Poprzednia

ⓘ 16 Pułk Piechoty Ziemi Tarnowskiej




16 Pułk Piechoty Ziemi Tarnowskiej
                                     

ⓘ 16 Pułk Piechoty Ziemi Tarnowskiej

16 Pułk Piechoty Ziemi Tarnowskiej – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.

W czasie kampanii wrześniowej 1939 walczył w składzie 6 Dywizji Piechoty Grupa Operacyjna "Bielsko”, Armia "Kraków”.

                                     

1. Formowanie i zmiany organizacyjne

13 listopada 1918 roku z frontu włoskiego wróciło do Tarnowa 28 oficerów i 200 szeregowych – Polaków – żołnierzy cesarskiego i królewskiego 57 pułku piechoty pod dowództwem kapitana Bolesława Menderera. W Tarnowie znajdował się także batalion zapasowy c. i k. 57 pp. Początkowo oddział nosił nazwę "57 pułk ziemi tarnowskiej”. W styczniu 1919 roku został przemianowany na "13 pułk ziemi tarnowskiej "”, by w lutym otrzymać ostateczną nazwę "16 pułk piechoty”.

15 grudnia 1918 roku III batalion pod dowództwem kapitana Andrzeja Jana Waisa został skierowany na front ukraiński do Małopolski Wschodniej. Pod koniec grudnia został zorganizowany I batalion, na początku lutego 1919 roku II batalion i sztab pułku. Duże zasługi przy organizacji oddziału położył porucznik Jan Palewski, adiutant pułku.

W 1919 roku wszedł w skład XI Brygady Piechoty należącej do 6 Dywizji Piechoty.

W czasie, gdy i III bataliony walczyły w Małopolsce Wschodniej, pozostała część pułku została skoncentrowana w Cieszynie. Tu organizowano kolejne pododdziały, które wzięły udział w walkach na froncie czeskim przy obsadzaniu linii demarkacyjnej. Między innymi w rejonie Skoczowa większy bój stoczyła 4. kompania pod dowództwem porucznika Stanisława Hojnowskiego.

                                     

2. Pułk w okresie pokoju

8 grudnia 1920 roku pułk przybył do Starokonstantynowa, a następnie pomaszerował do Jeziernej, gdzie 14 grudnia załadował się na transport kolejowy i trzy dni później przybył do swojego stałego garnizonu w Tanowie. Po przejściu z organizacji wojennej na organizację pokojową 16 pp pozostał w składzie 6 Dywizji Piechoty, która była rozlokowana na terenie Okręgu Korpusu Nr V.

19 maja 1927 roku minister spraw wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 28 maja, jako datę święta pułkowego. Pułk obchodził swoje święto w rocznicę zwycięskiego boju stoczonego w 1920 roku pod Murową.

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 18 pułk piechoty zaliczony został do typu I pułków piechoty tzw. "normalnych”. W każdym roku otrzymywał około 610 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 56 oficerów oraz 1500 podoficerów i szeregowców. W okresie zimowym posiadał batalion starszego rocznika, batalion szkolny i skadrowany, w okresie letnim zaś batalion starszego rocznika i dwa bataliony poborowych. Po wprowadzeniu nowej organizacji piechoty na stopie pokojowej, pułk szkolił rekrutów dla potrzeb batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza. W pułku zorganizowano też specjalną kompanię dla opóźnionych, która szkoliła rekrutów dla potrzeb całego DOK. Żołnierze ci wcześniej z różnych przyczyn opóźnili swoje stawiennictwo w macierzystej jednostce.

                                     

3. Żołnierze pułku

Dowódcy pułku

Dowódca pułku kierował osobiście szkoleniem oficerów i był odpowiedzialny za gotowość bojową, całokształt wyszkolenia, służbę gospodarczą i wewnętrzną pułku.

