Poprzednia

ⓘ Pogoń (Sosnowiec)




Pogoń (Sosnowiec)
                                     

ⓘ Pogoń (Sosnowiec)

Pogoń – zachodnia, wielka dzielnica Sosnowca, koncentrująca życie akademickie miasta. Jako wieś, wespół z innymi: Ostrą Górką, Radochą, Sielcem i Starym Sosnowcem zapoczątkowała w 1902 miasto Sosnowice, dzisiejszy Sosnowiec.

Graniczy od północy z Będzinem, od wschodu ze Środulą i Sielcem stykając się ze Śródmieściem, którą to granicę wyznacza przepływająca tutaj rzeka Czarna Przemsza, a od południa i zachodu z Rudną, którą to granicę z uwagi na ścisłą przyległość trudno jednoznacznie wyznaczyć.

Północnym obrzeżem przebiega droga krajowa nr 94. Fragmentem wschodnich obrzeży przebiega historyczna Droga Żelazna Ząbkowicko-Katowicka – odnoga Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej.

Przez dzielnicę przepływają dwa cieki - Czarna Przemsza i Struga Pogońska przerobiona na kryty kanał w l. 50 XX w.

W dzielnicy wyodrębnia się:

  • os. Lwowskie Bloki Lwowskie
  • os. Akademickie

oraz historyczne:

  • Wygwizdów chociaż nazwę tę wielu mieszkańców używa do dziś
  • kolonia Tor nadal istniejąca, nazwa nieużywana

Oś ulic Orlej i Będzińskiej dzieli Pogoń na Starą Pogoń dawna wieś Pogoń, czyli część mieszkaniową dawniej rolniczą na zachodzie oraz Nową Pogoń, czyli część przemysłowo-robotniczą na wschodzie.

Pogoń jest według rejestru TERYT jednostką urzędowego podziału terytorialnego kraju o statusie integralnej części miasta Sosnowca i posiada indentyfikator 0943658. Wg tegoż rejestru - wydzielana przez niektórych - dzielnica Rudna wchodzi w skład Pogoni.

Obszar Pogoni, Milowic i Kalet tworzy obręb ewidencyjny katastralny nr 9, wchodzący w skład jednostki ewidencyjnej Sosnowiec.

Obszar Pogoni wraz z Rudną pokrywa się w przybliżeniu z obszarami obowiązywania kodów pocztowych 41-205 i 41-214.

Na 2015 r. projektowane jest utworzenie na obszarze Pogoni i Rudnej jednostki pomocniczej gminy Sosnowiec pod nazwą Dzielnica Pogoń.

                                     

1. Granice obszaru

Aktualnie granice Pogoni nie są określone w żadnym akcie prawa powszechnego, miejscowego i wewnętrznego, ani na żadnej mapie urzędowej. Granice takie mogłyby zostać określone jedynie w 2 przypadkach: 1) wystąpienia przez władze miasta do ministra właściwego w sprawach administracji z wnioskiem o ustalenie, zmianę lub zniesienie urzędowej nazwy Pogoni do wniosku wymagane jest załączenie mapy topograficznej z granicami danej części miasta lub 2) utworzenia przez radę miasta na obszarze Pogoni jednostki pomocniczej miasta Sosnowiec pod przykładową nazwą "Dzielnica Pogoń" do statutu jednostki pomocniczej musi być załączona mapa z granicami jednostki lub wykaz ulic wchodzących w skład jednostki.

Na chwilę obecną można określić jedynie zwyczajowe granice Pogoni. Najłatwiej jest określić granicę północną, wschodnią i południową, ponieważ jest ona tożsama z północną, wschodnią i południową granicą obrębu ewidencyjnego nr 9. Obręb ten obejmuje części miasta o urzędowych nazwach Pogoń, Milowice i Kalety. Granica obrębu biegnie na północy linią granicy miasta, następnie dochodzi do rzeki Czarna Przemsza, której korytem podąża do linii kolejowej Będzin-Sosnowiec, następnie biegnie środkiem tej linii kolejowej aby przed węzłem drogowym odejść w prawo i biec dalej środkiem byłej towarowej linii kolejowej. Najtrudniejsza do ustalenia jest granica między Pogonią w składzie której według rejestru TERYT znajduje się także osiedle Rudna, a Milowicami i Kaletami. Najprościej jest przyjąć, że granica biegnie byłą towarową linią kolejową aż do byłego przejazdu kolejowego przez ulicę Grota-Roweckiego, a następnie osią tej ulicy, aż do skrzyżowania z ulicą Społeczną, gdzie następuje połączenie z północną granicą miasta.

