Poprzednia

ⓘ Bitwa pod Chełmem




Bitwa pod Chełmem
                                     

ⓘ Bitwa pod Chełmem

Bitwa pod Chełmem – bitwa, która miała miejsce 8 czerwca 1794 roku w czasie insurekcji kościuszkowskiej pomiędzy wojskiem polskim a rosyjskim na przedpolu miasta Chełm. Decydująca część bitwy miała miejsce w rejonie miejscowości Kamień położonej na południowy wschód od miasta.

                                     

1. Bezpośrednia przyczyna starcia

Generał Zajączek, mianowany przez naczelnika powstania Tadeusza Kościuszkę dowódcą linii Bugu, bezskutecznie usiłował w pierwszych dniach czerwca rozbić nad rzeką rosyjski korpus generała Zagriażskiego, po czym wycofał się pod Chełm z zadaniem osłony województwa lubelskiego i Lublina.

                                     

2. Przebieg bitwy

8 czerwca 1794 roku pod miastem doszło do bitwy z połączonymi siłami generałów Derfeldena i Zagriażskiego łącznie około 16.5 tys. żołnierzy plus 24 działa. Gen. Zajączek miał do dyspozycji 6 tys. regularnego wojska i ponad 2 tys. kosynierów oraz 14 dział.

1.5 kilometra przed miastem Zajączek obsadził zalesione wzgórza na trakcie łuckim. Bój rozpoczął się około godz. 10.00 Rosjanie z impetem uderzyli na lewe skrzydło obrony polskiej bronione przez gen. Wyszkowskiego i Haumana. Walczący tu 10 regiment piechoty szefostwa Działyńskich zachował się dzielnie. Załamanie w szeregach Polskich nastąpiło po godz. 17.00 gdy rosyjski pocisk armatni urwał głowę dowódcy artylerii polskiej Michałowi Chomentowskiemu, po którego śmierci pospolite ruszenie, składające się z pikinierów i kosynierów rozbiegło się w panice, porzucając jedną z trzech armat baterii, którą dowodził Chomentowski. Będącą w pościgu rosyjską jazdę zatrzymała, a następnie odrzuciła pod rosyjskie stanowiska, I ukraińska brygada kawalerii narodowej brygadiera Wyszkowskiego. Kontratak był na tyle skuteczny, że Rosjanie, aby uniknąć przerwania własnych linii, ostrzelali z dział zarówno własną jazdę, jak i ścigających ich Polaków. To zatrzymało ścigających. Rosjanom dzięki przewadze w artylerii udało się zmusić Polaków do odwrotu w kierunku miasta. Szef sztabu gen. Zajączka mjr Karol Kniaziewicz mistrzowsko zorganizował odwrót zapobiegając całkowitej zagładzie korpusu, Wycofywanie polskich oddziałów skutecznie osłaniała idąca w straży tylnej 2 Brygada Kawalerii Narodowej Wielkiego Księstwa Litewskiego.