Poprzednia

ⓘ Tove Jansson




Tove Jansson
                                     

ⓘ Tove Jansson

Tove Marika Jansson Tove Jansson, ur. 9 sierpnia 1914 w Helsinkach, zm. 27 czerwca 2001 tamże) – fińska pisarka, malarka, ilustratorka i rysowniczka komiksowa szwedzkiego pochodzenia, znana najbardziej jako autorka książek o Muminkach.

                                     

1. Życiorys

Ojciec Tove Jansson, Viktor Jansson był fińskim rzeźbiarzem wywodzącym się ze szwedzkojęzycznej mniejszości w Finlandii, a matka Signe Hammarsten-Jansson – szwedzką ilustratorką. Jej bracia również byli artystami: Per Olov Jansson fotografem, Lars Jansson autorem tekstów i rysownikiem komiksowym. Natomiast ona sama rysowała dla satyrycznego pisma "Garm”.

W latach 1930–1933 studiowała malarstwo w Sztokholmie, później w Akademii Sztuki Ateneum w Helsinkach. Studiowała również w Paryżu.

Tove Jansson mieszkała w Helsinkach, ale większość czasu spędzała z dala od swojego atelier, na wyspie Klovharu w Zatoce Fińskiej, która stała się tłem dla jej książek.

Pisarka była biseksualna. Przez 40 lat, aż do śmierci, żyła ze swoją partnerką, graficzką Tuulikki Pietilä. Pietilä była autorką wielu rysunków do jej książek. Ich wspólne podróże oraz pobyt na wyspie zostały utrwalone na taśmach filmowych, które stały się podstawą kilku filmów o ich życiu.

Tuulikki Pietilä była pierwowzorem jednej z postaci z książek Tove Jansson – Too-tiki występującej w Zimie Muminków i Opowiadaniach z Doliny Muminków.

2 grudnia 1976 w Ambasadzie PRL w Helsinkach odebrała z rąk kanclerza Cezarego Leżeńskiego przyznany jej w 1975, na wniosek dzieci, Order Uśmiechu oraz legitymację z numerem 133.

Zmarła 27 czerwca 2001.

                                     

2. Twórczość

Publikacja pierwszej powieści Jansson, Małe trolle i duża powódź, napisanej w 1939, miała miejsce w 1945 wyd. polskie 1995, jednak największą sławę przyniosły jej utwory przedstawiające świat Doliny Muminków. Kometa nad Doliną Muminków ukazała się w 1946, odnosząc znaczący sukces, podobnie jak kolejne powieści z serii. Dolina Muminków w listopadzie, ostatnia z cyklu, została wydana w 1980.

Seria o Muminkach zyskała szczególną popularność dzięki unikatowej atmosferze świata w niej przedstawionego, bezpośredniemu i humorystycznemu językowi, bez przesadnego moralizatorstwa, niespotykanemu dotąd w literaturze dziecięcej, a także ilustracjom autorstwa samej Jansson.

W latach 1947–1948 oraz 1954-1959 Jansson stworzyła czasem współtworzyła z bratem Larsem 22 komiksy o przygodach Muminków. Później seria była kontynuowana przez Larsa Janssona, który był samodzielnym autorem kolejnych 52 komiksów.

Oprócz cyklu o Muminkach Jansson jest także autorką książek dla dorosłego odbiorcy, twórczynią dzieł plastycznych obrazów i fresków i ilustratorką książek, takich jak m.in. Hobbit, czyli tam i z powrotem Tolkiena, czy Alicja w Krainie Czarów Lewisa Carrolla.

Tove Jansson została uhonorowana Nagrodą Szwedzkiej Akademii w 1994 nagrody takie otrzymali również m.in. Astrid Lindgren i Ingmar Bergman. W 1966 została odznaczona Medalem Hansa Christiana Andersena – międzynarodową nagrodą dla twórców książek dla dzieci. Książki o Muminkach zostały przetłumaczone na 34 języki i wydane w milionach egzemplarzy. Po fińskim eposie Kalevala i utworach literackich pisarza Miki Waltariego są one najczęściej tłumaczonymi dziełami literatury fińskiej. Fińskim wydawcą książek Tove Jansson jest Schildts Forlags Ab.

