Poprzednia

ⓘ Teofil Rewoliński




                                     

ⓘ Teofil Rewoliński

Urodzony w zubożałej rodzinie szlacheckiej, jako syn Wojciecha, wachmistrza żandarmerii wojskowej, i Magdaleny z Kotlińskich. Uczył się kolejno w Rawie Mazowieckiej, Kielcach i Radomiu, gdzie w ciężkich warunkach materialnych ukończył gimnazjum. Dzięki stypendium, w 1842-1847 studiował w Cesarskiej Akademii Medyko-Chirurgicznej w Petersburgu. Następnie, do 1859, odsłużył stypendium rządowe w armii. Jeszcze w trakcie służby wojskowej objął stanowisko ordynatora Szpitala Ujazdowskiego w Warszawie, którego wykonywanie przerwał, skierowany do sztabu głównego wojsk rosyjskich w kampanii węgierskiej 1849. Później objął podobne stanowisko w Łowiczu. W 1852 Rada Lekarska Królestwa Polskiego przyznała mu stopień doktora medycyny po obronie niedrukowanej pracy De abscessu fridigo seu lymphatico. Niedługo potem powołany do służby w wojnie tureckiej 1853-1856, gdzie objął stanowisko lekarza sztabu głównego; przebywał w Kiszyniowie, następnie w Księstwach Naddunajskich 1854 - lekarz naczelny szpitali wojennych w Krajowej, Bukareszcie i Bałcie.

Zwolniony z wojska przyjął Rewoliński stanowisko lekarza powiatowego w Siedlcach. Po złożeniu w 1862 przed Radą Lekarską egzaminów służbowych i przedstawieniu rozpraw: Topograficzno-lekarski opis Wołoszczyzny oraz O epidemii szkorbutu grasującej nad Dunajem w wojskach cesarsko-rosyjskich podczas kampanii r. 1855 obydwie niepublikowane, uzyskał kwalifikacje niezbędne do objęcia funkcji inspektora lekarskiego guberni augustowskiej w Suwałkach od 1863. Wystąpił wtedy z koncepcją tworzenia komitetów sanitarnych we wszystkich miastach Królestwa Polskiego. Komitet taki zorganizował w Suwałkach, zaś w 1877 z jego inspiracji także w Radomiu. W 1865-80 Rewoliński pracował jako inspektor sanitarny guberni radomskiej. Na tym stanowisku zaangażował się znacząco w działalność, mającą na celu poprawę stanu sanitarnego miasta i guberni. Z jego inicjatywy zarządzono kontrolę stanu domów, zwłaszcza mieszkań, we wszystkich miastach i wielu gminach. Dzięki jego osobistej aktywności, zreformowano prawodawstwo lokalne dotyczące felczerów. W tej dziedzinie Rewoliński opublikował m.in. Kwestia felczerska. Uporządkowanie praktyki felczerskiej w guberni radomskiej "Klinika" 1868 oraz Kwestia higieny publicznej w guberni radomskiej "Gazeta Lekarska" 1871: 19. Rewoliński występował również przeciwko działalności znachorów i niewykwalifikowanych "babek" położnych. W tym celu korzystał często z uprawnień inspektora sanitarnego i innych przepisów także z sankcjami karnymi, co spowodowało przesiedlenie się wielu znachorów z guberni radomskiej. Z jego inicjatywy rozpoczęto szkolenie akuszerek i organizację izb położnych w miastach guberni, co ograniczyło rolę "babek".

Rewoliński był płodnym publicystą z zakresu higieny publicznej. W jego obfitej twórczości pisarskiej przeważały artykuły prasowe i popularnonaukowe dotyczące organizacji służby zdrowia i inspekcji sanitarnej. Ogłaszał również artykuły kazuistyczne z zakresu wenerologii, położnictwa, chorób zakaźnych i epidemiologii. Należał do najbieglejszych urzędników służby zdrowia w Królestwie Polskim, co potwierdza jego praca nad rewizją prawodawstwa sanitarnego. Chętnie i nieustępliwie wypowiadał się o potrzebie realizacji nowoczesnych koncepcji organizacji służby zdrowia m.in. Odpowiedzi na pytania umieszczone w okólniku przez Komitet ustanowiony do rewizyi ustawy i organizacji służby cywilno-lekarskiej w Królestwie, "Tygodnik Lekarski" 1863: 14-17 - za którą uzyskał nagrodę tegoż tygodnika.

