Poprzednia

ⓘ Święta państwowe w Polsce




                                     

ⓘ Święta państwowe w Polsce

Pojęcie święta państwowego nie zostało w Polsce prawnie uregulowane w żadnym akcie normatywnym, podobnie jak nie określono sposobu ich obchodzenia, co Najwyższa Izba Kontroli w 2005 roku uznała za "legislacyjny błąd”. Jedynie ustawa o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych nakłada w art. 7 obowiązek podnoszenia w czasie świąt państwowych flagi państwowej na budynkach organów administracji rządowej i innych organów państwowych oraz państwowych jednostek organizacyjnych, a także organów jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych jednostek organizacyjnych.

Niniejszy artykuł prezentuje historię i wykaz świąt formalnie ustanowionych przez władze polskie w drodze aktów normatywnych jako święto państwowe lub narodowe w przeszłości pojęć tych używano zamiennie oraz zawiera wyliczenie innych dni świątecznych, ustanowionych ustawami lub uchwałami sejmowymi niebędących jednak świętami państwowymi czy narodowymi pomimo występującego wyrazu "narodowy” w nazwie niektórych świąt.

                                     

1. Historia

W 1919 ustanowiono dzień otwarcia Sejmu Ustawodawczego, 10 lutego, świętem narodowym. Miało to jednak charakter okazjonalny, jednorazowy. W tym samym roku ustanowiono Święto Narodowe Trzeciego Maja, które miało charakter dnia wolnego od pracy. W 1937 ustanowiono Święto Niepodległości, obchodzone 11 listopada.

Po II wojnie światowej nowe władze stopniowo zmieniały katalog świąt państwowych. W 1945 ustanowiono Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności, obchodzone 9 maja na cześć zakończenia II wojny światowej, oraz Narodowe Święto Odrodzenia Polski, obchodzone w dniu 22 lipca na pamiątkę ogłoszenia Manifestu PKWN, jednocześnie uchylając ustawę z 1937 o Święcie Niepodległości. Święto 3 Maja nie zostało formalnie zniesione, lecz urzędowe uroczystości były ograniczone lub znikome. W 1950 roku ustanowiono ponadto święto państwowe w dniu 1 maja nieformalnie nazywane Świętem Pracy.

W związku z przemianami ustrojowymi, w 1989 przywrócono święto "11 Listopada” oraz zniesiono Narodowe Święto Odrodzenia Polski. W 1990 przywrócono Święto Narodowe Trzeciego Maja. Kolejne święto ustanowiono dopiero po kilkunastu latach – w 2005 uchwalono ustawę ustanawiającą Dzień Solidarności i Wolności, a w 2009 – Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego. Listę świąt państwowych zamyka Narodowy Dzień Pamięci "Żołnierzy Wyklętych”, ustanowiony w 2011.

                                     

2. Aktualny wykaz świąt państwowych i narodowych

  • 14 kwietnia – Święto Chrztu Polski ustanowione w 2019, jako święto państwowe
  • 24 marca – Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką ustanowiony w 2018, jako święto państwowe
  • 3 maja – Święto Narodowe Trzeciego Maja ustanowione w 1919, ponownie w 1990
  • 8 maja – Narodowy Dzień Zwycięstwa ustanowiony 24 kwietnia 2015 roku "w celu upamiętnienia zwycięstwa nad hitlerowskimi Niemcami”
  • 31 sierpnia – Dzień Solidarności i Wolności ustanowiony w 2005, jako święto państwowe
  • 1 maja – święto państwowe, nieformalnie nazywane Świętem Pracy ustanowione w 1950
  • 1 sierpnia – Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego ustanowiony w 2009, jako święto państwowe
  • 1 marca – Narodowy Dzień Pamięci "Żołnierzy Wyklętych” ustanowiony w 2011, jako święto państwowe
  • 12 lipca – Dzień Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej ustanowiony w 29 września 2017 jako święto państwowe w "hołdzie mieszkańcom polskich wsi za ich patriotyczną postawę w czasie II wojny światowej”
  • 19 października – Narodowy Dzień Pamięci Duchownych Niezłomnych ustanowiony w 2018, jako święto państwowe
  • 19 lutego – Dzień Nauki Polskiej ustanowiony w 2020, jako święto państwowe
  • 11 listopada – Narodowe Święto Niepodległości ustanowione w 1937, ponownie w 1989
                                     

3. Święta uchylone

  • 22 lipca – Narodowe Święto Odrodzenia Polski ustanowione w 1945, uznane za uchylone 6 kwietnia 1990
  • 9 maja – Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności ustanowione w 1945, uznane za uchylone 7 maja 2015
                                     

4. Święta państwowe i narodowe wolne od pracy

Od świąt państwowych narodowych należy odróżnić pojęcie dni wolnych od pracy. Święto państwowe narodowe nie musi być dniem wolnym od pracy i odwrotnie, nie każdy dzień określany jako wolny od pracy jest jednocześnie określany jako święto państwowe narodowe.

