Poprzednia

ⓘ Papieska elekcja 1130




Papieska elekcja 1130
                                     

ⓘ Papieska elekcja 1130

Papieska elekcja 14 lutego 1130 – odbyła się po śmierci Honoriusza II i zakończyła podwójnym wyborem: papieża Innocentego II i antypapieża Anakleta II.

                                     

1. Śmierć Honoriusza II

Honoriusz II zmarł w nocy z 13 na 14 lutego 1130 po trwającej kilka tygodni ciężkiej chorobie. W trakcie swojego pontyfikatu kontynuował on politykę przyjaźni z Cesarstwem, zainicjowaną przez Kaliksta II konkordatem wormackim z 1122 roku, w czym wspierał go kardynał kanclerz Aymeric de la Chatre. Polityka ta budziła opór wielu starszych kardynałów, weteranów sporu o inwestyturę, którzy traktowali ją jako odstępstwo od ideałów reformy gregoriańskiej.

                                     

2.1. Kardynałowie elektorzy Obecni w Rzymie

W lutym 1130 roku było najprawdopodobniej 43 kardynałów, jednak nie więcej niż 38 znajdowało się w Rzymie. Kardynałowie wybrani na członków komisji elektorskiej są pogrubieni:

  • Grzegorz 21 lutego 1125 – kardynał prezbiter S. Balbina
  • Gregorio OSB 1108 – kardynał diakon S. Eustachio; protodiakon Świętego Kolegium Kardynałów
  • Pietro Pierleoni OSBCluny 1112 – kardynał prezbiter S. Maria in Trastevere
  • Gerardo Caccianemici CanReg 10 marca 1123 – kardynał prezbiter S. Croce in Gerusalemme
  • Crescenzio di Anagni 1117 – kardynał prezbiter Ss. Marcellino e Pietro
  • Alderico 21 lutego 1125 – kardynał prezbiter Ss. Giovanni e Paolo
  • Gregorio Papareschi 1116 – kardynał diakon S. Angelo in Pescheria
  • Aymeric de la Chatre 10 marca 1123 – kardynał diakon S. Maria Nuova; kanclerz Świętego Kościoła Rzymskiego
  • Goselinus 9 marca 1129 – kardynał prezbiter S. Cecilia
  • Piotr 12 czerwca 1120 – kardynał prezbiter S. Marcello
  • Stefano Stornato 21 lutego 1125 – kardynał diakon S. Lucia in Silice
  • Gilles OSBCluny 10 marca 1123 – kardynał biskup Tusculum
  • Giovanni z Camaldoli OSBCam 18 grudnia 1126 – kardynał biskup Ostii
  • Gregorio Tarquini 10 marca 1123 – kardynał diakon Ss. Sergio e Bacco
  • Mathieu OSBCluny 18 grudnia 1126 – kardynał biskup Albano
  • Guido del Castello CanReg 1129 – kardynał diakon S. Maria in Via Lata
  • Comes 10 marca 1123 – kardynał prezbiter S. Sabina
  • Roman 1119 – kardynał diakon S. Maria in Portico
  • Mateusz 10 marca 1123 – kardynał prezbiter S. Pietro in Vincoli
  • Gregorio de Ceccano 1102 – kardynał prezbiter Ss. XII Apostoli
  • Lectifredo 17 marca 1128 – kardynał prezbiter S. Vitale
  • Gionata di Tuscolo 18 grudnia 1120 – kardynał diakon Ss. Cosma e Damiano
  • Piotr 6 marca 1126 – kardynał prezbiter S. Anastasia
  • Giovanni da Crema 1116 – kardynał prezbiter S. Crisogono
  • Desiderio 1115 – kardynał prezbiter S. Prassede
  • Henryk 1129 – kardynał prezbiter S. Prisca
  • Anzelm 17 marca 1128 – kardynał prezbiter S. Lorenzo in Lucina
  • Sigizo 18 grudnia 1120 – kardynał prezbiter S. Sisto
  • Wilhelm 10 marca 1123 – kardynał biskup Palestriny
  • Angelo 10 marca 1123 – kardynał diakon S. Maria in Domnica
  • Sasso de Anagni 1116 – kardynał prezbiter. S. Stefano al Monte Celio
  • Pietro Ruffino 9 marca 1118 – kardynał prezbiter Ss. Silvestro e Martino
  • Corrado Demetri 1114 – kardynał biskup Sabiny
  • Bonifacy 1100 – kardynał prezbiter S. Marco; protoprezbiter Świętego Kolegium Kardynałów
  • Albert 24 września 1127 – kardynał diakon S. Teodoro
  • Pietro Senex nominacja kardynalska 1102 – kardynał biskup Porto; prymas Świętego Kolegium Kardynałów
  • Pietro Pisano 1113 – kardynał prezbiter S. Susanna
  • Giovanni Dauferio 10 marca 1123 – kardynał diakon S. Nicola in Carcere
                                     

