Poprzednia

ⓘ Order Virtuti Militari




Order Virtuti Militari
                                     

ⓘ Order Virtuti Militari

Order Wojenny Virtuti Militari dzielności żołnierskiej) – najwyższe polskie odznaczenie wojenne, nadawane za wybitne zasługi bojowe. Jest jednym z najstarszych orderów wojennych na świecie. Ustanowiony przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego 22 czerwca 1792 dla uczczenia zwycięstwa w bitwie pod Zieleńcami po rozpoczęciu wojny polsko-rosyjskiej przeciwko interwencji Imperium Rosyjskiego i konfederacji targowickiej, a w obronie Konstytucji 3 maja. Dewiza orderu brzmi: Honor i Ojczyzna.

Order był nadawany w okresie Księstwa Warszawskiego. Po utworzeniu tzw. Królestwa Kongresowego order, zachowując swój statut, otrzymał nazwę Order Wojskowy Polski. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku Sejm Ustawodawczy na mocy Ustawy z dnia 1 sierpnia 1919 roku wskrzesił order, nadając mu nazwę Orderu Wojskowego Virtuti Militari. Obecnie order może być nadawany podczas wojny lub 5 lat po jej zakończeniu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari.

Łączna liczba odznaczonych wynosi ponad 26 tysięcy.

                                     

1.1. Historia Okres 1792–1794

Król Polski Stanisław August Poniatowski wprowadził Order Wojskowy 22 czerwca 1792 roku, pismem skierowanym do dowódcy wojska koronnego generała lejtnanta ks. Józef Poniatowskiego, niedługo po rozpoczęciu wojny polsko-rosyjskiej przeciwko konfederacji targowickiej w obronie Konstytucji 3 Maja i po interwencji wojska Rosji cesarzowej Katarzyny II, jednak w tym czasie wprowadził order bez sformalizowanej instytucji, którą myślał stworzyć.

W raporcie pisanym do króla po zwycięskiej bitwie pod Zieleńcami w dniu 18 czerwca 1792 roku, dowodzący nią książę Józef Poniatowski zażądał szybkiego wprowadzenia nowego orderu wojennego. W raporcie przesłanym królowi wręcz domagał się stworzenia orderu wojennego w szybkim trybie, co pozwoliłoby podnieść morale w wojsku. Myślał już o tym wcześniej, spoglądając ku innym krajom europejskim od lat przyznającym odznaczenia.

Król zareagował natychmiast, ponieważ już od pewnego czasu nosił się z zamiarem ustanowienia takiego odznaczenia:

Pierwsze egzemplarze medali wykonała Mennica Warszawska 15 czerwca 1792, które król wysłał do ksiecia:

List zawierał spis osób, którym tego dnia nadano pierwsze złote medale:

Wręczenie medali nastąpiło 25 czerwca 1792 roku w Ostrogu na Wołyniu, gdzie znajdował się obóz wojsk Rzeczypospolitej. Udekorowano nimi 15 oficerów i żołnierzy biorących udział w bitwie pod Zieleńcami. Miał on wtedy dwie klasy:

  • złotą – dla generałów i oficerów;
  • srebrną – dla podoficerów i szeregowych.

Między 10 a 28 sierpnia 1792 roku, gdy do Warszawy powrócił ks. Józef Poniatowski, ustanowiono utajniony przed konfederatami targowickimi statut orderu nigdy nie został opublikowany, opracowany na podstawie statutu austriackiego Orderu Wojskowego Marii Teresy, który nazwano Order Krzyża Wojskowego. Miał dzielić się na pięć klas, z czego trzy pierwsze miały formę orderową, a dwa pozostałe medalową:

  • I klasa – Krzyż Wielki z Gwiazdą,
  • V klasa – Medal Srebrny.
  • IV klasa – Medal Złoty,
  • III klasa – Krzyż Kawalerski,
  • II klasa – Krzyż Komandorski,

Ustalono formę noszenia krzyży na wstążce błękitnej z czarnymi obwódkami, ponadto Krzyż Wielki był dekorowany srebrną, sześciopromienną gwiazdą. Ponadto zatwierdzono uposażenie w postaci dodatkowego podwójnego żołdu dla odznaczonych Krzyżem Złotym i dodatkowej połowy żołdu dla odznaczonych Krzyżem Srebrnym.