5 stycznia 1869 został wybrany na członka-korespondenta Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego w uznaniu prac ogłoszonych drukiem z zakresu medycyny sądowej i policji lekarskiej. Od 60. XIX w. zaangażował się w działalność samoorganizacyjną przedstawicieli zawodów medycznych w Królestwie; 1863-86 jako członek Kasy Wsparcia Podupadłych Lekarzy zbierał środki dla jej podopiecznych w guberniach augustowskiej i radomskiej. Brał czynny udział w zjazdach i sympozjach lekarzy oraz przyrodników polskich w Poznaniu, Krakowie i Lwowie. Podjął próbę zorganizowania lokalnego towarzystwa lekarzy guberni radomskiej, jednak po wstępnych rozmowach, projekt ten nie znalazł szerszej akceptacji z powodu przewidywanego wyłączenia z niego lekarzy-Żydów.

Po przejściu na emeryturę poświęcił się Rewoliński pracy dziennikarskiej. W październiku 1883 założył, wydawał własnym sumptem i redagował do końca 1888 "Gazetę Radomską". Pisywał regularnie do "Kłosów", "Tygodnika Illustrowanego" i "Wędrowca".

Teofil Rewoliński zajmował się również archeologią, a przede wszystkim numizmatyką. Był jednym z pierwszych polskich badaczy XIX stulecia, który dokładniej zainteresował się polskimi medalikami religijnymi i patriotyczno-religijnymi. Własnym wysiłkiem utworzył zbiór medali związanych z historią Polski, znakomitych Polaków, medalików religijnych, znaków pieniężnych; miał szerokie kontakty wśród kolekcjonerów w kraju korespondował m.in. z Janem Matejką, ale również w Czechach, zwłaszcza w Pradze, i w Rzymie. Zdołał zgromadzić unikatową kolekcję polskich medali i medalików o treści religijnej. Zbiór numizmatyczny Rewolińskiego był uważany za jeden z większych w kraju. W okresie opracowywania katalogu swoich zbiorów 1877 Rewoliński mógł pochwalić się 1324 medalami o tematyce historycznej w tym 135 dotychczas nie opisanych, 117 medalionami portretowymi królów polskich, 324 żetonami, markami, liczmanami i znakami pieniężnymi oraz 1200 medalikami religijnymi. Kolekcja ta uległa rozproszeniu - jej część znajduje się w Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego w Krakowie MNK, niewielkie jej części w Domu Jana Matejki dary Rewolińskiego dla malarza-kolekcjonera oraz w Muzeum Sztuki Medalierskiej we Wrocławiu.

Rewoliński ożenił się z Adelą z Waryńskich, która zmarła przed nim. Z tego małżeństwa miał dwoje dzieci: córkę Julię, która w 1886 prowadziła antykwariat w Radomiu, i syna Leona Konstantego ur. 1845, polonistę, nauczyciela w gimnazjum radomskim.

Pasją jego życia były jednak badania i poszukiwania archeologiczne. Dążył do stworzenia najpełniejszej kolekcji polskich medali historycznych i religijnych. Był członkiem zwyczajnym "Towarzystwa numizmatycznego” w Krakowie. Pochowany jest na cmentarzu rzymskokatolickim w Radomiu. Od roku 1969 Teofil Rewoliński jest patronem radomskich numizmatyków. W 1974 wydano medal z jego podobizną.

                                     

1. Publikacje

  • Katalog medali historycznych polskich i związek z historją polską mających, Radom, 1879
  • Medale religijne odnoszące się do Kościoła Katolickiego we wszystkich krajach dawnej Polski. Znajdujące się w zbiorze Dra med. T. Rewolińskiego w Radomiu, Cz. 1-2. Tablic lit. 31. Kraków 1885-1887. W roku 2001 Zarząd Główny PTN wydał reedycje tego katalogu.
  • Katalog zbioru medali koronacyjnych obrazów Matki Boskiej w krajach dawnej Polski, kościelnych, dawnych i nowoczesnych., Radom, 1879
  • Katalog w Warszawskim Przeglądzie bibljograficzno – archeologicznym, t. II
  • Katalog medali i jetonów znakomitych Polaków, począwszy od panowania Zygmunta I. aż do ostatnich czasów, z dołączeniem spisu medalionów ściennych portretowych królów polskich i sławnych polaków oraz liczmanów, marek znaków i pieniędzy osób prywatnych, zakładów fabrycznych i przemysłowych z 18 wieku i późniejszych., Radom, 1877