Poprzednia

ⓘ Linia kolejowa nr 1




Linia kolejowa nr 1
                                     

ⓘ Linia kolejowa nr 1

Linia kolejowa nr 1 Warszawa Zachodnia – Katowice – zelektryfikowana, dwutorowa linia kolejowa o długości 316.066 km. W latach 1845–1847 otwarto odcinek Warszawa Zachodnia – Dąbrowa Górnicza Ząbkowice, a w roku 1859 odcinek Dąbrowa Górnicza Ząbkowice – Katowice.

                                     

1.1. Historia Do I wojny światowej

Projekt budowy linii kolejowej z Warszawy znajdującej się wówczas w zaborze rosyjskim do granicy z zaborem austriackim powstał już w 1835. Ponieważ ze stacji Granica w miejscowości Maczki obecnie dzielnica Sosnowca, leżącej nad granicą zaborów, projektowany szlak miał się łączyć z linią kolejową przez Kraków do Wiednia, projektowana linia otrzymała nazwę: Droga Żelazna Warszawsko-Wiedeńska. Trasę przeprowadzono według projektu inż. Stanisława Wysockiego.

W 1839 utworzono Towarzystwo Akcyjne Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej i w 1840 rozpoczęto roboty na odcinku z Warszawy do Skierniewic. Początkowo rozważano wybór trakcji parowej lub powozów ciągniętych po szynach przez konie, lecz ostatecznie zdecydowano się na nowoczesną trakcję parową. Towarzystwo jednak zbankrutowało w 1842, co spowodowało wstrzymanie robót. Mimo to, 4 lipca 1843 rząd Królestwa powołał Zarząd Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej i podjął prace w 1844. W listopadzie tego roku ukończono pierwszy odcinek linii z Warszawy do Pruszkowa. 28 listopada 1844 przejechał nim pierwszy pociąg wiozący namiestnika Królestwa i zaproszonych gości. Droga zajęła 26 minut, a powrotna 20 minut.

                                     

1.2. Historia Otwarcie do ruchu

14 czerwca 1845 ukończono odcinek do Grodziska Mazowieckiego i wówczas otwarto kolej do użytku. 15 października 1845 kolej doprowadzono do Skierniewic i Łowicza, 1 grudnia 1846 – do Częstochowy, 1 kwietnia 1848 do granicy w Maczkach. Cała linia miała długość 327.6 km i miała 27 stacji. Była to pierwsza linia kolejowa na ziemiach Królestwa Polskiego, a zarazem druga linia kolejowa w całym Imperium Rosyjskim w skład którego wchodziły ziemie zaboru rosyjskiego, po zbudowanym wcześniej krótkim odcinku Carskosielskiej drogi. Jako wyjątek wśród kolei na obszarze Cesarstwa Rosyjskiego, miała ona szerokość toru 1435 mm przyjętą za standard w większości państw Europy i współczesnych kolejach polskich, zamiast przyjętej od 1843 w Rosji szerokości 1524 mm.

W pierwszym roku funkcjonowania kolei 1845 przewieziono 143 600 pasażerów i 143 300 cetnarów towarów. Tabor kolejowy wówczas składał się z 8 lokomotyw parowych opalanych drewnem, 58 wagonów osobowych i 62 towarowych. W 1848 liczba lokomotyw sięgnęła już 35, wagonów osobowych 87 i towarowych 312.

W latach 1859 i 1862 otwarto połączenia do granicy pruskiej: z Ząbkowic do stacji Sosnowiec i z Łowicza do Aleksandrowa Kujawskiego, łączące odpowiednio z Katowicami i Toruniem w zaborze pruskim. W 1866 wybudowano połączenie pomiędzy Koluszkami a Łodzią dziś Łódź Fabryczna.

                                     

1.3. Historia Rozbudowy i modernizacje

Kolej poddawana była stałej modernizacji technicznej, łącznie z rozwojem techniki kolejowej. Od 1859 parowozy opalano węglem. W latach od 1860 do 1880 ułożono drugi tor od Warszawy do Ząbkowic. W 1890 liczba lokomotyw sięgnęła 287, wagonów osobowych 432 i towarowych 8718; liczba przewiezionych pasażerów sięgnęła 2.5 miliona, a ładunków 2.7 miliona ton. Do 1901 lokomotywy dla kolei warszawsko-wiedeńskiej kupowano w fabrykach zachodnioeuropejskich, dopiero po tej dacie używano lokomotyw rosyjskich, jednakże różniących się rozstawem kół.