Król Stanisław August Poniatowski był Wielkim Mistrzem Orderu Virtuti Militari i z mocy prawa odznaczonym Krzyżem Wielkim.

W myśl statutu order miał być nadawany przez kapitułę orderu, w której skład mieli wejść kawalerowie tego orderu w kolejności ich nadania. Pierwszy jej skład mieli stanowić odznaczeni po bitwie pod Zieleńcami:

W 1792 król dokonał poprawki formalnych dotyczącej nadań, w myśl której uprzednio odznaczonym oficerom Krzyżem Złotym nadano Krzyże Kawalerskie, zaś ks. Józef Poniatowski, jako jedyny, otrzymał Krzyż Komandorski.

W 1792 roku statut orderu nie został zastosowany w praktyce, gdyż po przystąpieniu króla do konfederacji targowickiej przestano go nadawać, pod pretekstem równości szlachty. 29 sierpnia 1792 roku, w Lubomlu, konfederacja targowicka ogłosiła uniwersał zakazujący noszenia i przyznawania orderu pod groźbą surowych kar, włącznie z utratą rang wojskowych, oraz zażądała jego zwrotu.

22 listopada 1793 roku sejm grodzieński uchylił uniwersał konfederacji i przywrócił order jako odznaczenie wojskowe. Ustawę uchwalono na skutek przeoczenia, co stało się powodem odwołania posła rosyjskiego Jakoba Sieversa. Pod naciskiem następcy Sieversa posła Osipa Igelströma król Stanisław August Poniatowski wraz z Radą Nieustającą dla złagodzenia gniewu cesarzowej Rosji Katarzyny II rezolucją z 7 stycznia 1794 roku uchylił uchwałę sejmową. Król zabronił noszenia medali i krzyży Virtuti Militari, nakazując ich zwrot w ciągu miesiąca pod groźbą najsurowszych kar kryminalnych.

Za kampanię 1792 roku zostało odznaczonych medalami złotymi 63 oficerów i generałów, a medalami srebrnymi – 290 podoficerów i szeregowych.

Łącznie za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego odznaczono 526 osób:

  • Krzyżem Komandorskim – 1,
  • Krzyżem i Medalem Złotym – 86,
  • Krzyżem i Medalem Srebrnym – 439.
                                     

1.2. Historia Okres 1806–1815

W 1806 roku generał lejtnant ks. Józef Poniatowski rozpoczął starania o przywrócenie w oddziałach polskich walczących w wojskach napoleońskich polskiego orderu wojennego. Miano go rozpocząć nadawać za udział w kampaniach włoskiej, francuskiej i polskiej w latach 1806–1807, lecz dopiero 26 grudnia 1806 roku dekret króla saskiego i księcia warszawskiego Fryderyka Augusta otworzył drogę do jego nadawania.

Wówczas to ostatecznie ustalił się obowiązujący do dziś podział orderu:

  • I klasa – Krzyż Wielki z gwiazdą,
  • II klasa – Krzyż Komandorski,
  • V klasa – Krzyż Srebrny.
  • III klasa – Krzyż Kawalerski,
  • IV klasa – Krzyż Złoty,

W myśl statutu order otrzymał nazwę "Order Wojskowy Księstwa Warszawskiego”. Statut początkowo określał, że ordery wyższych klas otrzymywali automatycznie oficerowie w zależności od rangi. Krzyż Komandorski II klasa otrzymywał generał dywizji, Krzyż Kawalerski III klasa – generał brygady, pułkownik i major.

Poszczególni dowódcy mogli przyznawać określone ordery swoim oficerom i żołnierzom – były to krzyże III, IV i V klasy. Dowódcy otrzymali: dowódcy Legii – 6 Krzyży Kawalerskich, 3 Krzyże Złote, pułku piechoty – 4 Krzyże Kawalerskie, 4 Krzyże Złote, 6 Krzyży Srebrnych, dowódca batalionu artylerii – 2 Krzyże Kawalerskie, 2 Krzyże Złote, 3 Krzyże Srebrne. Ponadto minister wojny Księstwa Warszawskiego miał w dyspozycji 6 Krzyży Kawalerskich i 6 Krzyży Złotych.