                                     

2. Historia

  • 1961 – połączenie Huty Sosnowiec dawne zakłady Huldschinsky’ego z Hutą Katarzyna pod nową nazwą Huta im. M. Buczka
  • 1937, 1 sierpnia – uruchomienie pierwszego połączenia autobusowego na trasie Śródmieście Sosnowca – Bobrowniki
  • 2006 – ogłoszenie upadłości likwidacyjnej dawnej Huty Buczka
  • 1880 – ukończenie budowy przędzalni czesankowej Heinricha Dietla
  • 1345 – pod Pogonią miała miejsce zwycięska dla Polaków bitwa w czasie wojny polsko-czeskiej 1345-1348
  • 2006 – wyburzenie szpitala dziecięcego, przystąpienie do budowy w jego miejscu Centrum Dydaktyczno-Naukowego Instytutu Neofilologii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
  • lata 70. XX wieku – przebudowa układu komunikacyjnego, wyburzenie części Kolonii Focha
  • 2005, czerwiec – wznowienie budowy dwóch wież do kościoła św. Tomasza Apostoła. Do 23 m. istniejących już wież postanowiono dobudować 46 metrów.
  • 1878 – przybycie do Pogoni Heinricha Dietla
  • 1886 – zakończenie adaptacji na kościół ewangelicki hali fabrycznej przędzalni czesankowej podarowanej ewangelikom przez Heinricha Dietla
  • koniec XIX wieku – wzniesienie pałacu oraz założenie parku przez Heinricha Dietla
  • 1882 – założenie szkoły kantoratowej przez Heinricha Dietla
  • 1864 – wejście wsi Pogoń w skład Gminy Osad Górniczych
  • XIV wiek – wzmianka w dokumentach o wsi Pogonia
  • 1904 – 1911 – budowa kościoła św. Tomasza Apostoła, współfinansowana przez Heinricha Dietla
  • 1881 – ukończenie budowy walcowni żelaza i rurkowni Huldschinsky’ego
  • 1894 – założenie Sosnowieckiej Szkoły Realnej przez Heinricha Dietla
  • 1889 – założenie Szkoły Aleksandryjskiej przez Heinricha Dietla
  • lata 20. XX wieku – wzniesienie w Pogoni patrymonialnego osiedla – Kolonii Focha przez Towarzystwo Kopalń i Zakładów Hutniczych Sosnowieckich
  • 1900 – wejście Pogoni w skład nadsołtysostwa sosnowieckiego
  • lata 90. XX wieku – ogłoszenie upadłości, następnie trwający do dzisiaj proces likwidacji Sosnowieckiej Przędzalni Czesankowej "Politex” – dawnej fabryki Heinricha Dietla
  • po 1945 – nacjonalizacja całości majątku Heinricha Dietla
  • 1955-1960 - Przykrycie kanałem Strugi Pogońskiej - naturalnego, naziemnego strumienia, przepływającego przez całą dzielnicę ze wschodu na zachód i wpadającego do Czarnej Przemszy
  • 1902 – wejście wsi Pogoń w skład nowo utworzonego miasta Sosnowice, przemianowanego później na Sosnowiec ; ostatni sołtys Widorski
  • 1928, 18 stycznia – uruchomienie połączenia tramwajowego na trasie Śródmieście Sosnowca – Będzin
  • 1898 – otwarcie gmachu Sosnowieckiej Szkoły Realnej ufundowanego przez Heinricha Dietla
  • 1910 – wzniesienie przez mariawitów kościoła Matki Boskiej Różańcowej w Wygwizdowie
  • 1867 - wejście wsi Pogoń w skład Gminy Gzichów przynależność do 1902 r.
                                     

3. Zabytki

  • Kościół ewangelicki
  • Gmach dawnego Liceum im. Stanisława Staszica
  • Kościół św. Tomasza Apostoła w Sosnowcu
  • Pałac Dietla
  • kapliczka z 1863 roku przy ulicy Czeladzkiej
                                     

4. Inne obiekty i miejsca

  • Sala Królestwa kompleks Świadków Jehowy
  • VI Liceum Ogólnokształcące im. Janusza Korczaka w Sosnowcu
  • Wydział Informatyki i Nauki o Materiałach Uniwersytetu Śląskiego
  • Wydział Filologiczny Uniwersytetu Śląskiego
  • Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 5 w Sosnowcu im. św. Barbary dawniej: Szpital Górniczy, wchodzący w skład tej dzielnicy wskutek dokonanej korekty przebiegu granicy pomiędzy Sosnowcem a Będzinem
  • Wydział Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego
  • Klub im. Jana Kiepury