2.2. Kardynałowie elektorzy Nieobecni

Co najmniej pięciu kardynałów było nieobecnych:

  • Oderisio di Sangro OSB 1112 – kardynał diakon S. Agata
  • Uberto Rossi Lanfranchi 10 marca 1123 – kardynał prezbiter S. Clemente; legat papieski w Hiszpanii
  • Amico OSB 1117 – kardynał prezbiter Ss. Nereo ed Achilleo; opat S. Vincenzo al Volturno
  • Rustico de Rustici 17 marca 1128 – kardynał prezbiter S. Ciriaco alle Terme; archiprezbiter Bazyliki Watykańskiej; legat papieski w północnej Italii
  • Guido 21 lutego 1125 – kardynał biskup Tivoli
                                     

3. Podziały wśród kardynałów i przygotowania do elekcji

Kardynałowie byli podzieleni na frakcję" młodych”, skupionych wokół kanclerza Aymerica, i" starych”, skupionych wokół Pietro Pierleoni." Młodzi” wspierali politykę pojednania z Niemcami zapoczątkowaną przez konkordat w Wormacji, z podejrzliwością traktowali natomiast normańskich wasalów papiestwa z południa Włoch, przejawiających tendencje ekspansywne." Starzy” byli natomiast przywiązani do ideałów" gregoriańskich”, opowiadali się za tradycyjną, pro-normańską i anty-niemiecką polityką, a konkordat wormacki traktowali jedynie jako rozwiązanie przejściowe. Na podstawie dostępnych danych można stwierdzić, że wśród "młodych" dominowali kardynałowie z płn. Italii i Francji, natomiast wśród "starych" wielu pochodziło z płd. Italii rzymian w obu frakcjach prawdopodobnie było mniej więcej tyle samo. Nadto wydaje się, że" starzy” byli powiązani z dawnymi ośrodkami monastycznymi, takimi jak opactwo Montecassino, natomiast" młodzi” związani byli z nowszymi wspólnotami reformatorskimi, takimi jak kongregacje kanoników regularnych, choć nowsze opracowania wskazują, że dowody na te powiązania są zbyt skąpe by na ich podstawie wyciągać daleko idące wnioski.

Do frakcji Aymerica" młodych” należało 19 z 43 kardynałów, z czego prawdopodobnie 16 znajdowało się w Rzymie, w tym:

  • 9 mianowanych przez Honoriusza II,
  • 6 mianowanych przez Kaliksta II,
  • 1 mianowany przez Gelazjusza II Pietro Ruffino,
  • i tylko 3 mianowanych przez Paschalisa II Corrado z Sabiny, Giovanni da Crema i Gregorio Papareschi.

