchni planety macierzystej. Nazwa pochodzi z mitologii greckiej. Tryton był synem Posejdona, greckiego odpowiednika rzymskiego Neptuna.

                                               

Charon (księżyc)

22 czerwca 1978, przeglądając powiększone fotografie Plutona wykonane 1.55-metrowym teleskopem w placówce United States Naval Observatory we Flagstaff, z zamiarem dokładniejszego wyliczenia parametrów orbity, Christy zauważył, że na znacznej części zdjęć tarcza planety wygląda jak nieregularny owal, na niektórych zdjęciach planeta była zaś okrągła. Christy przejrzał również zdjęcia z poprzednich lat i także dostrzegł wydłużenie obrazu planety. Co więcej, wybrzuszenie zdawało się zmieniać położenie względem otaczających gwiazd. Po wykluczeniu możliwości, że wydłużenie to mogło być spowodowa ...

                                               

Aura (satelita)

Aura – wielonarodowy satelita badawczy NASA znajdujący się na niskiej orbicie okołoziemskiej, badający warstwę ozonową Ziemi, jakość powietrza i klimat. Jest to trzeci, główny element Systemu Obserwacji Ziemi ; pierwszym elementem był Terra, zainicjowany w roku 1999, a drugi to Aqua. "Aura” po łacinie oznacza powietrze. Satelita został wystrzelony na orbitę z bazy sił powietrznych Vanderberg 15 lipca 2004 roku, na pokładzie rakiety Delta II 7920-10L. Masa satelity to ok. 1765 kg, długość wynosi 6.9 m ponadto Aura jest wyposażona w panel słoneczny o długości 15 m. Aura porusza się po orbici ...

                                               

Arase (satelita)

Arase) – japoński satelita naukowy, użytkowany przez JAXA w celu obserwacji i badania pasów radiacyjnych. Wystrzelony na orbitę 20 grudnia 2016 o 11:00 czasu UTC z Centrum Kosmicznego Uchinoura na pokładzie rakiety Epsilon-2.

                                               

Interstellar Boundary Explorer

Interstellar Boundary Explorer – satelita naukowy amerykańskiej agencji kosmicznej NASA mający wykonać pierwszą mapę obszarów leżących na granicy Układu Słonecznego i przestrzeni międzygwiezdnej. Stanowi część programu Small Explorer. IBEX został umieszczony na orbicie 19 października 2008 przy pomocy rakiety Pegasus-XL. Z kolei rakieta nośna została wyniesiona w powietrze przez samolot Lockheed L-1011 Stargazer, który wystartował o 16:51 UTC z lotniska na atolu Kwajalein na Wyspach Marshalla na Oceanie Spokojnym. Odłączenie i uruchomienie Pegasusa nastąpiło na wysokości około 12 kilometró ...

Naturalny satelita
                                     

ⓘ Naturalny satelita

English version: Natural satellite

Naturalny satelita – ciało niebieskie pochodzenia naturalnego, obiegające planetę, planetę karłowatą lub planetoidę. Słowo "Księżyc” pisane wielką literą oznacza naturalnego satelitę Ziemi.

Ściśle rzecz biorąc planeta i jej księżyce krążą wokół wspólnego środka masy. Tradycyjnie tylko największy obiekt z takiego układu jest nazywany planetą, lecz w przypadku planety i księżyca o zbliżonych rozmiarach mówi się czasem o planetach podwójnych układ Ziemia-Księżyc. Analogicznie układ Pluton−Charon może być określany jako podwójna planeta karłowata.

                                     

1. Etymologia

Nazwa księżyc w języku polskim wzięła się od "syna księcia”. W dawnych czasach, w średniowiecznej Polsce, nazywano syna imieniem ojca i dodawano przyrostek "yc”, np. syn Kazimierza, Kazimierzyc. Ziemię uważano za księcia, a Księżyc był jego "synem”.

