Poprzednia

ⓘ Zbigniew Koźliński




                                     

ⓘ Zbigniew Koźliński

Zbigniew Koźliński, ps. Gryf – żołnierz i kurier Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej, autor wierszy i piosenek oraz głośnej relacji o zbrodni katyńskiej odnoszącej się do lat 1940–1941.

Relacja Zbigniewa Koźlińskiego o zbrodni katyńskiej została opublikowana po raz pierwszy w 1990 roku w Londynie w kwartalniku "Puls" jako wywiad przeprowadzony przez Jacka Trznadla. 21 kwietnia 1991 roku Zbigniew Koźliński wystąpił w programie telewizyjnym "Rewizja nadzwyczajna" Dariusza Baliszewskiego. W 1994 roku rozszerzona wersja jego relacji została opublikowana przez Jacka Trznadla w książce "Powrót rozstrzelanej armii". W 1997 roku Zbigniew Koźliński wydał na ten temat własną książkę, zatytułowaną "Czas Wernyhory". O jego relacjach pisał obszernie Tadeusz A. Kisielewski w książkach "Katyń. Zbrodnia i kłamstwo" 2008 i "Gibraltar i Katyń: co kryją archiwa rosyjskie i brytyjskie" 2009.

Wskazywano, że relacje Zbigniewa Koźlińskiego na temat zbrodni katyńskiej mogą świadczyć o tym, że polskie władze emigracyjne dowiedziały się o niej już kilka tygodni po zamordowaniu polskich jeńców wojennych przez radzieckie NKWD wiosną 1940 roku. Niektórzy historycy i publicyści uznają te relacje za wiarygodne, jednak nie zostały one jak dotąd potwierdzone przez źródła archiwalne nie są znane teksty oryginalnych meldunków z lat 1940–1941 i brak pewności, czy meldunki te rzeczywiście dotarły do polskich władz.

                                     

1. Udział Zbigniewa Koźlińskiego w II wojnie światowej

We wrześniu 1939 roku, w okresie kampanii wrześniowej, Zbigniew Koźliński brał udział w obronie przed Sowietami lotniska Karolin koło Grodna. Potem wstąpił do Związku Walki Zbrojnej i był kurierem między strefą sowiecką a niemiecką. Dostarczał meldunki wywiadowi ZWZ w Warszawie, skąd następnie były przekazywane do polskich władz na Zachodzie. Później służył w stopniu kaprala w I Batalionie "Lecha" 77 Pułku Piechoty AK Ziemi Nowogródzkiej. W 1943 roku stracił nogę podczas walk partyzanckich z SS.

                                     

2. Relacja o Katyniu z 1940 roku

W 1940 roku Zbigniew Koźliński uzyskał od swojego ojca, rotmistrza Edwarda Koźlińskiego, przedrewolucyjnego właściciela Gniezdowa i Iwiszczy leżących koło Katynia, relację na temat zbrodni katyńskiej. Edward Koźliński został aresztowany przez sowieckie NKWD w lutym 1940 roku i umieszczony w więzieniu w Smoleńsku, gdzie oficerowie wywiadu próbowali wyciągnąć od niego informacje na temat białogwardyjskiej kasy pułkowej ze złotem zakopanej w jego dawnym rodzinnym majątku w 1918 roku. Na początku maja dwaj oficerowie NKWD, jeden w stopniu generała, a drugi pułkownika, zabrali Edwarda Koźlińskiego na "wizję lokalną" do Lasu Katyńskiego, by pokazał w terenie miejsce zakopania skarbu. Wtedy przypadkowo z wyszli na dużą polanę, gdzie Koźliński zobaczył dwie wielkie zbiorowe mogiły, jedną otwartą, w której znajdowały się ciała w polskim mundurach z widocznymi dystynkcjami oficerskimi. Funkcjonariusze NKWD stwierdzili, że w tym rejonie panuje "epidemia", po czym zamknęli Koźlińskiego w areszcie na stacji kolejowej w Gniezdowie, skąd uciekł, uwolniony przez przekupioną sprzątaczkę. Po kilku dniach dotarł do Białegostoku, a następnie przekazał informacje o tym, co widział, synowi, Zbigniewowi Koźlińskiemu, który był wtedy kurierem Związku Walki Zbrojnej. Według przypuszczeń niektórych historyków relacja ta mogła zostać przesłana w 1940 roku polskim władzom na Zachodzie Zbigniew Koźliński nie wiedział, czy tak się stało. Edward Koźliński próbował przedostać się na Zachód, lecz zaginął w drodze.

                                     

3. Relacja o Katyniu z 1941 roku

Relacja dotycząca 1941 roku opisuje własne doświadczenia Zbigniewa Koźlińskiego. W tym czasie, już po zajęciu Smoleńszczyzny przez Niemców, trzy razy na rozkaz polskiego podziemia udawał się wraz z trzema innymi żołnierzami Związku Walki Zbrojnej na miejsce zbrodni w Katyniu. Pierwsze dwie wyprawy zakończyły się niepowodzeniem, lecz w trakcie trzeciej, pod kryptonimem "Wernyhora", w grudniu 1941 roku żołnierzom ZWZ udało się dotrzeć na miejsce zbrodni i uzyskać potwierdzające ją dowody w postaci relacji rosyjskich świadków spośród miejscowej ludności. Następnie przekazano o tym meldunek polskim władzom konspiracyjnym.

                                     

4. Książki i patenty Zbigniewa Koźlińskiego

Książki

  • Czas Wernyhory, Warszawa, "Vocatio", 1997, ​ISBN 83-7146-068-6 ​
  • Na drogach swych, 1985
  • Europa nieprowincjonalna. Przemiany na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej w latach 1772–1999 współautor, Warszawa, Rytm, ​ISBN 83-87893-58-7 ​
  • Czerwoni z Dobrego Domu tyt. okł.: Opowieść znad Niemna, Warszawa, Oficyna Wydawnicza ŁośGraf, 2007, ​ISBN 83-87572-34-9 ​
  • Nad Niemnem i nad Lebiodą. Wspomnienia nauczycieli i uczniów - żołnierzy AK Obwodu Szczuczyn Nowogródzki kryptonim "Łąka" współautor, Wrocław; Warszawa: Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Okręgu Nowogródzkiego "Nów", 1994

Patenty

  • Wynalazek dotyczy metody eksploatacji energii ruchu molekularnego, zakumulowanej w materii, polegającej na wytwarzaniu inwersji gazów, zwiększającej prężność gazów przy poborze energii kinetycznej z cząsteczek w przemianach strumieniowych, zastosowanych w układach, będących silnikami pracującymi bez udziału ciepła, lecz zużywającymi energię kinetyczną-molekularną
  • Proces inwersji gazów metodą poboru energii kinetycznej z cząsteczek gazów, zachodzący w silnikach kinetycznych ZK