Poprzednia

ⓘ Armia Imperium Rosyjskiego




Armia Imperium Rosyjskiego
                                     

ⓘ Armia Imperium Rosyjskiego

Armia Imperium Rosyjskiego, oficjalnie Cesarska Armia Rosyjska, ros. Русская императорская армия, po polsku potocznie armia carska – wojska lądowe Cesarstwa Rosyjskiego. Obok Cesarskiej Floty Rosyjskiej i Cesarskiej Floty Wojenno-Powietrznej Rosji wojska lądowe stanowiły podstawowy rodzaj sił zbrojnych Rosji.

Za twórcę nowoczesnego wojska rosyjskiego uważany jest car Piotr I Wielki. To on wprowadził do armii zwyczaje podpatrzone w krajach Europy Zachodniej. Reforma opierała się na działających w Rosji już od wielkiej smuty pułkach obcego wzoru, którymi stopniowo zastępowano nierugalarne wojska ziemskie i pułki strzeleckie. W 1699 roku wprowadzono częściowy obowiązek werbunkowy, a w 1762 zniesiono obowiązkową służbę wojskową dla szlachty rosyjskiej. W 1874 wprowadzono powszechny obowiązek wojskowy.

Szeregi armii, zależnie od okresu, zasilali nie tylko Rosjanie, ale i Niemcy bałtyccy, Niemcy nadwołżańscy, Serbowie, Kozacy, Kałmucy, Tatarzy, Baszkirzy, Polacy, Litwini, Białorusini, Ukraińcy, Żydzi i inni.

Żołnierze Cesarskiej Armii Rosyjskiej brali udział w licznych działaniach, m.in. w wojnach napoleońskich, wojnie krymskiej, wojnie rosyjsko-japońskiej I wojnie światowej.

                                     

1. Wielkość armii i służba

Na początku XIX wieku armia imperatora należała do największych w Europie. Pod bronią znajdowało się ok. 450 tys. żołnierzy, z czego 75% stanowiła piechota. Służba wojskowa w Imperium Rosyjskim trwała 25 lat, a śmiertelność żołnierzy była zatrważająca. Szacuje się, że na 17-25 tys. wcielonych do armii do końca służby dożywało ok. 200-300 poborowych. Bynajmniej nie gwarantowało to zwolnienia do domu. Wielu żołnierzy po służbie było przenoszonych do formacji rezerwowych, dzięki temu wojsko rosyjskie zachowywało pod bronią doświadczonych weteranów. Oficjalne czynniki przyznawały, że w czasach panowania Mikołaja I rocznie z powodu ciężkich warunków bytowania umierało 40 tys. żołnierzy rosyjskich. Największa śmiertelność była wśród oddziałów stacjonujących na Kaukazie. W latach trzydziestych–czterdziestych XIX wieku praktycznie żaden rosyjski żołnierz nie dożył tzw. nieograniczonego urlopu. Na początku lat pięćdziesiątych XIX wieku armia rosyjska liczyła 938 731 żołnierzy formacji regularnych i 245 850 nieregularnych głównie kozackich. Obliczenia wskazują, że podczas pierwszych 25 lat panowania Mikołaja I od samych chorób zmarło 1 028 650 żołnierzy. Do czasów reformy wojskowej Dmitrija Milutina w 1874 wojsko rosyjskie nie znało koszar. Niemal półtoramilionowe wojsko rozlokowane było w prymitywnych ziemiankach i lepiankach lub po kwaterach prywatnych. W ramach represji w trakcie i po upadku powstania listopadowego do specjalnych batalionów tzw. kantonistów wcielono dzieci polskie.

W 1914 armia ta była największą armią czasu pokoju na świecie i liczyła 1 423 000 żołnierzy, przy 180 mln całkowitej liczebności ludności Imperium. Trzy tygodnie po ogłoszeniu mobilizacji, jej liczebność wzrosła do 5 338 000 osób.

                                     

2. Okręgi wojskowe

  • Kaukaski Okręg Wojskowy
  • Kazański Okręg Wojskowy
  • Warszawski Okręg Wojskowy
  • Omski Okręg Wojskowy
  • Turkiestański Okręg Wojskowy
  • Amurski Okręg Wojskowy
  • Petersburski Okręg Wojskowy
  • Odeski Okręg Wojskowy
  • Irkucki Okręg Wojskowy
  • Obwód Zakaspijski był okręgiem administracyjnym na prawach okręgu wojskowego
  • Kijowski Okręg Wojskowy
  • Fiński Okręg Wojskowy
  • Moskiewski Okręg Wojskowy
  • Wileński Okręg Wojskowy
                                     

3.1. Piechota Dywizje piechoty

Armia carska liczyła 52 dywizje piechoty:

  • 45 dywizji armijnych
  • 3 dywizje gwardyjskie
  • 4 dywizje grenadierskie

Dywizja składała się z 2 brygad po 2 pułki w każdej wyjątek stanowiła jedna dywizja armijna, w składzie której był jeden dodatkowy pułk - razem 5 pułków.

                                     

3.2. Piechota Brygady strzeleckie

Armia carska liczyła 15 brygad strzeleckich:

  • 1 brygada turkiestańska
  • 1 brygada kaukaska miejscowa
  • 3 brygady wschodniosyberyjskie
  • 1 brygada kaukaska
  • 1 brygada fińska finlandzka
  • 5 brygad podstawowych strzeleckich
  • 1 brygada gwardyjska
  • 2 brygady zakaukaskie

Każda z brygad strzeleckich oraz fińska finlandzka składały się z 4 pułków po 2 bataliony, natomiast pozostałe brygady z 4 oddzielnych batalionów, brygada kaukaska miejscowa z drużyn.

