Poprzednia

ⓘ Polacy na Białorusi




Polacy na Białorusi
                                     

ⓘ Polacy na Białorusi

Polacy na Białorusi – mniejszość narodowa stanowiąca według białoruskiego spisu powszechnego ok. 295 000 mieszkańców Republiki Białorusi. Według nieoficjalnych statystyk w granicach państwa Białoruś może mieszkać od 500 000 do 1 200 000 Polaków. Polacy są drugą po Rosjanach pod względem liczebności mniejszością narodową Białorusi.

                                     

1. Polacy w Wielkim Księstwie Litewskim

Po przyjęciu chrześcijaństwa w 1387 roku nastąpił zwiększony napływ ludności polskiej na Litwę. Przybywali tam przedstawiciele polskiego duchowieństwa zakonnego i świeckiego, żołnierze, urzędnicy dworscy i mieszczanie. Wszystkie miasta białoruskie uzyskały prawo magdeburskie i uległy całkowitej polonizacji w XVII wieku. W XVII wieku nastąpiła też polonizacja szlachty białoruskiej.

                                     

2. Aktualna sytuacja Polaków na Białorusi

Obecnie zauważalnych jest wiele prób ze strony białoruskich władz w kierunku wtopienia Polaków w społeczność białoruską.

W sytuacji białorutenizacji oraz de-polonizacji Kościoła katolickiego na Białorusi, zauważalna jest obserwowana tendencja do asymilacji miejscowych Polaków, o czym świadczą m.in. dane ostatniego 2009 spisu ludności Białorusi.

Według białoruskich spisów powszechnych w 1989 Polaków na Białorusi było 418 tys., według spisu 1999 – 396 tys., według spisu 2009 już tylko 295 tys. Tempo kurczenia się mniejszości polskiej narasta: w latach 1989–1999 spadek o 5% 22 tys., 1999-2009 spadek o 26% 101 tys.

Największa polska organizacja na Białorusi – Związek Polaków na Białorusi w najlepszych czasach zrzeszał blisko 20 tysięcy członków. Obecnie, po wydarzeniach 2005 roku w organizacji doszło do rozłamu, co znacznie utrudnia funkcjonowanie całej mniejszości polskiej na Białorusi. Obok ZPB na Białorusi działają również inne organizacje polskie: Polska Macierz Szkolna na Białorusi, Republikańskie Społeczne Zjednoczenie "Harcerstwo” czy Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Lidzkiej.

Wprowadzenie w 2007 roku Karty Polaka dało możliwość tysiącom obywateli Białorusi potwierdzić swoją przynależność do narodu polskiego poprzez złożenie stosownej deklaracji w polskiej placówce dyplomatycznej na terenie Białorusi. Wprowadzenie Karty Polaka spowodowało protesty ze strony białoruskich władz. Przez państwowe media białoruskie kilkakrotnie przetaczały się negatywne kampanie medialne skierowane przeciwko Karcie Polaka, Polsce oraz przeciwko działaczom Związku Polaków na Białorusi.

                                     

2.1. Aktualna sytuacja Polaków na Białorusi Życie kulturalne

Od 1991 roku corocznie na Białorusi odbywa się Konkurs Recytatorski im. Adama Mickiewicza "Kresy”. Organizatorem konkursu jest Podlaski oddział Stowarzyszenia "Wspólnota Polska” w Białymstoku. Konkurs poza granicami Polski odbywa się przy udziale organizacji polskich i polskich emigrantów. Na Białorusi takim partnerem jest Polska Macierz Szkolna w Grodnie.

W centrum Mińska corocznie odbywa się Święto Kultury Polskiej, w ramach festiwalu kultur narodowych. Festiwal odbywa się na Białorusi od 2016 roku i rozwijał się właśnie od świętowania kultury polskiej.

Od 2017 roku w Mińsku odbywają się polsko-białoruskie czytania, prowadzone w ramach projektu "Narodowe Czytanie” – polska akcja społeczna, której celem jest popularyzacja wiedzy o polskiej literatury narodowej. Akcję zorganizował prezydent Polski Bronisław Komorowski w 2012 roku. Organizator akcji na Białorusi – Instytut Polski w Mińsku.

W listopadzie 2018 roku polska społeczność na Białorusi szeroko obchodziła 100-lecie niepodległości Polski. Szereg imprez odbył się w Mińsku, Grodnie, Brześciu, a także w małych miejscowościach, w których mieszkają przedstawiciele mniejszości polskiej. 11 listopada uczniowie grodzieńskiej Polskiej Szkoły Społecznej przy ZPB im. Króla Stefana Batorego dołączyli się do zorganizowanej przez polskie Ministerstwo Edukacji Narodowej światowej akcji "Rekord dla Niepodległej” – o 11:11 zaśpiewali hymn Polski. Na uroczystościach w Mińsku zebrało się kilkuset przedstawicieli diaspory polskiej, odbyło się wręczenie nagród zwycięzcom artystyczno-literackiego "Niepodległa. Niepokonana”. 12 listopada w Teatrze Wielkim opery i baletu w Mińsku z okazji Dnia Niepodległości odbyły się uroczystości z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej, na których była obecna polska diaspora, przedstawiciele ambasad, duchowieństwa, wybitni działacze kultury i sztuki. Po pozdrowieniach od działaczy państwowych gościom został zaprezentowany balet "Szopeniana”, postawiony na utwory fortepianowe Fryderyka Chopina. Przyjęcia uroczyste przeprowadzili również konsulaty w Grodnie i Brześciu.