Również Fryderyk August jako książę warszawski mógł nadawać order bez żadnych ograniczeń. Po pierwszym okresie nadawania orderu ten sposób nadawania orderów niejako automatycznie został zmieniony i od rozkazu z 22 lutego 1808 roku ministra wojny Księstwa Warszawskiego, ks. Józefa Poniatowskiego, zaczęto go nadawać za konkretne jednostkowe czyny bohaterskie na polu walki. 10 października 1812 roku został wydany w sprawie orderu ostatni dekret, w myśl którego każdy podoficer i szeregowy odznaczony Krzyżem Złotym lub Srebrnym miał prawo pobierać roczną pensję, do czasu awansu na oficera, lub w przypadku zwolnienia ze służby wojskowej – dożywotnio.

W okresie Księstwa Warszawskiego wykształcił się również sposób nadawania i wręczania orderu jako szczególnej uroczystości odbywającej się przed frontem jednostki, w której służy odznaczony żołnierz.

W sumie w okresie Księstwa Warszawskiego nadano łącznie 2569 orderów Virtuti Militari, w tym:

  • V klasy – Krzyż Srebrny – 1130.
  • IV klasy – Krzyż Złoty – 923,
  • II klasy – Krzyż Komandorski – 10,
  • III klasy – Krzyż Kawalerski – 504,
  • I klasy – Krzyż Wielki – 2,

Krzyżem Wielkim odznaczono:

  • marszałka Francji Louisa Nicolasa Davouta 22 marca 1809.
  • gen. księcia Józefa Antoniego Poniatowskiego 25 lutego 1809,

Krzyżem Komandorskim odznaczono:

  • gen. bryg. Mikołaja Bronikowskiego data nieustalona.
  • gen. bryg. Amilkara Kosińskiego 17 listopada 1812,
  • gen. bryg. Ludwika Michała Paca 1 października 1813,
  • gen. bryg. Michała Sokolnickiego 22 sierpnia 1809,
  • gen. dyw. Jana Henryka Dąbrowskiego 6 marca 1808,
  • gen. bryg. Józefa Grzegorza Chłopickiego 26 listopada 1810,
  • gen. dyw. Karola Kniaziewicza 17 listopada 1812,
  • gen. dyw. Józefa Zajączka 1 lutego 1808,
  • gen. bryg. Stanisława Fiszera 22 sierpnia 1809,
  • gen. bryg. Aleksandra Rożnieckiego 22 sierpnia 1809,

Joanna Żubr, sierż. piechoty z 4 kompanii 2 batalionu 2 Pułku Piechoty Legionów, była pierwszą kobietą, która została odznaczona orderem Virtuti Militari. Otrzymała ona odznaczenie V klasy – Medal Srebrny za udział w szturmie Zamościa w dniach 19–20 maja 1809 roku.

                                     

1.3. Historia Okres 1815–1831

Po utworzeniu Królestwa Polskiego na mocy Konstytucji Królestwa Polskiego order przy zachowaniu statutu otrzymał nazwę Order Wojskowy Polski. W myśl jego statutu nadawano ten order uczestnikom kampanii 1812, 1813 i 1814. Wnioski w sprawie orderów rozpatrywała specjalna Komisja Rządowa Wojny. Na mocy dekretu z 5 czerwca 1817 roku utrzymano przywilej dożywotniej pensji dla podoficerów i szeregowych a dodatkowo oficer odznaczony tym medalem nabywał prawo do uzyskania szlachectwa. W sumie nadano 1213 orderów, a proces nadawania zakończono około roku 1820.

Po wybuchu powstania listopadowego wznowiono nadawanie orderu, który otrzymał uchwałą Sejmu z 19 lutego 1831 roku nazwę Order Virtuti Militari. Pierwsze nadanie orderu nastąpiło 3 marca 1831 roku, a ostatnie najprawdopodobniej w październiku 1831 roku, bo ostatni naczelny dowódca powstania listopadowego gen. dyw. Maciej Rybiński nadawał ordery na emigracji już po upadku powstania. Po klęsce powstania car Rosji Mikołaj I zniósł order, ustanawiając 31 grudnia 1831 roku Polski Znak Honorowy, którego odznaka była kopią Orderu Virtuti Militari, lecz nie było to odznaczenie w rozumieniu orderu wojennego, a już na pewno nie polskie

Rozkazem z 12 stycznia 1832 roku cesarz Mikołaj I zdegradował Order Virtuti Militari do rangi rosyjskiej odznaki Polska Odznaka Zaszczytna za Zasługi Wojenne, którą nadano w liczbie ponad 100 tysięcy uczestnikom tłumienia powstania listopadowego. Cesarz tak uzasadnił utworzenie nowej odznaki:

Ustanowiony przez Mikołaja I po upadku powstania listopadowego Medal za Wzięcie Szturmem Warszawy w 1831 roku noszony był na wstędze orderowej Orderu Wojskowego Polski.

