Poprzednia

ⓘ Mezolit na ziemiach polskich




                                     

ⓘ Mezolit na ziemiach polskich

  • Nie wyróżnia się on szczególnie od poprzedzającej ani następującej po nim epoki, na terenach należących obecnie do Polski był to w znacznie większym stopniu okres przejściowy pomiędzy paleolitem a neolitem aniżeli tak jak np. na Bliskim Wschodzie czasem, w którym ludność osiada na danych terenach bo i zwierzyna przestaje migrować.
  • Nie ma zbyt dużo śladów archeologicznych z tamtego okresu
  • Mezolit tak samo jak paleolit czy neolit nie jest okresem, o którym wiemy dużo. Na ziemiach polskich jest on o tyle zagadkowy, ze względu na to że
                                     

1. Mezolit wczesny okres komornicki

  • Mezolit w Polsce rozpoczął się wraz z początkiem nowej epoki geologicznej - holocenu około 8000 lat p.n.e.
  • Kultury końcowego paleolitu cechowała jednolitość. Zarówno na ziemiach polskich, francuskich a nawet niektórych państw bałkańskich dominowały takie same kultury niemal niczym się od siebie nie różniące. Na samym początku mezolitu widać wyraźne, acz niecałkowite wyodrębnienie się kultur i ich podział na coraz mniejsze grupy lokalne. Na ziemiach polskich taką rolę pełniła kultura komornicka. Wywiodła się ona około 9 tys. p.n.e. prawdopodobnie z kultury hamburskiej ale możliwe że z kultury Federmesser albo z kultury ahrenburskiej. Wykształciła się głównie w Wielkopolsce, Małopolsce i na Śląsku. Najważniejszym stanowiskiem archeologicznym badającym zagadnienia z tego okresu jest Smolno Wielkie niedaleko Zielonej Góry. Charakteryzuje się ona dużym podobieństwem do innych kultur rozwijających się w tym samym czasie na zachodzie i częściowo na południu Europy.
  • Kultura ta była jedyną dużą kulturą rozwijającą się na ziemiach polskich w tamtym okresie. Około 6.5 tys. p.n.e. proces rozdrobnienia kultur późnopaleolitycznych sprawił że kultura komornicka znikła. Została ona zastąpiona przez, już bardzo drobne inne kultury o charakterze jeszcze bardziej lokalnym obejmujące mniejszy obszar, kończąc okres wczesnego mezolitu.
                                     

2. Mezolit późny

  • Wszystkie te kultury zanikają ok. 4.5 tys. p.n.e. kończąc mezolit a rozpoczynając neolit
  • .kulturą janisławicką. Narodziła się ona w środkowej Polsce ok. 6.5 tys. p.n.e. Była kulturą równoległą do kultury chojnicko-pieńkowskiej i o podobnych cechach - też przeważają narzędzia trapezoidalne, ale po raz pierwszy spotykamy się z gładzeniem kamienia. Rozwijała się ona na terenach środkowej Polski a także częściowo na Mazowszu, Wielkopolsce i Kujawach. Warto wspomnieć iż jest to jedyna mezolityczna kultura na ziemiach polskich, która ma bliskowschodni charakter mezolitu powolne osiadanie zwierzyny i ludzi na danych terenach
  • Tymczasem na Mazurach, Podlasiu i Polesiu rozwijała się kultura kundajska - potomek późnopaleolitycznej kultury świderskiej o dużej ilości cech kultury świderskiej także tych typowych dla paleolitu. Jest bowiem rozwijana przez koczowniczych łowców reniferów.
  • Najważniejszą i zarazem rozwijającą się na największym terenie kulturą była kultura chojnicko-pieńkowska. Rozwinęła się ona ok. 6.5 tys. lat temu na terenach Mazowsza i Pomorza. Charakteryzowała się tak jak zresztą wszystkie kultury mezolityczne narzędziami drobnymi, starannie wykończonymi i o kształtach geometrycznych - dla tej kultury głównie trapezów i trójkątów. Obejmowała tereny Warmii, Mazowsza, Pomorza a także Kujaw gdzie ścierała się z.
  • 6.5 tys. p.n.e. proces rozdrobnienia kultur był już w tak zaawansowanej fazie że właściwie można mówić o innej epoce a przynajmniej o jej kolejnej części. I tak podczas gdy na zachodzie i na południu terenów dzisiejszej Polski dominowały kultury lokalne, na wschodzie i na północy, do których nowe nurty kulturowe i ideologiczne przychodziły trochę później, widać było jeszcze kultury rozwijające się na obszarach dorównującym terenom dzisiejszym kilku województwom.
                                     

3. Okres przejściowy między mezolitem a neolitem

  • ok. 5.4 - 5.3 tys. p.n.e. - początki kultury ceramiki wstęgowej rytej
  • ok. 4.8 tys. p.n.e. - upadek kultury ceramiki wstęgowej rytej, zarazem gospodarka neolityczna jest już rozprzestrzeniona po terenach całej Polski, początek kultury ceramiki wstęgowej kłutej
  • ok. 4.5 tys. p.n.e. - koniec kultury ceramiki wstęgowej kłutej, i innych kultur pochodzących z wcześniejszego mezolitu i zarazem ostateczny koniec mezolitu na ziemiach polskich. Od tego momentu datuje się na tych terenach neolit.
  • ok. 5.5 tys. p.n.e. - pojawiają się pierwsze grupy rolników przybyłe z terenów Bałkańskich