Poprzednia

ⓘ 22 Eskadra Bombowa




22 Eskadra Bombowa
                                     

ⓘ 22 Eskadra Bombowa

22 eskadra bombowa – pododdział lotnictwa Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Sformowana 6 marca 1919 w Poznaniu jako 3 Wielkopolska eskadra lotnicza polna. Rozkazem z 13 kwietnia 1920 roku jednostka przemianowana została na 14 eskadrę wywiadowczą. W sierpniu 1921 14 eskadra wywiadowcza weszła w skład II dywizjonu wywiadowczego 2 pułku lotniczego w Krakowie. W maju 1925 jednostka przemianowana została na 22 eskadrę lotniczą, a cztery lata później na 22 eskadrę liniową. We wrześniu 1938 podporządkowana została dowódcy SGO "Śląsk” i wzięła udział w rewindykacji Zaolzia. W sierpniu 1939 pododdział przemianowany został na 22 eskadrę bombową lekką i podporządkowany dowódcy Brygady Bombowej, w składzie której walczyła w kampanii wrześniowej.

Godła eskadry:

  • czarny skrzydlaty smok "Bazyliszek” z bombą na tle niebieskiego kwadratu – na samolotach Breguet XIX i PZL-23 "Karaś”
  • biała czteroramienna gwiazda na de niebieskiego kwadratu z białą obwódką – na samolotach Breguet XIX
                                     

1. 22 eskadra liniowa w okresie pokoju

Zgodnie z rozkazem MSWojsk. z 27 maja 1925 14 eskadrę wywiadowczą 2 pułku lotniczego przemianowano na 22 eskadrę lotniczą.

Od października tego roku eskadra przezbrajała się w samoloty Potez XV, a 3 załogi eskadry wzięły udział w manewrach zorganizowanych w 1925 na Wołyniu.

Podczas przewrotu majowego 1926 2 pułk lotniczy wystawił 10-samolotową eskadrę. Jej dowódcą był kpt. pil. Czesław Dolecki – etatowy dowódca 22 eskadry. Z początkiem 1927 jednostka została sukcesywnie przezbrojona w samoloty Potez XXVII. W lecie 1927 szkołę ognia artylerii obsługiwały na Podhalu 3 załogi bazując na lądowisku Długopole koło Czarnego Dunajca. Następnie cała eskadra wraz z 2 samolotami łącznikowymi przeniosła się na lotnisko Zawiercie i uczestniczyła w koncentracji dywizji piechoty. W ostatniej fazie ćwiczeń eskadra operowała z lotniska w rejonie Sandomierza.

W 1928 etat eskadry zwiększono z 6 do 10 samolotów. Zwiększył się dopływ wyszkolonych obserwatorów i pilotów z Oficerskiej Szkoły Lotnictwa w Dęblinie. Załogi, oprócz codziennych zajęć ustalonych programem doskonalenia, uczestniczyły w ćwiczeniach letnich i zimowych jednostek DOK V oraz odbywały szkołę ognia zorganizowaną na poligonie błędowskim. W 1929 eskadry lotnicze przemianowano na "liniowe”, a do jednostki zaczęły przybywać pierwsze samoloty Breguet XIX. Pozostawały one na wyposażeniu eskadry do połowy 1937.

W 1930 zorganizowano sekcję łączności, fotograficzną i uzbrojenia. W lecie 1931 eskadra przebywała na poligonie artyleryjskim w m. Leśna koło Baranowicz. W sierpniu i wrześniu 1932 załogi eskadry współpracowały z wielkimi jednostkami piechoty i kawalerii w rejonie Niska. Latem 1933 eskadra odbyła szkołę ognia na poligonie błędowskim, a we wrześniu i październiku wszystkie załogi współpracowały w ćwiczeniach międzydywizyjnych na terenie Krakowskiego i Kieleckiego.

W 1934 Załogi eskadry oprócz ćwiczeń przewidzianych programem uczestniczyły w międzynarodowych zawodach i popisach lotniczych zdobywając nagrody i wyróżnienia. W lecie 1934 za pomoc i ratunek dla powodzian. st.szer. Stanisław Ćwiartniewicz został odznaczony Medalem "Za ratowanie ginących”.