W okresie powstania listopadowego uhonorowano ogółem 3863 osoby, w tym:

  • IV klasy – Krzyżem Złotym – 1794
  • II klasy – Krzyżem Komandorskim – 1
  • V klasy – Krzyżem Srebrnym – 1963
  • III klasy – Krzyżem Kawalerskim – 105

Jedyny Krzyż Komandorski otrzymał gen. dyw. Jan Skrzynecki za bitwę pod Wawrem i Dębem Wielkim. Uhonorowano także dwie kobiety Krzyżami Srebrnymi V klasy: Józefę Kluczycką – st. asystenta chirurga 10 Pułku Piechoty Liniowej późniejszą żonę kapitana Daniela Rostkowskiego oraz Bronisławę Czarnowską – kadeta z 1 Pułku Jazdy Augustowskiej. Order otrzymał także m.in. syn Napoleona i Walewskiej – Aleksander Colonna-Walewski.

Około 1000 orderów zostało przyznanych w okresie od 11 do 28 listopada 1831, już po kapitulacji Warszawy, gdy nie prowadzono walk; nadań dokonał ostatni wódz naczelny gen. Maciej Rybiński, który szafując tymi nadaniami i awansami chciał zaskarbić sobie sympatię wojska.

Lista osób odznaczonych w powstaniu listopadowym została opublikowana w książce: Xięga Pamiątkowa w 50-letnią rocznicę powstania roku 1830; zawierająca spis imienny dowódzców i sztabs-oficerów tudzież oficerów, podoficerów i żołnierzy Armii Polskiej w tymż roku krzyżem wojskowym "Virtuti Militarii" ozdobionych



                                     

1.4. Historia Okres 1918–1939

Po odzyskaniu niepodległości w 1918, Sejm Ustawodawczy Rzeczypospolitej Polskiej na mocy Ustawy z dnia 1 sierpnia 1919 roku o ustanowieniu orderu wojskowego "Virtuti Militari” wskrzesił order ustanowiony w 1792 roku przez króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego, nadając mu nazwę Orderu Wojskowego Virtuti Militari. Zgodnie z ustawą przywrócone zostało dawne znaczenie orderu jako nagrody stwierdzamy jednak głośno i dobitnie, że praktyka nadań przez władze Polski Ludowej Orderów Virtuti Militari, zwłaszcza najwyższych klas nadanych w bezprecedensowej liczbie przedstawicielom obcego mocarstwa, to obraza honoru polskiego żołnierza.

Współczesną wersję odznaczenia opracował rzeźbiarz i medalier Edward Gorol.

                                     

1.5. Historia Pozbawienie Orderu Virtuti Militari

Postanowieniem z 10 lipca 1990 roku Prezydent RP Wojciech Jaruzelski uchylił uchwałę Rady Państwa PRL z 21 lipca 1974 roku w sprawie nadania Leonidowi Breżniewowi Krzyża Wielkiego Orderu Wojennego Virtuti Militari.

Postanowieniem z 2 sierpnia 1995 roku Prezydent RP Lech Wałęsa uchylił uchwałę Krajowej Rady Narodowej z 24 kwietnia 1946 roku w części dotyczącej nadania generałowi broni Iwanowi Sierowowi Krzyża IV klasy Orderu Virtuti Militari.

Postanowieniem z 26 lipca 2006 roku Prezydent RP Lech Kaczyński pozbawił orderu przestępcę, zdegradowanego Wincentego Romanowskiego, nadanego na mocy Rozkazu Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego z 3 sierpnia 1945 roku. Powodem tej decyzji były prześladowania działaczy niepodległościowych. Jako żołnierz Głównego Zarządu Informacji Romanowski m.in. znęcał się nad więźniem politycznym w 1946 roku, za co został w 1998 roku skazany wyrokiem sądu na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności.