  • kpt. Tadeusz Muszyński 20-29 IX 1920
  • mjr Henryk Więckowski 12 VIII - 20 IX 1920
  • płk piech. Władysław Dragat do 21 I 1930 → dowódca piechoty dywizyjnej 22 DP Gór.
  • ppłk Zdzisław Załuski 25 V - 15 X 1919
  • ppłk Wiktor Rustocki 15 X 1919 - 4 I 1920
  • mjr Karol Weiss de Helmenau 27 I - 31 VII 1920
  • mjr Jan Łuszczki 14-27 I 1920
  • płk Kazimierz Piotrkowski 29 III - 25 V 1919
  • ppłk / płk piech. Karol Weiss de Helmenau 1923 → 19 II 1924 → dowódca 72 pp
  • ppłk / płk dypl. piech. Stefan Broniowski 23 X 1931 - XII 1935 → GISZ
  • ppłk Aleksander Boruszczak 5 XII 1918 - 29 III 1919
  • por. Tadeusz Klimecki 31 VII - 4 VIII 1920
  • płk dypl. Aleksander Zygmunt Myszkowski 21 I 1930 – 23 X 1931 → dowódca piechoty dywizyjnej 7 DP
  • ppłk piech. Rudolf Matuszek 1939
  • mjr Maksymilian Hoborski 14 XI - 5 XII 1918
  • ppłk piech. Juliusz Jan Prymus od 19 II 1924
  • ppłk piech. Stefan Leukos-Kowalski 1936 - 1939
  • por. Stanisław Piotr Hojnowski 4 - 12 VIII 1920
  • ppłk Marian Steczkowski od 29 IX 1920
Zastępcy dowódcy pułku

13 czerwca 1922 roku Minister Spraw Wojskowych zniósł dotychczasowe stanowisko referenta wyszkolenia pułku piechoty i ustanowił etatowe stanowisko zastępcy dowódcy pułku zaszeregowanego do stopnia podpułkownika, wyznaczanego przez Ministra Spraw Wojskowych. Zakres działania zastępcy dowódcy określał dowódca pułku, przed którym był on całkowicie odpowiedzialny. W 1938 roku zmieniona została nazwa stanowiska na "I zastępca dowódcy”. W organizacji wojennej pułku nie było stanowiska zastępcy dowódcy.

  • ppłk piech. Kazimierz Niedźwiedzki 12 III 1929 – 20 IX 1930
  • ppłk piech. Józef Gigiel-Melechowicz 10 VII 1922 – 1924 → zastępca dowódcy 54 pp
  • ppłk piech. Władysław Dragat 1924 – 1925
  • ppłk piech. Stanisław Kwapniewski od X 1932
  • mjr dypl. piech. Jerzy Jan Płatowicz-Płachta 20 IX 1930 – X 1932 → skład osobowy inspektora armii gen. Norwid-Neugebauera
  • ppłk piech. Antoni Matarewicz 5 V 1927 – 12 III 1929 → p.o. komendanta PKU Tarnów
  • ppłk piech. Eugeniusz Wyrwiński do 5 V 1927 → dowódca baonu manewrowego
Kwatermistrzowie
  • mjr piech. Marceli Bernacki 1925 – 23 V 1927 → wykładowca CSS
  • mjr piech. Adam Moskała od 31 III 1930
  • mjr piech. Jan Palewicz 23 V 1927 – 26 IV 1928 → kwatermistrz 80 pp
  • mjr piech. Bronisław Warzybok 26 IV 1928 – 23 XII 1929 → inspektor wyszkolenia Okr. Urz. WFiPW DOK X
Oficerowie pułku
  • ppłk lek. Stanisław Goździewski – starszy lekarz pułku
  • mjr piech. Witold Hupert – dowódca II batalionu 1919
  • ppor. piech. Kazimierz Braun 1918–1919
  • Marian Serafiniuk
  • Zdzisław Zioło
  • kpt. piech. Wilhelm Jan Fedórko – dowódca kompanii ckm i adiutant I baonu 1918-1922
  • Władysław Langner
  • mjr piech. Zygmunt Żaba p.o. dowódcy batalionu sztabowego w 1923
  • Henryk Krzciuk
  • Tadeusz Machalski
  • Jan Matuszek
  • Jan Kornaus


                                     

