Poprzednia

ⓘ Jazda kozacka




Jazda kozacka
                                     

ⓘ Jazda kozacka

Jazda kozacka – lekko i średniozbrojna jazda w Rzeczypospolitej Obojga Narodów, używana zazwyczaj jako wsparcie husarii w XVI i XVII wieku będąca poprzednikiem pancernych i odpowiednikiem petyhorców z Wielkiego Księstwa Litewskiego.

                                     

1. Uzbrojenie

Lekka jazda kozacka była drugim po husarii, ale nie mniej ważnym elementem armii polsko-litewskiej. Żołnierze ci uzbrojeni byli w szable, łuki, broń palną pistolety, bandolety, a niekiedy czekan. Z czasem zaczęli wkładać kolczugi, rzadziej bechtery zbroja pochodzenia wschodniego, wykonana z prostokątnych żelaznych płytek połączonych ze sobą żelaznymi kółkami oraz misiurki blaszane denko chroniące czubek głowy z siatką metalową opadającą na kark i barki i kaptury kolcze z niewielkich pierścieni podobnie jak kolczugi, a także lekkich, okrągłych tarcz tak zwanych kałkanów pochodzenia mongolsko-tatarskiego. Tak chronionych, po dodaniu im jeszcze broni drzewcowej zwano pancernymi. Na Litwie istniała lokalna odmiana jeźdźców kozackich zwana petyhorcami, a jej dodatkowym wyposażeniem były rohatyny czasami kopie.

                                     

2. Rekrutacja

Zaciąg towarzyski do tej formacji przebiegał analogicznie jak w przypadku husarii. Rotmistrz dostawał od króla lub hetmana list przypowiedni na zaciągnięcie określonej ilości wojska, o odpowiednim wyposażeniu i na określony czas. Brał do służby wybranych przez siebie towarzyszy. Przybywali oni z pocztem o liczebności zależnej od ich możliwości finansowych. Żołd był dzielony pomiędzy towarzyszy a jego wysokość była uzależniona od wielkości pocztu. Członków pocztu nazywano pocztowymi, którzy posiadali dodatkowy obowiązek ochrony towarzysza. Rotmistrze zazwyczaj pochodzili z bogatszej szlachty. Liczebność chorągwi wahała się od 50 do 200, ale najczęściej około 100 żołnierzy, a poczty zazwyczaj były dwu lub trzykonne. Oficerami danej chorągwi byli rotmistrz, porucznik i chorąży. Koszt utrzymania i wyekwipowania jazdy kozackiej był niższy niż cięższej jazdy kopijniczej, co owocowało stałą tendencją zwiększania liczby oddziałów tej formacji na niekorzyść husarii. Pod koniec XVI wieku jazda kozacka stanowiła mały odsetek całości kawalerii, około 10%. W drugiej połowie XVII wieku było to już więcej niż 60% całej jazdy.

                                     

3. Taktyka

Pod koniec XVI wieku, w czasach ostatnich Jagiellonów i późniejszych królów elekcyjnych jazda kozacka, używana była w bitwach do wspierania uderzeń husarii, oskrzydlania, rozbicia lub ostatecznego zniszczenia przełamanego przez husarię frontu przeciwnika. Na Ukrainie wykorzystywano ją do walk przeciwko Tatarom, szczególnie w prywatnych wojskach magnackich.

                                     
  • Jazda kozacka lekkozbrojna jazda polska Semeni serbscy oddziały serbskich najemników hospodarów mołdawskich i wołoskich
  • pocztu. Formacje zaciągane towarzysko: Husaria Pancerni Jazda kozacka Petyhorcy Jazda tatarska Jazda wołoska Piechota węgierska Piechota polsko - węgierska
  • Kozacy rejestrowi Hajdamacy Kozacy otomańscy Wojsko: Jazda kozacka lekko i średniozbrojna jazda w Rzeczypospolitej Obojga Narodów, używana zazwyczaj
  • Husaria: Zbigniew Firlej, starosta lubelski - 100 Florian Słupecki - 100 Jazda kozacka wszystkie chorągwie po 100 koni Zbigniew Firlej Bartosz Kazanowski
  • wojsk autoramentu narodowego wchodziły: husaria pancerni jazda kozacka petyhorcy jazda tatarska jazda wołoska piechota węgierska, piechota polsko - węgierska
  • podolski - 100 Chorągiew arkabuzerii z ziemi chełmskiej - 200 koni Jazda kozacka Stanisław Kowalski, stolnik chełmski - 100 Stanisław Kołek - 100 Mikołaj
  • potrzebna. Funkcje lekkiej jazdy do tego czasu z powodzeniem pełniła jazda kozacka i lisowczycy. Po pierwszych klęskach Polaków w czasie powstania Chmielnickiego
  • Lekka jazda formacja kawaleryjska, lekka jazda w dawnym wojsku I Rzeczypospolitej. Formacja ta powstała na początku XVI wieku. Od 1633 roku była autoramentu
  • chorągiew kozacka hetmana pod komendą Jana Aleksandra Ihnatowicza - Łubińskiego chorągiew kozacka Mikołaja Władysława Judyckiego chorągiew kozacka Stanisława
  • Chorągiew kozacka Andrzeja Wodyńskiego chorągiew jazdy kozackiej I połowy XVII wieku, okresu wojen Rzeczypospolitej ze Szwedami i Moskwą. Szefem tej
  • Chorągiew kozacka Adama Kazanowskiego Chorągiew kozacka Arnolfa Kryskiego, kanclerzyca Chorągiew kozacka Jerzego Ossolińskiego Chorągiew kozacka Piotra Daniłowicza
  • Chorągiew kozacka Jerzego Ossolińskiego chorągiew jazdy kozackiej I połowy XVII wieku, okresu wojen Rzeczypospolitej ze Szwedami i Moskwą. Szefem tej