Na przełomie 1936 i 1937 eskadra została przezbrojona w samoloty produkcji krajowej PZL-23A, a następnie PZL-23B "Karaś”. Nowe 3-załogowe samoloty wymagały zgrania i bardziej wszechstronnego wyszkolenia załóg. Dlatego w tym roku eskadra nie brała udziału w letnich ćwiczeniach. W marcu 1938, 9 "Karasi” 22 eskadry uczestniczyło w koncentracji lotnictwa liniowego na lotnisku w Lidzie. W lecie eskadra brała udział w dużych manewrach wojsk lądowych na Wołyniu, skąd przydzielono ją do lotnictwa Samodzielnej Grupy Operacyjnej "Śląsk”.

                                     

2. Działania eskadry w 1939

Mimo wzrastającego napięcia politycznego z III Rzeszą Niemiecką, eskadra odbyła w czerwcu 1939 szkołę ognia na Pustyni Błędowskiej. W lipcu przydzielono do eskadry 8 podchorążych ostatniego rocznika SPL Dęblin oraz 1 podchorążego rezerwy. W ostatniej dekadzie sierpnia personel latający i naziemny postawiono w stan pogotowia i skoszarowano na lotnisku Rakowice.

                                     

2.1. Działania eskadry w 1939 Mobilizacja eskadry

W dniach 24-26 sierpnia 1939 przeprowadzona została mobilizacja alarmowa 22 eskadry liniowej. Po dokonaniu czynności mobilizacyjnych eskadra została ulokowana w zachodniej części lotniska. Obszar ten był całkowicie pozbawiony możliwości maskowania. 26 sierpnia rzut kołowy eskadry odjechał transportem kolejowym do Radomia, a rzut powietrzny 27 sierpnia został przeniesiony na lotnisko Sadków, skąd po południu 31 sierpnia odleciał na lotnisko Wsola.

                                     

2.2. Działania eskadry w 1939 Walki 22 eskadry bombowej we wrześniu 1939

Kampanię wrześniową 22 eskadra bombowa lekka odbyła w składzie II dywizjonu bombowego lekkiego Brygady Bombowej. Z dniem 1 września została przemianowana została na 22 eskadrę bombową. Posiadała 10 samolotów PZL.23B Karaś, 1 samolot Fokker F.VIIB/3m i 1 samolot RWD-8.

1 września eskadra przebywała na lotnisku Wsola. Z braku możliwości zamaskowania samolotów, przed wieczorem eskadra przeniosła się na lądowisko Kamień. Personel zakwaterowano w folwarku, a w lesie ustawiono samoloty i podręczne magazyny paliwa oraz bomb. 2 września nie wykonywano lotów bojowych. Kończono niwelację pola wzlotów. 3 września PZL P.23 pilotowany przez Gustawa Hławiczka razem z obserwatorem Tadeuszem Kalinowskim i strzelcem Andrzejem Ustupskim po ataku na kolumny pancerne został zaatakowany przez Bf-109 z 2./JG 77 Lt. Karl-Heinz Nordmann i zestrzelony. A. Ustupski zginął przy lądowaniu, T. Kalinowski zmarł w szpitalu 18 września, G. Hławiczka doznał obrażeń. Z lotu bojowego nie powrócił także samolot zestrzelony nad Wojciechowem. Poległych lotników: ppor. pil. Józefa Jelenia, ppor. obs. Władysława Żupnika oraz kpr. strz.sam. Stanisława Kapturkiewicza pochowano w Oleśnie woj. opolskie. W miejscowości znajduje się poświęcony ich pamięci pomnik. Przebieg działań w tym dniu tak relacjonuje por. obs. Bolesław Nowicki:

W tym dniu kpr. Andrzej Ustupski i st. szer. Wilhelm Materia zestrzelili w walce 2 Messerschmitty. 4 września wykonano 2 loty rozpoznawcze z bombardowaniem. Załoga pchor. Zygmunta Smolika z pchor. pil. Józefem Janikiem i st. szer. Wilhelmem Materią oraz ppor. obs. Stanisława Wójcika Ten ostatni tak opisał swój lot:

