Poprzednia

ⓘ Józef Bełch




                                     

ⓘ Józef Bełch

Józef Bełch – polski duchowny katolicki, autor dzieł i artykułów na tematy społeczne.

Uczestnik ruchu oporu AK, więzień polityczny, ofiara represji stalinowskich, budowniczy budynków sakralnych, malarz, prałat, dziekan. Opiekun AK i Akcji Katolickiej.

Pseudonimy: w piśmiennictwie: Józef Wieśniak, Józef Młodowiejski; w konspiracji: Róża, Szczerbiec, Lipiński, Borowicz, Barnaś, Zima.

                                     

1. Życiorys

Urodzony w Różance k. Strzyżowa w wielodzietnej rodzinie chłopskiej, syn Izydora i Teresy Strzępek. Od 1910 mieszkał w Sobniowie obok Jasła, ponieważ jego rodzina przeniosła się do tej miejscowości. W jego rodzinie było 5 chłopców i 4 dziewcząt. Jedna z nich jako zakonnica przez dziesiątki lat była na misjach w Afryce. Tylko jeden z chłopców ożenił się, a pozostali obrali stan duchowny: Andrzej – michalita, Stanisław – ksiądz, Franciszek – dominikanin o. Pius M. Bełch. Jan i Stanisław brali udział w wojnie w 1918 i w 1920.

Do szkoły podstawowej uczęszczał: w Sobniowie przez 2 lata 1916–1918 i w Jaśle 2 lata 1918–1920. Ukończył ośmioletnie Gimnazjum Ogólnokształcące w Jaśle 1920–1928. Jako student organizował we wsi drużynę ZHP, był drużynowym, prowadził wypożyczalnię książek, urządzał przedstawienia i akademie, sam reżyserował, malował kulisy i charakteryzował. Po maturze ochotniczo służył w Podchorążówce Piechoty 1928–1929. Wstąpił do Seminarium Duchownego w Przemyślu, gdzie studiował i odbywał formację kapłańską w latach 1929–1934.

                                     

2. Działalność duszpasterska

Święcenia kapłańskie otrzymał 24 czerwca 1934. Był wikariuszem w Przybyszówce obok Rzeszowa 1934–1936, w Łańcucie 1936–1938. Tu rozpoczął działalność pisarską, którą prowadził przez całe życie.

Został administratorem parafii w Pikulicach obok Przemyśla 1938, wikariuszem Rozwadowie – Stalowej Woli 1938, Diecezjalnym Sekretarzem Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Męskiej w Przemyślu 1939: jako taki wydawał Doniesienia. Po wybuchu wojny był administratorem parafii Stojańce obok Mościsk 1939–1944.

Wstąpił do Armii Krajowej, ps. Róża, w okręgu Mościska; Został kapelanem AK; Prowadził nasłuch radiowy Londyn, Głos Ameryki; Wydawał Biuletyn Informacyjny 1942–1944. Po opuszczeniu ze względów zdrowotnych Stojaniec w Grodzisku na plebanii obok Strzyżowa nad Wisłokiem – wiosce rodzinnej matki 1944–1945 nadal kontynuował działalność wydawniczą.

W 1945 wstąpił do Stronnictwa Narodowego i został Szefem Propagandy na Okręg Rzeszowski jako Szczerbiec, Lipiński. Wydawał: "Jestem Polakiem”, "Naród w Walce” i inne gazetki podziemne. 29 grudnia 2011 roku został Honorowym Obywatelem miasta Sobótki.

Był administratorem parafii Tywonia obok Jarosławia 1945–1946 pod ps. Borowicz. Ścigany przez UB uciekł i tułał się. W Krakowie na UJ otrzymał stopień magistra za dzieło: Wici – Agraryzm – Siew 1946. W diecezji gorzowskiej pod ps. Barnaś Albin szukał możności wyjazdu za granicę. Przez jakiś czas był administratorem parafii Goraj 1946–1947. Korzystając z amnestii ujawnił się w Skwierzynie 14 kwietnia 1947. Ścigany wrócił diecezji przemyskiej. Był administratorem parafii Sokołów Młp 1948–1949.

Odznaczony Expositorio Canonicali. Znowu ścigany uciekał i ukrywał się. Aresztowany wraz z innymi kapłanami we Wrocławiu na Psim Polu, na plebanii 21 października 1950, przebywał w więzieniu wrocławskim i tam na śledztwie 1950–1952, a potem w Rzeszowie, gdzie został skazany na 7 lat więzienia w 1954 z zaliczeniem. Karę odbył na Zamku w Rzeszowie i w Rawiczu. Warunkowo został zwolniony w listopadzie 1954 na 1 rok. W 1956 darowano mu resztę kary. Po wyjściu z więzienia zaprzestał działalności politycznej. Przechodził tzw. chorobę powięzienną. Zamieszkał u swojej siostry w Sobniowie i u znajomych księży.

Ekskardynowany z diecezji przemyskiej 27 kwietnia 1955 przybył do archidiecezji wrocławskiej i tu został mianowany administratorem parafii Smogorzów Wielki. mimo utrudnień odbudował z ruin kościół i zbudował plebanię. Na 25-lecie kapłaństwa otrzymał prawo noszenia Rochettum et Mantolettum 1 lipca 1959. 18 sierpnia 1959 przeniesiony do archidiecezji wrocławskiej.

Papież Jan XXIII zaliczył go do swych Tajnych Szambelanów 24 grudnia 1962; to samo uczynił Paweł VI 14 maja 1964. Potem ks. Bełch był administratorem parafii Sobótka pod Wrocławiem 1965–1987, dziekanem od 15 lutego 1967 w nowo utworzonym dekanacie sobóckim. Remontował kościoły, budował w Strzegomianach kaplicę jako salę katechetyczną. Brał żywy udział w przekładzie Sumy św. Tomasza i w pracy nad żywotem św. Stanisława biskupa.

Za zgodą ks. bp Ignacego Tokarczuka, po opuszczeniu Sobótki, zamieszkał w Domu Księży Emerytów w Korczynie, koło Krosna 1987–1993. Mieszkał obok swego brata – Stanisława, pomagając mu w odprawianiu Mszy św. w Korczynie i w Krośnie.

Wydał kilka artykułów, napisał życiorys swego brata – Stanisława, dzieje przekładu Sumy Teologicznej, przełożył dramat o Bolesławie Śmiałym.

Zmarł w Korczynie 10 września 1993. Pochowany 12 września 1993 na cmentarzu nowo powstałej parafii w Jasło–Sobniów.

Pośmiertnie został rehabilitowany na procesie w Rzeszowie w 1994, w maju. 7 lutego 1996 złożono obok niego trumnę ze zwłokami jego brata – Stanisława, który spoczywał na cmentarzu komunalnym w Jaśle.

                                     

3. Namalował obrazy

  • św. Michał.
  • Przemienienie Pańskie,
  • Serca P. Jezusa,
  • Portrety 1954–1955,
  • Maki w wazonie,
  • Kwiaty w doniczce,
  • Liwocz w chmurach,

Ostatnie dwa są w wielkim ołtarzu w kościele parafialnym w Smogorzowie.