Poprzednia

ⓘ Władysław Mamert Wandalli




Władysław Mamert Wandalli
                                     

ⓘ Władysław Mamert Wandalli

Władysław Mamert Wandalli, także Vandalli – urzędnik, artysta i literat; w okresie II Rzeczypospolitej podający się za uczestnika powstania styczniowego i uważany za jednego z najdłużej żyjących weteranów tego powstania.

                                     

1. Życiorys

Miał być potomkiem włoskiej rodziny Vandall. Jego ojcem był ponoć Konstanty, który jakoby przybył na ziemie polskie w 1830 i walczył w szeregach powstańców listopadowych, a po powstaniu, ukrywając się przed Rosjanami, spolszczył nazwisko na Wandalli.

Mamert Wandalli podawał się za uczestnika powstania styczniowego w 1863. Miał brać udział w organizowaniu cywilnego Rządu Narodowego w Rawie Mazowieckiej, następnie walczyć w oddziale generała Antoniego Jeziorańskiego i uczestniczyć w bitwach m.in. pod Rawą Mazowiecką i pod Lubochnią. Miał też być aresztowany, ale zsyłki uniknął.

W późniejszym okresie pracował jako urzędnik, ponadto zajmował się badaniami historycznymi, pisał wiersze i malował. W czasie I wojny światowej został ewakuowany do Rosji, powrócił do Polski w 1919.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości 1918 w okresie II Rzeczypospolitej został awansowany do stopnia podporucznika weterana Wojska Polskiego, podobnie jak wszyscy inni żyjący wówczas weterani powstania styczniowego. Podczas uroczystości odznaczenia powstańców-weteranów 23 stycznia 1938 w Warszawie przemówił w imieniu uhonorowanych.

22 stycznia 1934 władze podarowały mu dom przy ul. POW nr 7 na podwarszawskim Boernerowie nazywanym wówczas Kolonią im. Aleksandry Piłsudskiej. Klucze do domu wręczył Melchior Wańkowicz, wówczas sekretarz generalny Stowarzyszenia Bratnia Pomoc Uczestnikom Walk o Niepodległość. Prócz Wandallego dom na tym osiedlu otrzymał także jeden z weteranów powstania styczniowego.

Zmarł w 1942 roku. Został pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w kwaterze 13C.

Powyższy życiorys Wandallego opiera się na informacjach, które on sam przekazywał po 1918 roku. Jego udział w powstaniu styczniowym został w 2015 roku zakwestionowany, gdy ujawniono dokumenty aktu stanu cywilnego, w tym jego akt urodzenia parafia w Łowiczu, z którego wynika, że Wandalli urodził się w 1855 i w chwili wybuchu powstania miał zaledwie 8 lat. Wiek ten potwierdzają również dane zawarte w aktach urodzenia jego dzieci.

Był trzykrotnie żonaty i miał przynajmniej dziesięcioro dzieci. Jedną z jego córek była Zofia Halina Uniśkiewicz-Weber ur. 29 listopada 1915, zm. 5 stycznia 2008 – działaczka społeczna związana z ZHP i ZNP.

                                     

2. Odznaczenia

  • Złoty Krzyż Zasługi
  • Krzyż Siedemdziesięciolecia Powstania Styczniowego
  • Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
  • Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
  • Order Lwa Białego V klasy Czechosłowacja
  • Krzyż Niepodległości
  • Krzyż Walecznych