Do frakcji" starych” należało natomiast 24 kardynałów 22 obecnych w Rzymie, w tym;

  • aż 11 nominatów Paschalisa II,
  • 5 z nominacji Honoriusza II.
  • 8 nominatów Kaliksta II

Na powyższy podział nakładały się walki frakcyjne w łonie rzymskiej arystokracji między rodami Pierleoni i Frangipani. Ród Frangipani był sojusznikiem kanclerza Aymerica i jego partii, natomiast Pierleoni sprzyjali" gregorianom”, których liderem był zresztą członek rodu kardynał Pietro Pierleoni.

Wobec powyższych antagonizmów powszechnie obawiano się, że może dojść do schizmy. Aby tego uniknąć, jeszcze w trakcie choroby Honoriusza II kardynałowie uzgodnili szczegóły wyboru nowego papieża. Prawdopodobnie po raz pierwszy w historii papieskich elekcji wybór miał być dokonany w procedurze compromissum, tj. nie przez wszystkich kardynałów, lecz przez wydelegowaną w tym celu komisję. Komisja ta miała liczyć ośmiu kardynałów – w tym dwóch biskupów, trzech prezbiterów i trzech diakonów. Przedstawiciele każdego ze stopni kardynalskich mieli wybrać własnych reprezentantów. Dzięki tej metodzie wyboru – zaproponowanej prawdopodobnie przez Aymerica – frakcja" młodych” uzyskała większość w składzie komisji elektorskiej, gdyż pomimo, iż ogółem stanowiła mniejszość, miała przewagę wśród kardynałów-biskupów i kardynałów-diakonów, podczas gdy" starzy” w zdecydowanej większości byli kardynałami-prezbiterami.

Tym sposobem na ośmiu członków komisji pięciu należało do frakcji" młodych”, w tym obydwaj kardynałowie biskupi Wilhelm z Palestriny i Corrado z Sabiny, jeden z trzech kardynałów prezbiterów Pietro Ruffino z Ss. Silvestro e Martino i dwóch z trzech kardynałów diakonów kanclerz Aymercic z S. Maria Nuova i Gregorio Papareschi z S. Angelo in Pescheria." Starych” reprezentowało jedynie dwóch kardynałów prezbiterów Pietro Pierleoni z S. Maria in Trastevere oraz Pietro Pisano z S. Susanna i jeden kardynał diakon Gionata z Ss. Cosma e Damiano.



                                     

4. Wybór Innocentego II

Honoriusz II zmarł w nocy z 13 na 14 lutego 1130 roku w klasztorze S. Gregorio. Kanclerz Aymeric błyskawicznie przeprowadził jego pogrzeb i zwołał komisję elektorską do dokonania wyboru następcy. W międzyczasie jednak kardynałowie Pietro Pierleoni i Gionata najwyraźniej zorientowali się w podstępie Aymerica, gdyż obaj wycofali się ze składu komisji. Byli oni przekonani, że zrywając quorum uniemożliwią komisji działanie. Aymeric zignorował jednak ten fakt i komisja zebrała się w 6-osobowym składzie:

  • Corrado Demetri, kardynał biskup Sabiny
  • Aymeric de la Chatre, kardynał diakon S. Maria Nuova i kanclerz Świętego Kościoła Rzymskiego
  • Wilhelm, kardynał biskup Palestriny
  • Gregorio Papareschi, kardynał diakon S. Angelo in Pescheria
  • Pietro Ruffino, kardynał prezbiter Ss. Silvestro e Martino
  • Pietro Pisano, kardynał prezbiter S. Susanna

Mimo protestów kardynała Pietro Pisano pozostali członkowie dokonali wyboru kardynała Gregorio Papareschi, diakona S. Angelo in Pescheria także członka komisji. Elekt przybrał imię Innocenty II i rankiem 14 lutego został intronizowany w Bazylice Laterańskiej. Jego wybór niemal natychmiast uznało jeszcze sześciu kolejnych kardynałów: Giovanni z Ostii, Matthieu z Albano, Goselinus z S. Cecilia, Piotr z S. Anastasia, Giovanni z S. Crisogono i Gerardo z S. Croce. Wkrótce dołączyło do nich jeszcze ośmiu kolejnych.

