Poprzednia

ⓘ Dombra




Dombra
                                     

ⓘ Dombra

Dombra – narodowy instrument kazachski, drewniany chordofon szarpany, najczęściej z dwiema strunami, wykorzystywany przy wykonywaniu tradycyjnego utworu kazachskiej sztuki muzycznej – küj.

W 2014 roku tradycja muzyczna küj z użyciem dombry została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.

                                     

1. Budowa

Dombra to drewniany chordofon szarpany, najczęściej z dwiema strunami, przypominający lutnię. Instrument ma 100–130 cm długości.

Pudło rezonansowe ma kształt gruszki i jeden, mały okrągły otwór rezonansowy. Wykonane jest z 7–10 sklejonych ze sobą części drewna, przy czym przednia część zrobiona jest z drewna świerkowego. Z reguły górna i dolna powierzchnia części przedniej zdobione są malunkami lub inkrustacjami z kolorowego drewna. Im większy instrument, tym głębszy jego dźwięk. Gryf jest wąski, wydłużony z płaską główką, najczęściej z 14 progami. Tradycyjne struny zrobione są ze ścięgien a nowoczesne z nylonu.

Wyróżnia się dwa typy dombry: wschodnią i zachodnią. Dombra wschodnia charakteryzuje się skróconym gryfem; gryf dombry zachodniej jest długi i wąski.

                                     

2. Technika gry

Gra na dombrze polega na uderzaniu w obydwie struny na raz lub na trącaniu palcem wskazującym lub/i kciukiem kolejno strun. Grający nie używa plektronu.

                                     

3. Küj

Dombra najczęściej wykorzystywana jest jako instrument solowy do akompaniamentu tradycyjnych form epickich i pieśni ludowych, szczególnie tradycyjnych krótkich, 2–3 minutowych, utworów muzycznych – küj. Występom küj towarzyszą opowieści i legendy, a utwory küj wykonywane są w czasie wolnym od pracy, podczas uroczystości rodzinnych i świąt.

W 2014 roku tradycja muzyczna küj z użyciem dombry została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.

                                     

4. Historia

Dombra używana była z początku najprawdopodobniej w praktykach szamańskich. W przeszłości dombry były ozdabiane napisami odnoszącymi się do części ciała człowieka, przypisywanymi poszczególnym częściom instrumentu: gryf = szyja mojyn, pudło = pierś keude, itp. W XIV wieku w tekstach rosyjskich wzmiankowana jest domra – instrument bardzo zbliżony do dombry, mający najprawdopodobniej wspólne korzenie z dombrą.

W XIX wieku w okresie aktywności kazachskiego kompozytora Kurmangazego Sagyrbajuły 1823–1896 zaistniało wielu wybitnych instrumentalistów dombry, wykonujących küj, m.in. Däuletkerej Szygajuły 1821–1875 czy Tättymbet Kazangapuły 1817–1862.

Dombra jest najbardziej rozpowszechnionym instrumentem w Kazachstanie.