3.1. Żołnierze pułku Obsada personalna w 1939 roku

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku

Dowództwo, kwatermistrzostwo i pododdziały specjalne
  • dowódca plutonu łączności – kpt. Józef Cioch
  • I zastępca dowódcy – ppłk Stanisław Witold Kwapniewski
  • młodszy lekarz – vacat
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – p.o. por. Wacław Łyczkowski
  • oficer placu Tarnów – p o. kpt. adm. piech. Roman Stelmach*
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Zbigniew Kazimierz Adwent
  • oficer żywnościowy – chor. Franciszek Ksawery Furman
  • dowódca plutonu pionierów – por. Józef Marian Antoni Klich
  • adiutant – kpt. Józef Jan Mikuła
  • oficer mobilizacyjny – kpt. Józef Ludwik Kałamarz
  • kapelmistrz – vacat
  • dowódca plutonu ppanc. – por. Józef Urbaniak
  • dowódca oddziału zwiadu – ppor. Franciszek Ksawery Synkiewicz
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – kpt. Franciszek Karol Łopatkiewicz
  • II zastępca dowódcy kwatermistrz – ppłk Henryk II Nowak
  • dowódca kompanii gospodarczej i oficer taborowy – por. tab. Bolesław Apolinary Ślósarczyk
  • oficer administracyjno-materiałowy – kpt. Stanisław Fryzel
  • starszy lekarz – mjr dr Stanisław Kazimierz Rumian
  • dowódca pułku – ppłk Rudolf Józef Matuszek
I batalion
  • dowódca plutonu – chor. Józef Gawęda
  • dowódca plutonu – ppor. Zbigniew Michał Dziubek
  • dowódca plutonu – ppor. Marian Franciszek Nakielny
  • dowódca plutonu – por. Franciszek Kaczmarczyk
  • dowódca 1 kompanii km – por. Stanisław Staszałek
  • dowódca plutonu – ppor. Zbigniew Stanisław Gołębiowski
  • dowódca 1 kompanii – kpt. Koman Tomasz Szydłowski
  • dowódca batalionu – mjr Piotr Teodor Ryba
  • dowódca 2 kompanii – kpt. Władysław Antoni Środulski
  • dowódca 3 kompanii – kpt. Czesław Julian Puka
II batalion
  • dowódca batalionu – mjr Stefan Karol Rachwał
  • dowódca plutonu – ppor. Bronisław Ostrowski
  • dowódca plutonu – ppor. Mieczysław Jan Stroczyński
  • dowódca plutonu – ppor. Marian Zieliński
  • dowódca 4 kompanii – kpt. Hipolit Liebel
  • dowódca plutonu – por. Walenty Szytuła
  • dowódca plutonu – por. Eugeniusz Karol Kotarski
  • dowódca plutonu – ppor. Józef Juliusz Danylewicz
  • dowódca 2 kompanii km – kpt. Alfred Mikee
  • dowódca 5 kompanii – por. Tadeusz Józef Jędrzejowski
  • dowódca plutonu – ppor. Mariusz Jan Andrzej Kwiatkowski
  • dowódca 6 kompanii – kpt. Antoni Raczykowski
III batalion
  • na kursie – kpt. Marian Błażej Witkowski
  • dowódca 9 kompanii – por. Mieczysław Ludwik Łuczko
  • dowódca 3 kompanii km – kpt. Tadeusz Marian Adam Paszkot
  • na kursie – por. Adam Stanisław Krajewski
  • dowódca plutonu – ppor. Jerzy Jan Stanisław Lis
  • dowódca plutonu – ppor. Tadeusz Adam Wolny
  • dowódca plutonu – ppor. Józef Piotr Windisch
  • dowódca 7 kompanii – kpt. Mieczysław Jerzy Karczmarczyk
  • dowódca batalionu – ppłk Józef Feliks Kutyba
  • dowódca 8 kompanii – por. Stanisław Józef Marian Franciszek Mostek
  • dowódca plutonu – por. Władysław Franciszek Różański
16 kompania wartownicza "Kłaj”
  • dowódca – kpt. adm. piech. Mikołaj Pietrasz
  • zastępca dowódcy – chor. Roman Ariet
16 obwód przysposobienia wojskowego "Tarnów”
  • kmdt obwodowy PW – kpt. adm. piech. Stanisław Ryczek
  • kmdt powiatowy PW Dąbrowa Tarnowska – por. kontr. art. Jerzy Minnicki
  • kmdt powiatowy PW Mielec – por. kontr. piech. Władysław Jan Nędzowski
  • kmdt powiatowy PW Dębica – ppor. kontr. kaw. Aleksander Iwaszkiewicz
  • kmdt powiatowy PW Brzesko – ppor. kontr. piech. Józef Franciszek Kwiecień
  • kmdt powiatowy PW Tarnów – kpt. adm. piech. Roman Stelmach *
                                     