                                     

2.1. Twórczość Muminki

Seria książek o Muminkach składa się z 9 części:

  • Opowiadania z Doliny Muminków Det osynliga barnet, tłumaczenie polskie Irena Szuch-Wyszomirska, Wydawnictwo "Nasza Księgarnia”, Warszawa 1970
  • Dolina Muminków w listopadzie Sent i november, tłumaczenie polskie Teresa Chłapowska, Wydawnictwo "Nasza Księgarnia”, Warszawa 1980
  • Tatuś Muminka i morze Pappan och havet, tłumaczenie polskie Teresa Chłapowska, Wydawnictwo "Nasza Księgarnia”, Warszawa 1977
  • Kometa nad Doliną Muminków Kometen kommer, tłumaczenie polskie Teresa Chłapowska, Wydawnictwo "Nasza Księgarnia”, Warszawa 1977
  • Małe trolle i duża powódź Smatrollen och den stora översvämningen, tłumaczenie polskie Teresa Chłapowska, Wydawnictwo "Nasza Księgarnia”, Warszawa 1995
  • Lato Muminków Farlig midsommar, tłumaczenie polskie Irena Szuch-Wyszomirska, Wydawnictwo "Nasza Księgarnia”, Warszawa 1967
  • W Dolinie Muminków Trollkarlsen hatt, tłumaczenie polskie Irena Szuch-Wyszomirska; Wydawnictwo "Nasza Księgarnia”, Warszawa 1964
  • Pamiętniki Tatusia Muminka Muminpappans memoarer, tłumaczenie polskie Teresa Chłapowska, Wydawnictwo "Nasza Księgarnia”, Warszawa 1978
  • Zima Muminków Trollvinter, tłumaczenie polskie Irena Szuch-Wyszomirska, Wydawnictwo "Nasza Księgarnia”, Warszawa 1969

Komiksy o Muminkach, ukazywały się w następującej kolejności:

  • Mumin börjar ett nytt liv 1956, Nowe życie Muminków Nowy dom Muminka, Egmont 2005
  • Klåttdjurets frieri 1959, Zaloty nieboraka Zabawa w udawanie, Egmont 2006
  • Den farliga vintern 1955, Niebezpieczna zima Nowy dom Muminka, Egmont 2005
  • Mumintrollet i vilda västern brak polskiego wydania
  • Den ensliga ön 1955, Wyspa Muminków Wyspa Muminków, Egmont 2006, Muminki na bezludnej wyspie EneDueRabe 2015, w albumie Muminki – tom 1
  • Mumin och medborgarkänslan brak polskiego wydania
  • Mumintrollet 1954/55, Rabusie wydane w Polsce w albumie Muminki i Marsjanie, Egmont 2006, Muminek i zbójcy EneDueRabe 2015, w albumie Muminki – tom 1
  • Mumin bygger ett hus 1956, Nowy dom Muminka Nowy dom Muminka, Egmont 2006
  • Muminvinter brak polskiego wydania
  • Mumin blir kär 1956, Zakochany Muminek Wyspa Muminków, Egmont 2006
  • Låtsaslek 1956, Zabawa w udawanie Zabawa w udawanie, Egmont 2006
  • Muminfamiljen 1955, Życie rodzinne Wyspa Muminków, Egmont 2006, Muminek i życie rodzinne EneDueRabe 2015, w albumie Muminki – tom 1
  • Mumin och kometen brak polskiego wydania
  • Mumin och havet 1957, Muminki i morze Muminki i morze, Egmont 2005
  • Mumin på Rivieran 1955, Muminki na Riwierze Muminki na Riwierze, Egmont 2006, Muminki na Riwierze EneDueRabe 2015, w albumie Muminki – tom 1
  • Mumin och marsmänniskorna 1957, Muminki i Marsjanie Muminki i Marsjanie, Egmont 2006
  • Mumin till sjöss 1959, Muminki zostają marynarzami Muminki na Riwierze, Egmont 2006
  • Mumin och den gyllene svansen 1958, Złoty ogon Muminka Tatuś Muminka i szpiedzy, Egmont 2006
  • Snorkfröken i rokoko 1958, Panna Migotka w dobie rokoko Lampa Muminka, Egmont 2007
  • Mumintrollet och jordens undergång rok wydania oryginału: 1947/48 powszechnie uznawane za część zerową, brak polskiego wydania
  • Föreningsliv i Mumindalen 1957, Związkowcy w Dolinie Muminków Lampa Muminka, Egmont 2007
  • Mumindalen blir djungel 1956, Dżungla w Dolinie Muminków Muminki i morze, Egmont 2005


