Poprzednia

ⓘ Cmentarz Rakowicki




Cmentarz Rakowicki
                                     

ⓘ Cmentarz Rakowicki

Cmentarz Rakowicki, dawniej Cmentarz Miejski – cmentarz komunalny w Krakowie, w Dzielnicy I Stare Miasto, założony w 1803; zajmuje powierzchnię 42 ha.

Nazwa cmentarza pochodzi od nazwy drogi obecnie ulicy Rakowickiej wiodącej do odległej o 2 km dawnej wsi Rakowice.

                                     

1. Historia

Wytyczany i urządzany był w latach 1800–1802 na obszarze 5.6 ha, a czynny jest od połowy stycznia 1803 roku. Powstał na terenie podmiejskiego wówczas folwarku Bosackie we wsi Prądnik Czerwony na pograniczu Olszy, w związku z wydanym zakazem pochówków na dotychczas istniejących cmentarzach przykościelnych w obrębie miasta edykt józefiński z 1784 roku. Teren o powierzchni 10 morgów chełmińskich za 1150 złotych reńskich wykupiły od karmelitów bosych z Czernej władze austriackie. Koszt urządzenia cmentarza pokryło miasto Kraków i okoliczne gminy: Rakowice, Prądnik Biały i Prądnik Czerwony, Olsza, Grzegórzki, Piaski, Bronowice Wielkie i Bronowice Małe, Czarna Wieś, Nowa Wieś, Krowodrza, Kawiory, którym przyznano prawo do grzebania na nim zmarłych. Pierwszy pogrzeb miał miejsce w styczniu 1803 18-letniej Apolonii z Lubowieckich Bursikowej, zmarłej 15 stycznia 1803 roku. W 1807 r. wybudowano studnię, a w 1812 r. ze składek publicznych ufundowano okazały krzyż.

Cmentarz był kilkakrotnie powiększany. Po raz pierwszy w 1836 r., kiedy od karmelitów czerneńskich dokupiono kolejne 10 morgów gruntu za 5 tys. zł. polskich. Rozplanowanie cmentarza zlecono architektowi, dyrektorowi wydziału budownictwa miejskiego, Karolowi R. Kremerowi, który w 1839 r. zaprojektował jego założenie parkowe. Nowo nabyty grunt poświęcono 2 listopada 1840 r. Otaczający go mur wzniesiono z materiału uzyskanego z rozbiórki kościoła Wszystkich Świętych.

W 1863 r. miasto zakupiło od karmelitów i od Walerego Rzewuskiego 5 morgów i 1743 sążni gruntu, położonego przy zachodnim murze cmentarza. Poświęcono go we wrześniu 1866 r. i zaraz rozpoczęto chowanie tam zmarłych epidemia. Kolejne poszerzenie cmentarza miało miejsce jesienią 1886 r. o ponad 15 morgów pośrodku nowej alei pochowano Jana Matejkę oraz Macieja Jakubowskiego. Na przełomie 1933 i 1934 r. poszerzono cmentarz w kierunku północnym o dawny plac ćwiczeń saperów ponad 15 ha do obecnej wielkości likwidując ulicę Modrzewiową.

6 czerwca 1856 r. wydano zezwolenie na budowę nowej kaplicy, jednak dopiero w latach 1861–1862 w centralnym punkcie cmentarza wzniesiono kaplicę Zmartwychwstania Pańskiego fundacji Anny i Ludwika Helclów, na miejscu wówczas istniejącej drewnianej. W 1877 r. wzniesiono budynek administracyjny oraz kostnicę według projektu Salomona Saarego.

W 1976 r. został wpisany do rejestru zabytków.

W 1981 r. powołano Obywatelski Komitet Ratowania Krakowa, w ramach którego działa komisja ds. Ratowania Cmentarzy Krakowa i Ziemi Krakowskiej. OKRK organizuje coroczne kwesty na rzecz zabytkowych grobowców i nagrobków. Prace prowadzone są na Cmentarzu Rakowickim i Nowym Cmentarzu Podgórskim przy współpracy Stowarzyszenia Podgórze.pl. OKRK gromadzi fundusze na renowację zabytkowych grobowców na specjalnym koncie. Z funduszy remontowane są groby nieposiadające dysponentów.

                                     

2. Znaczenie

Nekropolia jest miejscem pochówku krakowian, zarówno zwykłych obywateli miasta, jak i tych zasłużonych: twórców kultury, naukowców, przedstawicieli znanych rodów, działaczy niepodległościowych, politycznych i społecznych, uczestników ruchów niepodległościowych, powstań, obu wojen światowych i innych.

Na cmentarzu istnieją m.in. wydzielone kwatery uczestników powstań listopadowego, styczniowego, krakowskiego, I wojny światowej z wszystkich trzech armii zaborczych – żołnierze ci najczęściej zmarli podczas pobytu w szpitalach wojskowych, członków Legionów Polskich, uczestników szarży pod Rokitną, robotników zabitych podczas strajków w 1923.

Cmentarz jest zabytkiem o dużej wartości historycznej i artystycznej. Wiele nagrobków jest dziełem znanych rzeźbiarzy i architektów, m.in. Teofila Żebrawskiego, Feliksa Księżarskiego, Sławomira Odrzywolskiego, Jakuba Szczepkowskiego, a także rzeźbiarzy: Tadeusza Błotnickiego, Wacława Szymanowskiego, Karola Hukana i innych.

Cmentarz Rakowicki jest zarządzany razem ze znajdującym się obok, po drugiej stronie ul. J. Prandoty cmentarzem wojskowym.

Cmentarz leży w bezpośrednim sąsiedztwie trasy Małopolskiej Drogi św. Jakuba z Sandomierza do Tyńca.

Użytkownicy również szukali:

cmentarz rakowicki - kaplica,

...
...
...