Poprzednia

ⓘ Honorowi obywatele Gdańska




Honorowi obywatele Gdańska
                                     

ⓘ Honorowi obywatele Gdańska

Honorowy Obywatel Gdańska - tytuł nadawany przez władze miasta osobom, które szczególne dla niego się zasłużyły, niezależnie od miejsca ich zamieszkania.

                                     

1. Historia

Pierwszą osobą uhonorowaną tym tytułem potwierdzoną w źródłach historycznych był w 1832 dr Wilhelm Baum. Podstawą jego nadania była pruska ustawa o samorządzie miast z 1831 obowiązywała w Gdańsku do 1920. Wprowadziła ona pojęcie "honorowego obywatela”. Organem uprawnionym do nadania tytułu była Rada Miasta.

W okresie Wolnego Miasta mimo braku odpowiedniej ustawy Senat Wolnego Miasta nadawał tytuł w nawiązaniu do starej pruskiej tradycji. W 1943 Hermannowi Göringowi wyróżnienie przyznał Zarząd Miasta. Po II wojnie światowej tytuł przyznawała Rada Miasta, wydając zwykłą uchwałę. Również w tym czasie nie było żadnych przepisów regulujących tę kwestię.

W 1993 Rada Miasta Gdańska przyjęła uchwałę regulującą zasady przyznawania tytułu honorowego obywatela Gdańska. Do uchwały załączony został szczegółowy regulamin, który stanowi, że Rada Miasta podejmuje odpowiednią decyzję, a tytuł przyznawany jest w trakcie uroczystej sesji przeważnie w Dworze Artusa.

Uchwała nie reguluje, czy tytuł można odebrać, jednak wśród znawców historii i prawa panuje pogląd, że uchwała traci moc w chwili śmierci utytułowanej osoby. Tytuł także nie jest dziedziczny.

Z tytułem nie wiąże się żadne zobowiązanie finansowe miasta wobec wyróżnionego. Honorowy obywatel otrzymywał ozdobny dyplom oraz na jego cześć wydawano bankiet. Wręczenie dyplomu odbywało się zazwyczaj w Gdańsku oraz kilkakrotnie w Berlinie. Od 1993 wyróżniony otrzymuje także na pamiątkę replikę fotela w stylu gdańskim, prawo do bezpłatnych przejazdów komunikacją miejską oraz pochówku w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Komunalnym.

Tytuł nadano m.in. trzy razy zbiorowo obrońcom Westerplatte, obrońcom Poczty Polskiej oraz działaczom NSZZ Solidarność.

                                     

2.1. Honorowi obywatele Miasta Gdańska Okres panowania pruskiego 1814-1918

Wilhelm Baum 1832, Johann Karl Rothe 1841, Jakob Friedrich Rüchel-Kleist 1842, Paul W. Wundsch 1847, Adolf Heinrich von Grabow 1849, ks. Stanisław Kostka Rosołkiewicz 1849, Emil Friedrich Götz 1849, Otto von Manteuffel 1853, Friedrich Wilhelm Clausewitz 1856, Robert Ludwig Blumenthal 1863, Matthias Gotthilf Löschin 1865, Eduard Friedrich Wiebe 1885, Karl Adolf Ernsthausen 1888, Leopold von Winter 1890, Julius Albert Licht 1893, Leo von Caprivi 1894, Heinrich Rickert 1895, Otto Steffens 1896, Richard Damme 1897, Georg Friedrich Abegg 1898, Gustav Heinrich von Gossler 1899, Emil Berenz 1903, Paul von Beneckendorff Hindenburg 1915, August Anton Ludwig von Mackensen 1915.

                                     

2.2. Honorowi obywatele Miasta Gdańska Okres Wolnego Miasta Gdańska oraz wojny 1918-1945

Max Halbe 1925, Albert Forster 1933, Adolf Hitler 1939, Hermann Göring 1943

Dekret Krajowej Rady Narodowej z 30 marca 1945 roku unieważnił wszystkie tytuły Honorowego Obywatela Miasta Gdańska nadane przed rokiem 1945.
                                     

2.3. Honorowi obywatele Miasta Gdańska Okres PRL 1945–1989

Bolesław Bierut 1947, Konstanty Rokossowski 1949, Paweł Batow 1965, Wiktor Kulikow 1977

Honorowe obywatelstwa w Gdańsku z okresu PRL-u cofnięte decyzją Rady Miasta Gdańska z 18 grudnia 1990 roku.
                                     

2.4. Honorowi obywatele Miasta Gdańska Okres III Rzeczypospolitej

Günter Grass 1993, Hans Lothar Fauth 1994, Gerard Labuda 1994, Ignacy Adamczewski 1994, Hans Koschnick 1994, George H.W. Bush 1997, Richard von Weizsäcker 1997, Lech Wałęsa 1997, Marian Kołodziej 1997, Ryszard Kukliński 1998, Obrońcy Westerplatte 1-7 września 1939 r. 1998, Obrońcy Poczty Polskiej w Gdańsku 1 września 1939 r. 1998, Działacze Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża i sygnatariusze Porozumień Sierpniowych w 1980 r., Andrzej Kołodziej, Florian Wiśniewski uhonorowani w 2000), ks. Henryk Jankowski 2000 - został pozbawiony tytułu w 2019 roku, Margaret Thatcher 2000, Ronald Reagan 2000, Andrzej Januszajtis 2000, Zbigniew Brzeziński 2002, Jan Nowak-Jeziorański 2002, Dieter Schenk 2003, Zygmunt Chychła 2003, ks. Stanisław Bogdanowicz 2004, Jean-Michel Jarre 2005, Ryszard Kaczorowski 2008, Helmut Kohl 2009, Tadeusz Mazowiecki 2009, Ludwik Wiśniewski 2011, Andrzej Zbierski 2011, Andrzej Wajda 2016, abp Tadeusz Gocłowski 2016, Joanna Muszkowska-Penson 2018, Halina Winiarska-Kiszkis 2020, Jerzy Kiszkis 2020.