                                     

2.1. Opis odznaki Okres 1792–1831

Ustanowiony przez króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego order posiadał początkowo formę owalnego krążka, wykonanego ze złota i srebra, dla poszczególnych klas. Oznaka miała wymiary ok. 43 × 34 mm i ważyła odpowiednio: dla złotych orderów ok. 25 gramów a dla srebrnych ok. 19 gramów. Na awersie widniał monogram królewski SAR łac. Stanislaus Augustus Rex zwieńczony koroną królewską, a pod monogramem znajdowały się dwie gałązki palmowe. Na rewersie był umieszczony dwuwierszem napis VIRTUTI MILITARI Cnocie wojskowej – dzielności żołnierskiej, poniżej gałązki palmowe jak na awersie. Początkowo był noszony na wstążce jak Order Świętego Stanisława czyli czerwonej z dwoma wąskimi białymi paskami po bokach. Później używano wstążki takiej jak obecnie ciemnoniebieskiej z dwoma czarnymi paskami po bokach. Taki wygląd posiadały tylko ordery wręczone w okresie czerwiec – sierpień 1792 roku, było ich około 160 z tego 30 złotych i 100 srebrnych.

Po opracowaniu statutu w sierpniu 1792 roku oznaka otrzymała formę krzyża równoramiennego, awers emaliowany na czarno w środku umieszczono na złotej tarczy otoczonej emaliowanymi na zielono liśćmi wawrzynu emaliowanego na biało orła trzymającego w szponach jabłko i berło – na ramionach napis VIRTUTI MILITARI na rewersie w środku otoczony liśćmi wawrzynu znak Pogoń herb Wielkiego Księstwa Litewskiego pod nim data 1792. Na ramiona napis SARP łac. Stanislaus Augustus Rex Poloniae. Krzyże wykonywane były ze złota dukatowego i miały wymiary ok. 42 × 42 mm, wymiary były zmienne gdyż wykonywano je w różnych zakładach złotniczych. Taka forma oznaki utrzymała się również w okresie Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego – do czasu upadku powstania listopadowego, z niewielkimi zmianami, np. w 1808 roku usunięto z rewersu znak Pogoni umieszczając w to miejsce napis REX ET PATRIA łac. Za Króla i Ojczyznę, choć zdarzały się ordery gdzie nadal na rewersie był umieszczony znak Pogoni.

Typowa oznaka Orderu Virtuti Militari z tego okresu miała następujący wygląd:

  • I klasa – Krzyż Wielki – zwieńczony złotą ażurową koroną.
Awers: czarno emaliowane ramiona krzyża, na ramionach widniał złoty rozłożony napis na poziomych ramionach VIRTUTI, na pionowych MILITARI. W środku złota tarcza z biało emaliowanym orłem. Rewers: złoty, bez emalii, na ramionach rozłożone litery po jednej na każdym ramieniu S-A-R-P. Na złotej tarczy napis REX ET PATRIA łac. Za Króla i Ojczyznę, poniżej data 1792. Krzyż Wielki noszony był na wielkiej wstędze barwy niebieskiej z czarnymi paskami wzdłuż obu boków szerokość ok. 110 mm, przełożonej przez prawe ramię do lewego boku. Do odznaki należała także gwiazda srebrna, złożona z ośmiu pęków promieni, na niej nałożony krzyż Virtuti Militari czarno emaliowany bez korony. Gwiazdę noszono na lewej piersi. Nie udało się ustalić wymiarów krzyża gdyż nie zachował się order tej klasy. Natomiast zachowana w Muzeum Narodowym w Krakowie Gwiazda orderu ma średnicę 85 mm.
  • IV klasa – Krzyż Złoty – taki jak Krzyż Kawalerski, mniejszy, złoty, bez emalii. Wymiary 30 × 30 mm – wykonany z jednego kawałka blachy złotej próby 870-890. Orzeł na tarczy emaliowany na biało, także łapy, jabłko i berło, korona orła złota.
  • II klasa – Krzyż Komandorski – ma wygląd taki sam jak Krzyż Wielki, tylko jest mniejszy. Zachowany egzemplarz ma wymiary 41 × 41 mm, a wieńcząca go korona 30 × 30 mm. Noszono go na węższej wstędze o szerokości 55 mm na szyi.
  • III klasa – Krzyż Kawalerski – taki jak Krzyż Komandorski, lecz mniejszy, bez wieńczącej korony, noszony na lewej piersi. Wymiary ok. 38 × 38 mm, wykonany z blachy złotej
  • V klasa – Krzyż Srebrny – taki jak Krzyż Złoty, z tym że wykonany ze srebra, tylko tarcza z orłem złota.

