Poprzednia

ⓘ Ili




Ili
                                     

ⓘ Ili

Ili – rzeka na obszarze bezodpływowym w Azji Środkowej, na terytorium Chin oraz Kazachstanu. Długość – 1439 km, powierzchnia zlewni – około 140 tys. km².

                                     

1. Charakterystyka

Źródła Ili znajdują się na północnych stokach środkowej części pasma Tienszanu, skąd rzeka płynie na zachód. W górnym biegu w Chinach Ili przyjmuje dopływy Kunes He, Kax He i Tekes. W środkowym biegu, już w Kazachstanie, Ili przyjmuje lewobrzeżne dopływy Szaryn, Szylyk, Tałgar, Kaskeleng i Kurty, po czym przepływa przez zaporowy Zbiornik Kapszagajski. Następnie zmienia kierunek na północno-zachodni, wypływa z gór na Pogórze Kazachskie i przecina pustynię Taukum. Uchodzi deltą do jeziora Bałchasz w Kazachstanie.

Rzeka jest zasilana w sposób mieszany. Wiosenne wezbrania z topniejących śniegów przechodzi w całym dorzeczu niezbyt wysoko. W pierwszej połowie maja pojawia się szybkie i wysokie wezbranie z ulewnych deszczów. W pierwszej połowie czerwca poziom wód staje się najwyższy. Powodem jest topnienie pól śnieżnych i lodowców. Przepływ w czerwcu wynosi średnio 932 m³/s. Wysoki poziom wody jest też obserwowany w listopadzie średnio 301 m³/s. Dla rzeki charakterystyczna jest duża długość wezbrania letniego. Jest to spowodowane rożnymi rodzajami zasilania dopływów, które osiągają maksima w rożnym czasie.

                                     

2. Przyroda

Rzeka ma trzy wyraźne terasy:

  • pierwsza z nich porośnięta jest wąską smugą tugajów zarośla topolowo-wierzbowe na Pogórzu Kazachskim z dużym udziałem oliwnika wąskolistnego i wierzby Salix songorica oplecionej przez powojnik wschodni. Pod nimi rozwija się piętro berberysu Berberis integerrima, wiciokrzewu sinego, słoniszu srebrzystego, znaczących rozmiarów wiechliny łąkowej i lukrecji chińskiej. Ponad tugajami istnieją łąki zalewowe trzcinowo-zielne i zielno-trzcinnikowe o średniej wysokości 1-1.5 metra,
  • druga ma szerokość kilku kilometrów i zajęta jest przez suche łąki zielne, trzcinnikowe, bylicowe, turzycowe i lukrecjowe, których zagłębienia wypełnione są przez zabagnione łąki z trzciną, a powyżej nich rosną zarośla sołonczakowe z Aeluropus littoralis czerwietlicą,
  • trzecia nie jest nawiedzana przez powodzie i pokrywają ją zbiorowiska bylicowe, solanki Nitraria schoberi, Halocnemum strobilaceum i tamaryszki Tamarix hispida.

Delta rzeki z silną gospodarka irygacyjną porośnięta jest m.in. roślinami włóknodajnymi, np. Apocynum lancifolium.

                                     

3. Kultura

W pobliżu Kapszagaju, na znajdujących się tuż przy rzece skałach, można odnaleźć ryty skalne przedstawiające Buddę, z VIII wieku n.e.

Główne miasta nad rzeką to Kujgan u ujścia, Bakanas, Kapszagaj nad Zbiornikiem Kapszagajskim, Qapqal i Yining. W dorzeczu Ili znajduje się około 22 tysięcy jezior o łącznej powierzchni 876 km².