Poprzednia

ⓘ Koleje wąskotorowe w Polsce




Koleje wąskotorowe w Polsce
                                     

ⓘ Koleje wąskotorowe w Polsce

Koleje wąskotorowe na ziemiach polskich budowane były od XIX wieku. Na kolejach wąskotorowych można stosować większe pochylenia oraz łuki o mniejszym promieniu niż na liniach kolei normalnotorowych. Zastosowanie takich rozwiązań technicznych powoduje znaczne obniżenie zdolności przewozowej, ale jednocześnie daje niższe koszty budowy oraz możliwości realizacji infrastruktury w trudnym terenie. W związku z tym linie wąskotorowe budowane były głównie na potrzeby lokalnego przemysłu: wydobywczego, hutnictwa, leśnictwa oraz obsługi dużych majątków ziemskich. Ważną rolę w powstawaniu sieci kolei wąskotorowych odegrała również I wojna światowa, gdy na terytorium ziem polskich powstało wiele linii przeznaczonych do obsługi zaopatrzenia niemieckich wojsk okupacyjnych i frontowych.

W Polsce na przestrzeni lat używano około 20 prześwitów wąskotorowych, od 435 do 1050 mm, z tego najpowszechniejsze były: 600 mm, 750 mm, 785 mm i 1000 mm. Najbardziej rozpowszechnionym i zarazem najmniejszym prześwitem na kolejach użytku publicznego był 600 mm. Od 1928 r. Ministerstwo Komunikacji rozpoczęło przebudowę kolei o torze 600 mm na szerokość 750 mm. Prace te postępowały powoli i kontynuowano je po wojnie, w latach 50. i 60. XX wieku.

W 1950 r. długość linii wąskotorowych użytku publicznego pod zarządem Polskich Kolei Państwowych wynosiła 4146 km, z tego 1293 km o prześwicie 600 mm. Z nich, 811 km przebudowano następnie na szerokość 750 mm. Spośród kolei przemysłowych, w 1950 r. było 951 km kolei leśnych i 724 km kolei cukrowniczych.

W 1939 roku w Polsce było 350 km linii kolejowych użytku publicznego o szerokości 1000 mm prywatnych lub samorządowych. Po znacjonalizowaniu tych linii i przejęciu 543 km linii na byłych terenach niemieckich po II wojnie światowej, PKP zarządzały 914 km linii o szerokości 1000 mm. Przed wojną istniało również przynajmniej 50 km linii przemysłowych o tej szerokości toru, a po wojnie – 120 km.

W 1999 r. pod zarządem Polskich Kolei Państwowych były 24 wąskotorowe linie kolejowe podlegające Dyrekcji Kolei Dojazdowych o łącznej długości 1572 km, w tym 968 km linii czynnych. Po 2000 r. w związku z restrukturyzacją Polskich Kolei Państwowych zarząd nad kolejami wąskotorowymi użytku publicznego przeszedł na samorządy lokalne. Zdecydowały się one przejąć na własność 12 linii o łącznej długości 968 km.

Najstarszą istniejącą sieć kolei wąskotorowych na ziemiach polskich stanowią Górnośląskie Koleje Wąskotorowe. Największym zarządcą kolei wąskotorowych w Polsce jest Stowarzyszenie Kolejowych Przewozów Lokalnych.

                                     

1. Infrastruktura

Infrastruktura kolei wąskotorowych cechuje się bardzo dużym zróżnicowaniem związanym m.in. z historycznym tłem powstania danej linii. W latach 2014–2016 łączna długość takich linii wyniosła 649 km. W 2016 r. eksploatowano blisko 395 km. Znacznie mniejsza długość użytkowanych linii wynika najczęściej ze złego stanu technicznego infrastruktury uniemożliwiającego wykorzystanie dawnych szlaków.

Koleje przemysłowe

  • Kolej wąskotorowa cukrowni w Zbiersku
  • Kolej wąskotorowa Częstochowskiego Obszaru Rudonośnego
  • Kolej wąskotorowa Huty Pokój w Rudzie Śląskiej
  • Kolej Cukrowni Ostrowite
  • Kolej wąskotorowa kopalni miedzi w Polkowicach
  • Kolej wąskotorowa kopalni miedzi w Lubinie
  • Kolej wąskotorowa Cementowni Odra w Opolu
  • Kolej wąskotorowa cukrowni w Brześciu Kujawskim
  • Kolej wąskotorowa kopalni węgla KWK Kazimierz-Juliusz w Sosnowcu

Użytkownicy również szukali:

koleje wąskotorowe na polesiu, krośniewicka kolej wąskotorowa mapa, pkp waskotorowe,

...
...
...