                                     

2. Znane obiekty

W Układzie Słonecznym do 2018 roku stan w grudniu odkryto 185 naturalnych satelitów planet. Ziemia ma jeden duży księżyc, Mars ma dwa niewielkie księżyce, a Merkury i Wenus nie mają księżyców. Gazowe olbrzymy, o masach znacznie większych niż planety grupy ziemskiej, mogą utrzymywać rozbudowane systemy satelitów. Księżyce mają również cztery z pięciu planet karłowatych: Pluton ma pięć księżyców – jeden duży i cztery znacznie mniejsze, Haumea – dwa księżyce, a Eris i Makemake po jednym księżycu. W sumie planety i znane planety karłowate okrążają 194 naturalne satelity.

Odkrycie księżyca planetoidy 243 Ida, Daktyla, zapoczątkowało serię odkryć księżyców planetoid. W grudniu 2018 znanych było 364 takich obiektów, będących planetoidami krążącymi wokół innych planetoid. Niektóre z takich układów, jak na przykład Antiope, to planetoidy podwójne, z dwoma składnikami porównywalnej wielkości. Natomiast 2001 SN 263 okazała się być planetoidą potrójną.

                                     

3. Pochodzenie księżyców

Ze względu na orbitę księżyce dzieli się na regularne i nieregularne. Podział ten ma przypuszczalnie związek z pochodzeniem tych obiektów. Księżyce regularne krążą w tę samą stronę, w którą planeta obraca się wokół osi, po orbitach prawie kołowych, położonych blisko płaszczyzny równika planety. Przeważa pogląd, że powstały w wyniku kondensacji tego samego dysku protoplanetarnego, z którego uformowała się planeta, wokół której krąży dany księżyc.

Księżyce nieregularne krążą po orbitach nie leżących w płaszczyźnie obrotu planety. Ich orbity są często wydłużone i zazwyczaj znacznie oddalone od planety. Orbity te określane są czasami jako chaotyczne, jako że w dłuższym okresie perturbacje ze strony Słońca mają wpływ na ruch takiego księżyca. Satelity te są przeważnie niewielkie. Istotnym wyjątkiem jest bardzo duży księżyc Neptuna, Tryton, który krąży przeciwnie do ruchu obrotowego planety. Przypuszcza się, że księżyce te są obcymi obiektami, przechwyconymi przez pole grawitacyjne planety. Istnieje kilka hipotez opisujących różne mechanizmy przechwytywania. Podczas przechwytywania musi nastąpić utrata części energii kinetycznej przechwytywanego ciała. Może to nastąpić w wyniku oporu aerodynamicznego w atmosferze planety, szczególnie, gdy jest ona młoda i otoczka gazowa ma duże rozmiary. Utrata energii może nastąpić także w dysku protoplanetarnym, na skutek zderzeń z drobnymi obiektami, zderzenia z większym ciałem i rozbicia, lub wskutek oddziaływania grawitacyjnego trzech ciał, z których jedno przejmuje nadmiar pędu drugiego i opuszcza otoczenie planety trzeciego ciała.

Jedna z hipotez powstania Księżyca Ziemi, obecnie uważana za najpewniejszą, głosi, że powstał on w wyniku uderzenia w proto-Ziemię innej protoplanety. Księżyc utworzyła materia obu obiektów, wyrzucona na orbitę dookoła Ziemi.

Ponieważ większość księżyców jest znana tylko z obserwacji z dużej odległości z Ziemi, hipotezy dotyczące ich pochodzenia zwykle trudno zweryfikować.



                                     

4. Charakterystyka fizyczna

Większość regularnych księżyców Układu Słonecznego charakteryzuje obrót synchroniczny względem ich planet macierzystych; wyjątkiem jest satelita Saturna − Hyperion, który obraca się chaotycznie z powodu mnogości zewnętrznych obiektów wpływających na jego ruch. Żaden księżyc nie jest okrążany przez inne księżyce; siły pływowe pochodzące od planety powodują, że w dłuższym czasie orbity wokół księżyców są niestabilne. Dwa księżyce mają jednak mniejszych towarzyszy w dwóch punktach Lagrangea położonych na orbicie satelity Saturna: Tetyda i Dione.