Katalog dni wolnych od pracy określa odrębna ustawa o dniach wolnych od pracy. Obecnie zgodnie z nią, dniami wolnymi od pracy są tylko 3 święta państwowe narodowe: 1 maja święto bezimienne, 3 maja Święto Narodowe Trzeciego Maja oraz 11 listopada Narodowe Święto Niepodległości.

                                     

5. Inne dni świąteczne

Sejm ustanowił wiele innych świąt, nie określając ich jako święta państwowe. W większości są one świętami określonych grup zawodowych.

Święta ustanowione w drodze ustaw, bez określania ich jako państwowe lub narodowe
  • 27 stycznia
  • Dzień Pracownika Publicznych Służb Zatrudnienia ustanowione w 2010
  • Święto Służby Więziennej ustanowione w 2010
  • 8 lutego
  • 22 lutego
  • Dzień Ofiar Przestępstw ustanowiony w 2003
  • Dzień Polonii i Polaków za Granicą ustanowiony w 2002
  • 2 maja
  • Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej ustanowiony w 2004
  • 4 maja
  • Dzień Strażaka ustanowiony w 2002 roku przy nowelizacji ustawy z 1991
  • 16 maja
  • Święto Straży Granicznej obchodzone od dnia podjęcia służby przez formację, tj. 16 maja 1991 roku
  • 29 maja
  • Dzień Weterana Działań poza Granicami Państwa ustanowiony w 2011
  • Święto SOP ustanowione w 2017 w miejsce Święta BOR wobec zastąpienia BOR przez SOP
  • 12 czerwca
  • Święto Żandarmerii Wojskowej ustanowione w 2001
  • 13 czerwca
  • 24 lipca
  • Święto Policji ustanowione 21 lipca 1995, przy nowelizacji ustawy o Policji
  • 31 lipca
  • Dzień Skarbowości obchodzony od 2008 na podstawie zarządzenia Ministra Finansów, oficjalnie ustanowiony w 2010
  • 15 sierpnia
  • Święto Wojska Polskiego ustanowione w 1992, wolne od pracy przy okazji święta katolickiego Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
  • 29 sierpnia
  • Dzień Straży Gminnej ustanowiony w 1997
  • Dzień Weterana Walk o Niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej
  • 1 września
  • Dzień Służby Celnej ustanowiony w 1999, podtrzymany nową ustawą z 2009 roku
  • 21 września
  • 13 października
  • Dzień Ratownictwa Medycznego ustanowiony w 2006
  • 14 października
  • Dzień Edukacji Narodowej ustanowiony 27 kwietnia 1972, do 1982 jako Dzień Nauczyciela
  • Dzień Papieża Jana Pawła II ustanowiony w 2005
  • 16 października
  • 21 listopada
  • Dzień Pracownika Socjalnego ustanowiony w 1990.
Święta ustanowione uchwałą Sejmu aktem niemającym charakteru powszechnie obowiązującego
  • Dzień Przyjaźni Polsko-Węgierskiej uchwalony w 2007
  • 23 marca
  • Narodowy Dzień Życia uchwalony w 2004
  • 24 marca
  • 13 kwietnia
  • Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej uchwalony w 2007
  • 18 kwietnia
  • Dzień Pacjenta w Śpiączce uchwalony w 2012
  • Dzień Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Pracy uchwalony w 2003
  • 28 kwietnia
  • 27 maja
  • Dzień Samorządu Terytorialnego uchwalony w 2000
  • 30 maja
  • Dzień Rodzicielstwa Zastępczego uchwalony w 2006
  • Dzień bez Alkoholu uchwalony w 2006
  • 1 czerwca
  • 4 czerwca
  • Dzień Wolności i Praw Obywatelskich uchwalony w 2013
  • 14 czerwca
  • Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady uchwalony w 2006
  • 28 czerwca
  • Narodowy Dzień Pamięci Poznańskiego Czerwca 1956 uchwalony w 2006
  • Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej uchwalony w 2016
  • 11 lipca
  • Dzień Pamięci o Zagładzie Romów i Sinti uchwalony w 2011
  • 2 sierpnia
  • 17 września
  • Dzień Sybiraka uchwalony w 2013
  • Dzień Podziemnego Państwa Polskiego uchwalony w 1998
  • 27 września
  • 4 października
  • Dzień Zwierząt uchwalony w 2006
  • Dzień Pamięci Ofiar Stanu Wojennego uchwalony w 2002
  • 13 grudnia