Łącznie z budową kolei, w Warszawie w 1845 zbudowano okazały gmach Dworca Wiedeńskiego, projektu arch. Henryka Marconiego. Dworzec nie zachował się do dzisiejszych czasów; w jego miejscu znajduje się obecnie stacja metra "Centrum”. W Warszawie umiejscowiono też Warsztaty Główne kolei. W 1875 otwarto Szkołę Techniczną Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej.

W latach 1857-1864 kolej była dzierżawiona przez spółkę niemiecką, poza tym okresem pozostawała w polskich rękach. W 1912 Droga Żelazna Warszawsko-Wiedeńska została upaństwowiona przez rząd rosyjski. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, została włączona do systemu kolei polskich.



                                     

1.4. Historia Elektryfikacja

Elektryfikację rozpoczęto w 1937 roku na odcinku Grodzisk Mazowiecki – Żyrardów, dalszą elektryfikację linii przerwała II wojna światowa. Przedwojenne projekty przewidywały elektryfikację linii na odcinku do Koluszek, jednak miało to nastąpić po elektryfikacji węzła warszawskiego, która miała być ukończona w 1941 roku.

Po wojnie prace nad elektryfikacją podjęto w 1947 r., od odbudowy infrastruktury na odcinku do Żyrardowa. Pierwszy pociąg elektryczny przejechał nią 16 stycznia 1950 r. W kolejnych latach sukcesywnie oddawano kolejne odcinki w kierunku do Katowic, m.in. 30 kwietnia ukończono odcinek do Koluszek. Odcinek Grodzisk Mazowiecki – Warszawa Centralna został zelektryfikowany dopiero w 1967 roku

                                     

1.5. Historia Modernizacja szlaku Warszawa–Koluszki

W latach 2006-2008 roku został przeprowadzony 1. etap modernizacji linii. Wyremontowano odcinek Koluszki – Skierniewice Miedniewice oraz fragment linii kolejowej nr 17 Łódź Widzew – Koluszki, dzięki czemu umożliwiono pociągom rozwinięcie prędkości do 140 km/h, skrócenie czasu przejazdu na całym zmodernizowanym odcinku do 32 minut, zaś z Łodzi do Warszawy do 82 minut.

W marcu 2011 ruszył 2. etap modernizacji linii na odcinku Skierniewice Miedniewice – Warszawa Zachodnia. Po modernizacji prędkość pociągów wzrośnie do 160 km/h na odcinku Skierniewice Miedniewice – Warszawa Włochy oraz do 90 km/h na odcinku Warszawa Włochy – Warszawa Zachodnia, dzięki czemu podróż pociągiem z Warszawy do Łodzi będzie trwała około 70 minut.

                                     

1.6. Historia Modernizacja szlaku Koluszki–Częstochowa

W latach 2014-2015 wyremontowano odcinek Koluszki – Częstochowa, dzięki czemu umożliwiono pociągom rozwinięcie prędkości do 120 km/h, i skrócenie czasu przejazdu na całym zmodernizowanym odcinku do 2 godzin.

                                     

1.7. Historia Modernizacja szlaku Częstochowa–Dąbrowa Górnicza Ząbkowice

W 2014 roku zakończyła się modernizacja linii na odcinku Zawiercie – Dąbrowa Górnicza Ząbkowice. Wraz ze zmianą rozkładu jazdy w grudniu 2014 pociągi kursują tą trasą z prędkością 120 km/h. Wraz z modernizacją odnowiono perony w Łazach, Wiesiółce, Chruszczobrodzie, Dąbrowie Górniczej Sikorce oraz Dąbrowie Górniczej Ząbkowice.

20 lipca 2017 PKP PLK podpisały z przedsiębiorstwem ZUE umowę na modernizację odcinka Częstochowa – Zawiercie. Kontrakt objął remont 10 stacji i przystanków, 19 peronów, 44 km torów i sieci trakcyjnej, 15 przejazdów kolejowo-drogowych oraz 31 obiektów inżynierskich.

                                     

2. Ruch pociągów

Po linii kursują pociągi następujących przewoźników:

  • Przewozy Regionalne
  • Koleje Mazowieckie
  • Koleje Śląskie
  • PKP Cargo
  • Orlen KolTrans
  • Łódzka Kolej Aglomeracyjna
  • PKP Intercity