Poprzednia

ⓘ Pedagogika




Pedagogika
                                     

ⓘ Pedagogika

Pedagogika – zespół nauk o wychowaniu, istocie, celach, treściach, metodach, środkach i formach organizacji procesów wychowawczych. Pedagogika jako nauka o edukacji, należy do nauk społecznych i zajmuje się rozwojem i zmianami mechanizmów wychowania oraz kształcenia na przestrzeni całego życia człowieka.

                                     

1. Etymologia pedagogiki

Pedagogika i jej staropolska nazwa pochodzi od słowa greckiego paidagogos – dosł. "prowadzący dziecko". Natomiast wpływ zachodniej filozofii ukształtował pojęcie rzymskie łac. ars educandi jako "sztuka wychowania".

                                     

2. Historia pedagogiki

Początków pedagogiki można doszukiwać się w nauczaniu starożytnych filozofów, takich jak Konfucjusz czy Platon.

Za sprawą J. A. Komeńskiego od XVII wieku, stała się odrębną i samodzielną dyscypliną naukową, jednak poglądy na wychowanie nawiązywały do filozoficznych i ideowych przesłanek swojej epoki t.j.: "dobrego wychowania" – etykiety, wychowania spartańskiego, rycerskiego czy kawaleryjskiego, w zależności od okresu historycznego.

                                     

3. Po 1918 roku

W odrodzonej Polsce po roku 1918, początkowo termin ten obejmował opiekę i wychowanie następnie nauczanie a dalej wykształcenie dzieci oraz młodzieży. Współczesna pedagogika jest wszechstronną nauką o całej rzeczywistości wychowawczej, w której istotę stanowi całożyciowy rozwój człowieka oraz wszelkie tak dodatnie, jak i ujemne wpływy jednych ludzi na drugich oraz wpływy środowiska

                                     

4. Opis

Pedagogika jest nauką społeczną o profilu humanistycznym, obejmuje ona teorię i praktykę działalności opiekuńczo-wychowawczej dzieci i młodzieży oraz działalność edukacyjną ludzi dorosłych w różnym wieku edukacyjnym. Praktyczne postępowanie wychowawcze, nazywane jest pedagogią gr. paidagogia.

Pedagogika odnosi się głównie do młodego pokolenia, które dzięki oddziaływaniom wychowawczym winno osiągnąć optymalny rozwój osobowości, ukształtować wiedzę o rzeczywistości, przygotować się do funkcjonowania w życiu społecznym. Na jej gruncie formułuje się istotę, cele, treści, metody, środki i formy organizacyjne procesów wychowawczych.

Do głównych ośrodków takiego wychowania i kształcenia zalicza się głównie rodzinę oraz grupę rówieśniczą i instytucjonalne jak przedszkole, szkołę elementarną i gimnazjum, kształcenie akademickie. Obecnie zakres zainteresowań pedagogiki jest o wiele szerszy i obejmuje: samowychowanie i samokształcenie młodzieży i dorosłych, oddziaływanie wychowawcze instytucji wychowania pozaszkolnego, głównie: środków masowej komunikacji, organizacji młodzieżowych, placówek kulturalnych, instytucji wychowania religijnego itp.

Przedstawicielami pedagogiki jako nauki jest pedagog kod zawodu 244104 o odpowiedniej specjalności pedagogicznej po ukończonych studiach według standardów kształcenia dla kierunku: pedagogika.

Zadaniem pedagogiki jako nauki empirycznej jest wyposażenie pedagogów, którzy organizują procesy edukacyjne proces wychowania i kształcenia w wiedzę o skuteczności różnego rodzaju zabiegów edukacyjnych. Towarzyszą temu celowi następujące zadania:

  • gromadzenie wiadomości o rzeczywistości wychowawczej;
  • dostarczanie wiedzy potrzebnej do przekształcania rzeczywistości wychowawczej.
  • analiza tej rzeczywistości, wykrywanie związków i zależności między elementami owej rzeczywistości i wyjaśnianie ich;

Przedmiotem badań empirycznych pedagogiki jest wszechstronny rozwój człowieka w ciągu całego jego życia. Do metod badań, którymi posługuje się pedagogika zalicza się m.in.: metoda eksperymentu, metoda badań terenowych, metody hermeneutyczne, metody porównawcze i metody historyczne.