Księżyce planet przeważnie nie posiadają atmosfer, wyjątkiem jest Tytan krążący wokół Saturna; bardzo rozrzedzoną atmosferę ma też Tryton, satelita Neptuna. Kilka innych spośród największych księżyców posiada przy powierzchni egzosfery o znikomym ciśnieniu.

                                     

4.1. Charakterystyka fizyczna Budowa wewnętrzna

Księżyc Ziemi oraz dwa księżyce Jowisza – Io i Europa są ciałami o budowie podobnej do planet skalistych, złożonymi głównie z krzemianów. Pozostałe duże i średniej wielkości księżyce planet zewnętrznych określa się jako księżyce lodowe, ponieważ lód stanowi znaczną część ich masy. Duże księżyce mają kształt bliski kulistemu są w równowadze hydrostatycznej i mogą chociaż nie muszą mieć wnętrze podzielone na warstwy o różnej gęstości: skorupę, płaszcz i jądro. Tylko jeden księżyc, Ganimedes, posiada własne dipolowe pole magnetyczne i małą magnetosferę "zanurzoną” w magnetosferze Jowisza.

Najmniejsze księżyce planet przypominają planetoidy ukształtowaniem i właściwościami powierzchni. Przypuszczalnie dotyczy to również budowy wewnętrznej.

                                     

5. Księżyce w Układzie Słonecznym

Największe księżyce w naszym układzie planetarnym to satelita Ziemi – Księżyc, księżyce galileuszowe Jowisza: Io, Europa, Ganimedes i Kallisto, satelita Saturna – Tytan oraz księżyc Neptuna – Tryton; wszystkie one mają powyżej 2500 km średnicy.

Tabela poniżej wymienia księżyce Układu Słonecznego w kolejności malejącej średnicy; w dodatkowej kolumnie dla porównania przedstawione są też ważniejsze planetoidy, planety i obiekty pasa Kuipera.

                                     

6. Księżyce pozasłoneczne

Najprawdopodobniej wiele planet pozasłonecznych, które krążą wokół gwiazd innych niż Słońce, jest okrążanych przez własne naturalne satelity. Księżyce planet pozasłonecznych nazywane są egzoksiężycami.

                                     
  • przed naszą erą 121 liczba naturalna gromada kulista NGC 121 planetoida 121 Hermione S 2002 121 1 jej naturalny satelita misja promu kosmicznego STS - 121
  • Hydra naturalny satelita Plutona, po raz pierwszy sfotografowany 15 maja 2005 roku przez Kosmiczny Teleskop Hubble a. Jest jaśniejszy o 33 i większy
  • wyznaczonych rozmiarów, a podane rozmiary są jedynie oszacowaniami. Naturalny satelita Planetoida Lista ciał planetarnych w Układzie Słonecznym Mike Brown:
  • nimfy z mitologii greckiej. 31 marca 2008 roku zidentyfikowano naturalnego satelitę tej planetoidy, którego średnica wynosi poniżej 2 km. Obiega on planetoidę
  • też: Phobos, gr. Φόβος strach większy z dwóch księżyców Marsa. Naturalny satelita krążący najbliżej swojej planety w Układzie Słonecznym W mitologii
  • Artykuł zawiera podstawowe dane dotyczące wszystkich odkrytych naturalnych satelitów Urana stan na 2018 rok Nazwy księżyców to imiona postaci ze sztuk
  • dotyczące wszystkich odkrytych naturalnych satelitów Neptuna stan na 2018 rok Wartości powyżej 90 oznaczają, że satelita porusza się ruchem wstecznym
  • dokonano obserwacji, które mogą dowodzić, iż wokół tej planetoidy krąży naturalny satelita Odkrycie to nie zostało jednak potwierdzone. Lista planetoid Lista
  • Księżyce Marsa dwa naturalne satelity czwartej według oddalenia od Słońca, planety Układu Słonecznego. Są to obiekty skalne o nieregularnych kształtach
  • Artykuł zawiera podstawowe dane dotyczące wszystkich 82 znanych naturalnych satelitów Saturna stan na 16 października 2019 Pierścienie Saturna rozciągają

Użytkownicy również szukali:

naturalny satelita planety krzyżówka, satelity sztuczne,

...
...
...