                                     

5. Wybór Anakleta II

Kiedy wiadomość o pospiesznym wyborze Innocentego II rozeszła się po Rzymie, większość pozostałych kardynałów odmówiła uznania go i jeszcze tego samego dnia zgromadziła się w kościele San Marco, aby przeprowadzić nowy wybór. Początkowo kardynał Pietro Pierleoni zaproponował wybór biskupa Porto Pietro Senex, ten jednak odmówił, wobec czego obrano samego kardynała Pierleoni. Przybrał on imię Anaklet II.

W wyborze Anakleta II uczestniczyli także przedstawiciele niższego duchowieństwa rzymskiego. Wśród sygnatariuszy wydanego jeszcze tego samego dnia dekretu wyborczego obok 14 kardynałów figurują także subdiakoni Świętego Kościoła Rzymskiego m.in. Gregorio, primicerius scholae cantorum i Raniero, archiprezbiter Bazyliki S. Maria Maggiore

                                     

6. Obediencje Innocentego II i Anakleta II wśród kardynałów wiosną 1130 roku

Kardynał Stefano Stornato w 1132 przeszedł do obozu Innocentego II, Lectifredo i Giovanni Dauferio zrobili to samo w 1133 roku, a Comes z S. Sabina najpóźniej na początku 1137. Na przełomie 1137/38, krótko przed końcem schizmy, obediencję Anakleta II opuścili także Pietro Pisano i Desiderio z S. Prassede.

                                     

7. Schizma

Obaj pretendenci do tiary zostali konsekrowani 23 lutego 1130. Innocenty II przyjął sakrę biskupią z rąk kardynała Giovanniego z Ostii w kościele S. Maria Nuova, będącym tytularną diakonią kanclerza Aymerica. Anaklet II został konsekrowany przez kardynała Pietro z Porto w Bazylice Laterańskiej. Niedługo potem Innocenty II musiał uchodzić do Francji, gdyż w samym Rzymie "opinia publiczna" opowiedziała się po stronie Anakleta, który przejął kontrolę nad miastem. Rozpoczęła się trwająca osiem lat schizma. Anakleta poparli Normanowie z południa Włoch, Mediolan, Szkocja, Akwitania i początkowo także Polska, jednak zdecydowana większość Europy opowiedziała się po stronie Innocentego II, głównie pod wpływem Bernarda z Clairvaux.

Wybór obu papieży odbył się z naruszeniem obowiązujących przepisów i obyczajów. Zwolennicy Anakleta II powoływali się na fakt, że wybrała go większość kardynałów, w tym najstarsi i najbardziej doświadczeni, a ponadto uzyskał poparcie niższego duchowieństwa i ludu rzymskiego. Z kolei zwolennicy Innocentego II np. Bernard z Clairvaux wskazywali, że poparło go aż 5 z 7 kardynałów biskupów, którym formalnie wciąż obowiązujący dekret In Nomine Domini z 1059 powierzał wybór głowy Kościoła. Obie strony odwoływały się też – poprzez analogię – do reguły benedyktyńskiej, która stanowiła, że w przypadku podwójnej elekcji opata ważny jest wybór dokonany przez" lepszą część” elektorów, rzecz jasna nie było jednak zgody, która część kardynałów była" lepsza” w tym przypadku. Ostatecznie spór rozstrzygnęło powszechne i niemal jednogłośne poparcie dla Innocentego II w świecie chrześcijańskim. Nieliczni zwolennicy Anakleta II wśród władców świeckich stopniowo porzucali jego sprawę jako przegraną. Choć sam Anaklet zdołał utrzymać się w Rzymie aż do śmierci w 1138 roku, jego następca rychło podporządkował się Innocentemu II.

Użytkownicy również szukali:

...
...
...