3.2. Żołnierze pułku Obsada personalna we wrześniu 1939 roku

Obsada personalna we wrześniu 1939 roku

Dowództwo
  • oficer łączności - kpt. Józef Cioch
  • oficer informacyjny - por. Tadeusz Jędrzejowski
  • dowódca pułku - ppłk Rudolf Matuszek
  • II adiutant - ppor. rez. Józef Insler
  • oficer żywnościowy - chor. Franciszek Furman
  • kwatermistrz - kpt. Czesław Puka
  • naczelny lekarz - por. dr Stanisław Grochmal
  • oficer płatnik - por. Albert Kryszczuk
  • kapelan - ks. kap. rez. Mikołaj Drab, ks. Leopold Krawczyk
  • I adiutant - kpt. Józef Mikuła
  • dowódca kompanii gospodarczej - NN
I batalion
  • dowódca 3 kompanii strzeleckiej - ppor. Józef Windisch
  • dowódca 2 kompanii strzeleckiej - por. Wańtuch
  • adiutant 1 batalionu - por. rez. Tarnowski
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej - kpt. Roman Szydłowski
  • dowódca I batalionu - mjr Piotr Ryba
  • dowódca 1 kompanii cekaemów - por. Stanisław Staszałek
II batalion
  • dowódca II batalionu - kpt. Alfred Mikee
  • dowódca 6 kompanii strzeleckiej - kpt. Antoni Raczykowski
  • adiutant II batalionu - NN
  • dowódca 5 kompanii strzeleckiej - por. Józef Oleś
  • dowódca 2 kompanii ckm - por. Walenty Szypuła
  • dowódca 4 kompanii strzeleckiej - kpt. Władysław Środulski
III batalion
  • dowódca 3 kompanii ckm - por. Eugeniusz Kotarski
  • dowódca III batalionu - kpt. Hipolit Liebel
  • dowódca 7 kompanii strzeleckiej - por. rez. Józef Klimek
  • adiutant III batalionu - por. Henryk Sękowski
  • dowódca 9 kompanii strzeleckiej - por. Stanisław Mostek
  • dowódca 8 kompanii strzeleckiej - por. Adam Krajewski
Pododdziały specjalne
  • dowódca kompanii zwiadowczej - ppor. Franciszek Synkiewicz
  • dowódca plutonu artylerii piechoty - por. Jan Tomaszewski
  • dowódca plutonu łączności - st. sierż. Jan Grzyb
  • dowódca kompanii przeciwpancernej - por. Józef Urbaniak
  • dowódca plutonu pionierów - por. Józef Klich
  • dowódca plutonu przeciwgazowego - por. Mieczysław Łuczko
  • dowódca kompanii wartowniczej "Kłaj” - por. Feliks Fidziński
  • dowódca IV batalionu - mjr Stefan Rachwał
                                     

4. Symbole pułkowe

Sztandar

15 maja 1925 roku Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Stanisław Wojciechowski zatwierdził wzór lewej strony płachty chorągwi 16 pułku piechoty. 29 maja 1927 roku w Tarnowie Prezydent RP Ignacy Mościcki wręczył pułkowi chorągiew ufundowaną przez obywateli ziemi tarnowskiej.

Od 28 stycznia 1938 roku chorągiew pułkowa zaczęła być oficjalnie nazywana sztandarem. Obecnie sztandar znajduje się w Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie

Odznaka pamiątkowa

23 sierpnia 1930 roku minister spraw wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 16 pułku piechoty. Odznaka o wymiarach 38x38 mm ma kształt krzyża kawalerskiego, którego ramiona pokryte białą emalią ze złotymi krawędziami. Pośrodku krzyża umieszczona tarcza herbowa Tarnowa z gwiazdą i półksiężycem koloru złotego na tle niebieskiej emalii. Na ramionach krzyża wpisano numer "16” i nazwy pól bitewnych z 1920 roku "DAWIDÓW”, "KRASNE” i "MUROWA”. Czteroczęściowa - oficerska, wykonana w srebrze. Na rewersie próba srebra, imiennik grawera WG oraz numer. Autorem projektu był Jan Małeta. Wykonawcą był Wiktor Gontarczyk z Warszawy.

Użytkownicy również szukali:

...
...
...