Powróciła również z rozpoznania i bombardowania załoga pchor. Zygmunta Smolika. 5 września załoga por. Bolesław Nowicki z por. Kazimierzem Czetowiczem i kpr. strz. Władysławem Nowakiem rozpoznawał rejon Opoczno–Końskie–Radom. Przed wieczorem padł rozkaz odlotu do Podlodowa. Z uwagi na zapadający zmierzch, por. Bolesław Nowicki zdecydował lecieć na lotnisko Ułęż jako bezpieczniejsze do lądowania po ciemku. 6 września o świcie eskadra przeleciała na lotnisko Podlodów, a skąd około południa na lotnisko połowę Marianów-Wojcieszków. Ppor. obs. Wójcik rozpoznawał niemieckie zagony pancerne w obszarze Różan–Pułtusk–Wyszków–Małkinia. 7 września wszystkie "Karasie” eskadry uczestniczyły w wyprawie bombowej prowadzonej przez dowódcę dywizjonu. Bomby zrzucono w rejonie Piotrkowa, Ozorkowa i Łęczycy. Wszystkie samoloty wróciły bez strat. 8 września klucz eskadry realizował zadanie odszukania i zbombardowania kolumny pancernej w rejonie Różan–Brok–Sokołów Podlaski. W czasie dolotu na cel, klucz por. Nowickiego zaatakował Dorniera 17. "Niemiec” uciekł, nie wdając się w walkę. Kolumnę pancerną zbombardowano w rejonie Sokołowa. W południe załoga: ppor. obs. Wójcik, kpr. pil. Józef Feruga i kpr. strz. Kazimierz Podgórski rozpoznawała przeprawy niemieckie przez Wisłę. Nie powrócił z lotu pocztowego samolot RWD-8, wysłany z meldunkiem do sztabu Brygady Bombowej. 9 września eskadra wykonała dwa dalekie loty rozpoznawcze. Załoga ppor. obs. Wójcika rozpoznawała rejon Siedlce–Sokołów–Ostrołęka–Łomża–Mława–Nowy Dwór–Warszawa, a pchor. obs. Wodzickiego rejon Warszawa–Sochaczew–Płock–Włocławek–Łódź–Kielce–Radom. Obie załogi dostarczyły dokładnych i cennych informacji o ruchach niemieckich kolumn pancerno-motorowych zbliżających się koncentrycznie do stolicy. Meldunki z rozpoznań przekazał ppor. Wójcik samolotem RWD-8 do sztabu w Warszawie oraz dodatkowo do Małaszewicz z przeznaczeniem dla Naczelnego Wodza. 10 września ppor. obs. Wójcik rozpoznał rejon Siedlce–Węgrów–Sokołów–Drohiczyn–Łosice. Było to ostatnie zadanie eskadry w kampanii wrześniowej. W wyniku reorganizacji polskiego lotnictwa, samoloty II dywizjonu zostały przykazane do VI dywizjonu bombowego lekkiego. Personel latający miał odjechać rzutem kołowym ku granicy polsko-rumuńskiej w celu odbioru samolotów alianckich. 11 września samoloty II dywizjonu odleciały na lotnisko VI dywizjonu. W czasie przelotu nad Włodawą został ranny w nogę, ostrzelany rzez własną OPL pilot Fokkera st. sierż. Tomasz Zając. Pilotowany przez mechanika samolot wylądował szczęśliwie w Wielicku. St. sierż. Zając został odesłany do szpitala w Łucku. Rzut kołowy eskadry, przez Lublin–Włodzimierz Wołyński–Dubno–Łuck–Brody dotarł 15 września do Horodenki. 17 września otrzymał rozkaz przekroczenia granicy.



                                     

3. Wypadki lotnicze

W okresie funkcjonowania eskadry miały miejsce następujące wypadki lotnicze zakończone obrażeniami lub śmiercią pilota:

  • 27 lipca 1932 zginęli sierż. pil. Stanisław Ślusarczyk i ppor. obs. Aleksander Trykalski. Wypadek zdarzył się podczas odbywających się centralnych zawodów lotniczych w czasie których załoga przymusowo lądowała nocą koło wsi Młodejowa powiat Płock.
  • 7 września 1933 doszło do tragicznego wypadku w miejscowości Janowice koło Szczekocin. Rozpoznająca na korzyść 6 DP załoga plut. pil. Czesław Popczyk i por. obs. Edward Władysław Krupski, zderzyła się w powietrzu z załogą kpr. pil. Roman Irrek i ppor. obs. Kazimierz Gołda, którzy podchodzili celem zrzucenia meldunku na płachtę łączności 22 DP. Wszyscy piloci zginęli, a prawdopodobną przyczyną była poranna przyziemna mgła.
  • 29 maja 1934 zginął pilot chor. Stanisław Jadczak, podczas wykonywania nocnego lotu w okolicach Lubaczowa. Lecący z nim obserwator ppor. Franciszek Kurek uratował się skacząc na spadochronie.
  • 6 marca 1931 w wypadku lotniczym zginął ppor. pil. Jan Górecki.