Poprzednia

ⓘ Order Budowniczych Polski Ludowej




Order Budowniczych Polski Ludowej
                                     

ⓘ Order Budowniczych Polski Ludowej

Order Budowniczych Polski Ludowej – polskie odznaczenie cywilne, najwyższe odznaczenie państwowe Polski Ludowej.

Order Budowniczych Polski Ludowej został ustanowiony przez Sejm ustawą z dnia 2 lipca 1949 w celu "nagrodzenia wyjątkowych zasług położonych dla dzieła budowy Polski Ludowej”.

                                     

1. Zasady nadawania

W myśl ustawy, Orderem Budowniczych Polski Ludowej mogli być wyróżnieni obywatele polscy, którzy szczególnie zasłużyli się dla budowy Polski Ludowej wybitną działalnością lub wybitnymi czynami w dziedzinach:

  • oświaty, nauki, kultury i sztuki,
  • podniesienia zdrowotności i kultury fizycznej narodu,
  • służby publicznej.
  • podniesienia obronności kraju,
  • rozwoju gospodarki narodowej, zwłaszcza przez: dokonanie wynalazków, usprawnienie pracy lub ulepszenie metod pracy – jeżeli to ma poważne znaczenie ekonomiczne – inicjowanie współzawodnictwa albo przodownictwa pracy,

Orderem mogły być również wyróżniane przedsiębiorstwa, instytucje i jednostki terytorialne. Order mógł być nadawany tylko jeden raz tej samej osobie. Nadawała go Rada Państwa do 1952 Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej.

Ustawą z 17 lutego 1960 o orderach i odznaczeniach inaczej zredagowano statut orderu. W jej myśl, Order Budowniczych Polskiej Ludowej mógł być nadany obywatelom polskim, którzy położyli szczególnie wybitne zasługi w dziele budowy Polski Ludowej, zwłaszcza w dziedzinach:

  • gospodarki narodowej,
  • umocnienia obronności Państwa.
  • oświaty, nauki, kultury i sztuki,
  • ochrony zdrowia,
  • działalności państwowej lub społecznej,

Order został zniesiony ustawą z dnia 16 października 1992, lecz nie był już nadawany od 1985.

                                     

2. Odznaczeni

Pierwsze nadanie Orderu Budowniczych Polski Ludowej miało miejsce w dniu 22 lipca 1949, otrzymało je wtedy osiem osób, głównie przodownicy pracy: Wincenty Pstrowski górnik, pośmiertnie, gen. broni Karol Świerczewski pośmiertnie, Franciszek Apryas górnik, Xawery Dunikowski, Franciszek Fiedler, Wanda Gościmińska włókniarka, Michał Krajewski murarz i Stanisław Mazur rolnik.

W późniejszym okresie otrzymywali je głównie działacze PZPR i przodownicy pracy, lecz także osoby zasłużone dla kultury lub nauki. Order otrzymali m.in. gen. broni Józef Baryła, gen. broni Zygmunt Berling, Bolesław Bierut, Władysław Broniewski, Józef Cyrankiewicz, Halina Czerny-Stefańska, Wiktor Dega, Jan Dobraczyński, Stanisław Ryszard Dobrowolski, Arkady Fiedler, Felicja Fornalska, Natalia Gąsiorowska, Władysław Gomułka, gen. dyw. Mieczysław Grudzień, Stanisław Gucwa, gen. dyw. Zygmunt Huszcza, Maria Iskra, Jarosław Iwaszkiewicz, Henryk Jabłoński, gen. armii Wojciech Jaruzelski, Sylwester Karczmarek, Tadeusz Kotarbiński, Władysław Krasnowiecki, Leon Kruczkowski, Oskar Lange, Stanisław Lorentz, Witold Lutosławski, Juliusz Malewski, Edmund Jan Osmańczyk, Jerzy Putrament, marsz. Polski Konstanty Rokossowski, Włodzimierz Sokorski, Ludwik Solski, marsz. Polski Marian Spychalski, Stanisława Świderska, Piotr Zaremba, gen. dyw. Aleksander Zawadzki, Wojciech Żukrowski, marsz. Polski Michał Rola-Żymierski.

Orderem wyróżniono także: województwo katowickie 1960, miasto Łódź 1960, Wrocław 1965, Kraków i województwo krakowskie 1966, Poznań i województwo poznańskie 1966, Warszawę 1970.

18 lipca 1964 w warszawskim Belwederze Władysław Gomułka udekorował 33 osoby Orderem Budowniczych Polski Ludowej. Łącznie do 1984 nadano 305 Orderów Budowniczych Polski Ludowej osobom oraz 6 miastom i województwom, a także organizacji ZBoWiD. Najwięcej nadano ich w 1974 – 56 orderów.

                                     

2.1. Odznaczeni Pozbawieni orderu

W 1981 siedem osób pozbawiono orderów, obciążając je za zaistniały kryzys społeczno-ekonomiczny. Utracili je: Edward Babiuch, Zdzisław Grudzień, Franciszek Kaim, Włodzimierz Lejczak, Tadeusz Pyka, Jan Szydlak i Zdzisław Żandarowski. Poza tym z wyroku sądu w 1982 orderu został pozbawiony Józef Cichowłas.

                                     

3. Opis odznaki

Odznaką Orderu Budowniczych Polski Ludowej jest wykonana ze złota ośmiopromienna gwiazda o średnicy 53 mm, między promieniami znajdują się pola w kształcie kielicha kwiatu, zwrócone do środka gwiazdy. Pola te na awersie pokryte są czerwoną emalią z prześwitami białej emalii. W środku awersu znajduje się okrągła tarcza pokryta szafirową emalią o średnicy 17 mm, z umieszczoną na niej postacią robotnika trzymającego w prawej ręce czerwony sztandar, a w lewej młot. Postać robotnika oraz młot są złote. Tarcza okolona jest dwoma ramkami: złotą i biało emaliowaną, umieszczonymi w ośmiobocznym obramowaniu. Na rewersie promienie gwiazdy są złote, bez emalii. Na środku jest okrągła tarcza o średnicy 19 mm emaliowana na czerwono z napisem PRL, koloru złotego na orderach nadawanych do 1952 był napis RP. Projektantami orderu byli Michał Bylina i Wojciech Jastrzębowski.

Wstążka orderu miała szerokość 40 mm, koloru czerwonego z ciemnoniebieskimi paskami o szerokości 4 mm po bokach i białym paskiem o szerokości 10 mm pośrodku.

Order noszono na lewej stronie piersi, w kolejności jako pierwszy od prawej strony.

W 1960 wprowadzono rozetkę na złotej podkładce dla cywili, którą umieszczano na baretce dla mundurowych.

Użytkownicy również szukali:

order budowniczych polski ludowej cena,

...
...
...