Poprzednia

ⓘ Bazylika kolegiacka św. Jerzego w Kętrzynie




Bazylika kolegiacka św. Jerzego w Kętrzynie
                                     

ⓘ Bazylika kolegiacka św. Jerzego w Kętrzynie

Bazylika kolegiacka św. Jerzego w Kętrzynie – kościół św. Jerzego budowany na miejscu dawnej strażnicy od 1359, rozbudowywany do pierwszych lat XVI wieku.

Najlepiej zachowany kościół obronny na Mazurach. Początkowo był to obiekt halowy, jednonawowy, zlokalizowany w południowo-zachodnim narożu miasta. W koronie murów wybudowano ganki obronne i wieżę zwieńczoną blankowaniem. Na początku XV wieku wzniesiono drugą wieżę dzwonniczą, a pod koniec stulecia obiekt przebudowano na trójnawową pseudobazylikę dobudowano nawę boczną północną, nawa środkowa i południowa mieści się w obrysie kościoła halowego. Po pożarze w 1500 r. podczas odbudowy powstało istniejące i charakterystyczne odchylenie osi kościoła. W kościele zasługują na uwagę: sklepienia kryształowe z 1515 r. wykonał je mistrz Matz z Gdańska, XVI-wieczna ambona, organy z 1721 r. Josue Mosengel twórca organów w Świętej Lipce były przebudowywane – obecne z 1975 r. mają 43 głosy, płyta nagrobna epitafium Krzysztofa Schenka von Tautenburg z 1597 r. oraz karcer wejście z kościoła znajdujący się pod wieżą wysoką.

Do II wojny światowej nazywany "kościołem niemieckim” w odróżnieniu od stojącego obok "kościoła polskiego”. Po wysiedleniu Niemców w 1945 r. kościół był używany przez kętrzyńską parafię ewangelicką. Już rok później, w 1946, budynek został zarekwirowany przez władze komunistyczne i natychmiast przekazany Kościołowi rzymskokatolickiemu.

Jako świątynia rzymskokatolicka, kościół św. Jerzego od 22 lipca 1999 posiada tytuł bazyliki mniejszej, a od 7 czerwca 1992 pełni także funkcję kolegiaty. W kościele dawna kaplica św. Jakuba po reformacji pełniła funkcję baptysterium, które po 1946 roku ukształtowano architektonicznie na wzór Ostrej Bramy w Wilnie. Z tego miejsca zawsze na początku lipca odbywają się piesze pielgrzymki do Wilna.

W obrębie zachowanych murów obronnych, przylegających do kościoła św. Jerzego znajduje dobudowana już w średniowieczu dawna plebania XIV/XV–XVI w., a później pastorówka XVI w. – 1817 r., zamieniona w XIX w. na gimnazjum lata 1817–1907, do 1945 roku funkcjonująca jako tzw. Wdowi Dom ul. Zamkowa 4 – czyli miejsce zamieszkania dla żon zmarłych księży. W 2011 roku przy zewnętrznych murach dawnej pastorówki przeprowadzone zostały sondażowe archeologiczne badania wykopaliskowe, którymi kierował Archeolog Mariusz Biel. W ich wyniku zadokumentowano obecny stan techniczny murów fundamentowych i zarejestrowano nawarstwienia kulturowe wraz z zabytkami. Pozyskany materiał umożliwił wyróżnienie aż 5 faz chronologicznych na wzgórzu kościelnym, w tym najstarszą fazę osadniczą z XIV–XV w.

Brama przy zachodniej fasadzie prowadzi na teren międzymurza, gdzie urządzono lapidarium, w którym zgromadzono zabytkowe nagrobki, pomniki, epitafia i żeliwne krzyże.