                                     

5. Funkcje pedagogiki

  • diagnostyczna – zbieranie obiektywnych informacji o rzeczywistości
  • prognostyczna – określenie na podstawie zgromadzonej wiedzy prawidłowości odnoszących się do przyszłych zmian i przyszłego rozwoju rzeczywistości
  • instrumentalno – techniczna – opracowanie procedur, które mają umożliwić realizację założonych celów
                                     

6. Podstawowe pojęcia pedagogiki

  • wychowanie, kształcenie,
  • świadomość, osobowość
  • edukacja – podejście systemowe,
  • sen, praca, czas wolny – wypoczynek;
  • nauczanie, nauczyciel;
  • tradycja narodowa i regionalna, etyka, muzyka
  • socjalizacja, resocjalizacja, osoba niedostosowana społecznie
  • pedagog- rodzic, wychowawca,
  • opieka, opiekun;
  • środowisko, kultura – społeczna;
                                     

7. Kierunki pedagogiczne

  • antypedagogika
  • pedagogika pracy
  • krytyczna pedagogika miejsca
  • pedagogika kreatywna
  • pedagogika wczesnoszkolna
  • pedagogika egzystencjalna
  • pedagogika kultury
  • pedologia
  • pedagogika szkoły wyższej
  • pedagogika eksperymentalna
  • pedagogika gimnazjalna
  • metodologia badań pedagogicznych
  • pedagogika szkoły
  • gerontopedagogika
  • pedagogika zachowania
  • historia myśli pedagogicznej
  • andragogika
  • pedagogika krytyczna
  • socjologizm pedagogiczny
  • pedagogika naturalistyczna
  • pedagogika opiekuńczo-wychowawcza
  • felicytologia
  • pedagogika twórczości
  • pedagogika religii
  • pedagogika marksistowska
  • pedagogika rozwoju
  • pedagogika specjalna
  • pedagogika miejsca
  • psychopedagogika
                                     

8. Pedagogiczne instytucje pozarządowe

Lista instytucji pozarządowych wspierających zawód pedagoga:

  • Polskie Towarzystwo Pedagogiczne
  • Polskie Stowarzyszenie Pedagogów Śpiewu
  • Polskie Stowarzyszenie Pedagogów i Animatorów KLANZA
  • Polskie Towarzystwo Psychopedagogiczne
  • Polskie Stowarzyszenie Pedagogów Teatru
                                     

9. Dyscypliny naukowe w pedagogice

  • teoria wychowania –. Pierwotnie była to hodegetyka od końca XIX w. do lat 50. XX wieku jako nauka o metodach wychowania
  • pedagogika ogólna – ujmuje człowieka jako funkcjonalną całość
  • teoria systemów oświatowych
  • pedagogika społeczna – zajmująca się problematyka środowiskowych uwarunkowań procesów wychowania
  • pedagogika porównawcza – analiza systemów oświatowych różnych krajów w powiązaniu z ich społecznym i ekonomicznym rozwojem,
  • pedeutologia – nauka dotycząca nauczyciela;
  • pedagogika kształcenia zawodowego
  • dydaktyka ogólna i szczegółowa – teoria kształcenia
  • andragogika – teoria oświaty dorosłych;
  • pedagogika specjalna

Pedagogika specjalizuje się w bardzo wielu aspektach życia jednostki ludzkiej, związanych nie tylko z wychowaniem czy nauczaniem. Prowadzi również działania mające na celu polepszenie lub zahamowanie cech patologii społecznej, w tym psychopatii i socjopatii poprzez organizowanie działań profilaktycznych psychoprofilaktyka.



                                     

10. Nauki współdziałające

  • ogólna teoria systemów
  • teoria naukowa organizacji i zarządzania
  • profilaktyka społeczna
  • informatyka
  • psychologia ogólna, psychologia rozwojowa, psychologia wychowawcza, psychologia kliniczna
  • prakseologia
  • ekonomia
  • praca socjalna
  • socjologia oświaty i wychowania
  • etyka
  • historia oświaty i wychowania
  • antropologia filozoficzna i antropologia kulturowa
  • biologia –
  • filozofia
  • cybernetyka
  • medycyna społeczna
  • logika