                                     

3.3. Piechota Pułki piechoty

Armia carska liczyła 209 pułków piechoty:

  • 16 pułków grenadierskich
  • 181 pułków armijnych
  • 12 pułków gwardyjskich

W skład pułku wchodziły 4 bataliony po 4 kompanie w każdym z nich.

Cała piechota liczyła 945 batalionów, w pułku było około 1900 żołnierzy w czasie pokoju oraz około 4000 podczas wojny.

                                     

4. Kawaleria

Armia carska liczyła 23 dywizje kawalerii:

  • 15 dywizji armijnych każda po jednym pułku kozackim
  • 2 dywizje gwardyjskie, w każdej
  • 4 dywizje kozackie
  • 6 pułków po 4 szwadrony
  • po 2 pułki kozackie
  • po 1 kozackiej sotni lejb-gwardii
  • 1 dywizja dodatkowa
  • 1 dywizja kaukaska w tym jeden pułk kozacki

A także:

  • 1 nadmorski dragoński pułk
  • 1 finlandzki dragoński pułk
  • eskorta cara
  • 2 samodzielne brygady kawalerii
  • 18 samodzielnych pułków kozackich

W czasie działań wojennych w pułku było około 1000 żołnierzy i 900 koni.

                                     

5. Artyleria

Artyleria piesza

  • dywizjon zabajkalski
  • 2 brygady syberyjskie
  • 45 brygad armijnych jedna brygada armijna artylerii pieszej w każdej dywizji armijnej piechoty
  • 7 strzeleckich artyleryjskich dywizjonów po 3 baterie
  • 2 pułki turkiestańskie
  • 4 brygady grenadierskie
  • dywizjon syberyjski
  • fiński finlandzki artyleryjski pułk
  • 7 pułków haubicznych
  • górski artyleryjski pułk
  • 3 brygady gwardyjskie

W brygadach artylerii pieszej było 6-9 baterii, po 8 armat w każdej.

Artyleria konna

  • 23 baterie armijne
  • 20 baterii kozackich
  • 5 baterii gwardyjskich
  • 1 bateria konna górska

Bateria miała po 6 armat. W składzie polowej artylerii były także artyleryjskie pułki.

                                     

6. Wojska inżynieryjne

  • 26 batalionów saperskich
  • 19 armijnych batalionów saperskich
  • 1 batalion saperski turkiestański
  • 1 batalion saperski gwardyjski
  • 1 batalion saperski syberyjski
  • 1 batalion saperski grenadierski
  • 2 bataliony saperskie kaukaskie
  • 2 stałe parki inżynieryjne
  • 7 batalionów kolejowych
  • 6 polowych parków inżynieryjnych
  • 1 szkolny park aeronautyczny
  • 8 batalionów pontonowych

Rosyjskie wojska inżynieryjne, stacjonujące w europejskiej części Rosji oraz na Kaukazie, były zgrupowane w 7 brygad saperskich i 1 brygadę kolejową.

                                     

7. Działania

  • IV wojna rosyjsko-turecka 1735-1739
  • bitwa morska pod Nauplią 27 maja i 28 maja 1770
  • bitwa morska pod Patras 6 listopada, 7 listopada i 8 listopada 1772
  • bitwa nad Kagułem 1 sierpnia 1770
  • pacyfikacja konfederacji barskiej 1768-1772
  • V wojna rosyjsko-turecka 1768-1774
  • bitwa morska pod Czesmą 5 lipca-7 lipca 1770
  • bitwa pod Kozłudżą 20 czerwca 1774
  • bitwa morska pod Kerczem 1 lipca i 20 lipca 1774
  • bitwa nad Largą 18 lipca 1770
  • bitwa pod Dubienką 18 lipca 1792
  • wojna polsko-rosyjska 1792
  • bitwa pod Markuszowem 26 lipca 1792
  • bitwa pod Zelwą 1792
  • bitwa pod Mirem 1792
  • bitwa pod Brześciem 23 lipca 1792
  • Bitwa pod Krzemieniem 24 lipca 1792
  • bitwa pod Zieleńcami 18 czerwca 1792
  • insurekcja warszawska 17 - 18 kwietnia 1794
  • bitwa pod Racławicami 4 kwietnia 1794
  • insurekcja wileńska 22-23 kwietnia 1794
  • bitwa pod Maciejowicami 10 października 1794
  • bitwa pod Szczekocinami 6 czerwca 1794
  • obrona Pragi 4 listopada 1794
  • insurekcja kościuszkowska 1794
  • wojny napoleońskie
  • wojna 1812
  • III koalicja antyfrancuska
  • VI koalicja antyfrancuska
  • IV koalicja antyfrancuska
  • II koalicja antyfrancuska
  • tłumienie powstania styczniowego 1863-1864
  • X wojna rosyjsko-turecka 1877-1878
  • VIII wojna rosyjsko-turecka 1828-1829
  • bitwa pod Cuszimą
  • bitwa na Morzu Żółtym
  • bitwa pod Mukdenem
  • wojna rosyjsko-japońska 1904-1905
  • obrona Port Artur
  • tłumienie powstania listopadowego 1830-1831
  • wojna krymska 1853-1856
  • Rewolucja lutowa 1917
  • Rewolucja 1905 roku
  • I wojna światowa 1914-1917