                                     

2.2. Twórczość Inne książki wydane w Polsce

  • Niebezpieczna podróż Den farliga resan. 1977, tłumaczenie Teresa Chłapowska, Nasza Księgarnia 1986.
  • Uczciwa oszustka Den ärliga bedragaren. 1982, tłumaczenie Halina Thylwe, Nasza Księgarnia 2013.
  • Kamienne pole Stenåkern. 1984, tłumaczenie Teresa Chłapowska, Młodzieżowa Agencja Wydawnicza 1989.
  • Wiadomość Meddelande. 1998, zbiór opowiadań, tłumaczenie Teresa Chłapowska, Justyna Czechowska, Marginesy 2015.
  • Podróż z małym bagażem, Wydawnictwo Waza 1994, wybór i przekład Teresa Chłapowska, zbiór 12 opowiadań wybranych z wydań szwedzkich: Lyssnerskan 1971, Resa med latt bagage 1989 i Rent spel 1989.
  • Lato Sommarboken. 1972, tłumaczenie Zygmunt Łanowski, Nasza Księgarnia 1980.
  • Słoneczne miasto, zbiór składający się z dwóch opowiadań: Słoneczne miasto Solstaden. 1974 i Kamienne pole Stenåkern. 1984, tłumaczenie Teresa Chłapowska, Justyna Czechowska, Marginesy 2017
  • Córka rzeźbiarza Bildhuggarens dotter. 1968, zbiór opowiadań, tłumaczenie Teresa Chłapowska, wydawnictwo Słowo/Obraz/Terytoria 1999.
  • Kto pocieszy Maciupka? Vem ska trösta Knyttet?. 1960, tłumaczenie Teresa Chłapowska, Nasza Księgarnia 1980.
  • Książka o Mimbli, Muminku i Małej Mi – Co było potem? Hur gick det sen. 1952, tłumaczenie Ewa Kozyra-Pawlak, EneDueRabe 2011.
                                     

2.3. Twórczość Biografie Tove Jansson

  • Boel Westin: Tove Jansson. Mama Muminków. przekład Bogumiła Ratajczak. Warszawa: Marginesy, listopad 2012. ISBN 978-83-93375-87-5.
  • Boel Westin, Helen Svensson: Listy Tove Jansson. przekład Justyna Czechowska. Warszawa: Marginesy, marzec 2016. ISBN 978-83-65282-50-7.
                                     
  • brat Panny Migotki. Fikcyjna postać stworzona przez fińską autorkę Tove Jansson Występuje w Komecie nad Doliną Muminków, gdzie mieszka w domku w lesie
  • fiń. Muumipappa, szw. Muminpappan jeden z bohaterów serii książek Tove Jansson opowiadających o Muminkach i serialu animowanego z cyklu Muminki, mąż
  • Haisuli postać z serii komiksów o Muminkach i jednej książki autorstwa Tove Jansson oraz seriali animowanych pod tytułem Opowiadania Muminków i Muminki
  • przygodach Muminków i ich przyjaciół z książek cyklu Muminki autorstwa Tove Jansson Ta seria jest pierwszą w historii ekranizacją powieści cyklu Muminki
  • Muminków polski film animowany z 1986 roku, oparty na cyklu książek Tove Jansson o Muminkach. Film powstał na bazie odcinków serialu Opowiadania Muminków
  • stora översvämningen powieść Tove Jansson pierwsza z serii książek o Muminkach, opublikowana w 1945 roku. Tove Jansson zaczęła pisać książkę zimą 1939
  • Muminków polski film animowany z 1983 roku, oparty na cyklu książek Tove Jansson o Muminkach. Film powstał na bazie odcinków serialu Opowiadania Muminków
  • Mi fiń. Pikku Myy, szw. Lilla My jedna z bohaterek serii książek Tove Jansson opowiadających o Muminkach oraz filmu animowanego z cyklu Muminki. Mała
  • Filifionki szw. Filifjonkan fikcyjne postacie z serii książek Tove Jansson o Muminkach. Jest to jeden z gatunków zamieszkujący Dolinę Muminków. Po
  • fińsko - francuski film animowany oparty na komiksie autorstwa Tove Jansson i Larsa Jansson o tym samym tytule. Polska premiera miała miejsce 11 października

Użytkownicy również szukali:

tove jansson ciekawostki, tove jansson cytaty, tove jansson marginesy, tuulikki pietilä,

...
...
...