Ordery Virtuti Militari wykonywane były w różnych warsztatach złotniczych i wersjach stąd niewielkie różnice w wykonaniu i w wymiarach. Należy przy tym dodać, że były one wykonywane zarówno na polecenie władz jak i poszczególnych osób odznaczonych. Te wykonywane na życzenie osób odznaczonych były wykonane staranniej i miały więcej szczegółów.



                                     

2.2. Opis odznaki Okres po 1919

Oznaka orderu Virtuti Militari po 1919 roku opierała się na wzorach wcześniejszych, choć z rewersu usunięto inicjały króla oraz umieszczono napis Honor i Ojczyzna.

Oznaka według wzoru z 1919 roku – to krzyż typu kawalerskiego zakończony na rogach ramion kulkami. Na ramionach poziomych umieszczono napis VIR–TUTI, na pionowych MILI–TARI. Ramiona na awersie w klasach I, II i III pokryte są czarną emalią z obramowaniem złoconym, na rewersie bez emalii, złocone z wypukłym obrzeżem wzdłuż ramion krzyża. W klasie IV krzyż jest złocony po obu stronach, a w klasie V – srebrzony, wzdłuż ramion krzyża IV i V klasy umieszczone są radełkowane prążki. Napisy w klasach I, II i III są złocone, w klasie IV i V z czarnej emalii, także brzegu krzyża tych klas są pokryte czarną emalią. Na środku krzyża wszystkich klas znajduje się złocona okrągła tarcza z umieszczonym na niej orłem z białej emalii, orzeł posiada koronę ze złota oraz złote berło i jabłko, otoczony jest wieńcem wawrzynowym zielono emaliowanym. Na tarczy na rewersie jest napis HONOR I OJCZYZNA, a poniżej data 1792.

Krzyż II klasy jest zwieńczony złotą koroną królewską. Do klasy I należy także srebrna gwiazda o średnicy 100 mm, składająca się z ośmiu srebrnych pęków promieni, na nich nałożony jest emaliowany na czarno awers odznaki Orderu Virtuti Militari o średnicy 60 mm, z tą różnicą, że ramiona krzyża nie mają kulek, a wokół orła na czarno emaliowanym otoku jest złocony napis HONOR I OJCZYZNA.

Wymiary krzyży w poszczególnych odznakach wynoszą odpowiednio:

  • I klasa – 62 × 62 mm; korona 30 × 36 mm,
  • III klasa – 44 × 44 mm,
  • V klasa – 38 × 38 mm.
  • IV klasa – 39 × 39 mm,
  • II klasa – 54 × 54 mm; korona 23 × 33 mm,

Wstęga orderu I klasy wykonana jest z jedwabnej mory, ciemnoniebieskiej, szerokości 100 mm, z czarnymi paskami o szerokości 20 mm wzdłuż brzegów zakładana przez prawe ramie do lewego boku, w klasie II – szerokości 40 mm z paskami o szerokości 10 mm po bokach noszona na szyi, w klasie III, IV i V – szerokości 35 mm z paskami o szerokości 9 mm noszone na piersi.

Krzyże były produkowane wykonywane były w kilku zakładach grawerskich na terenie Warszawy, były wykonywane najczęściej z tombaku lub miedzi i srebrzone. Część medali produkowana była na życzenie osób odznaczonych wtedy były czasami wykonywane ze srebra i złocone. Także krzyże dla cudzoziemców były wykonane ze srebra.

Krzyże nadawane przez Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie początkowo pochodziły z zapasów wywiezionych z Polski po kampanii wrześniowej, a następnie produkowane na terenie Włoch i Wielkiej Brytanii. Miały one identyczne kształty i wymiary jak orderu nadawane w Polsce przed 1939 rokiem.

                                     

2.3. Opis odznaki Okres powojenny

Po wyzwoleniu części Polski z okupacji niemieckiej na podstawie dekretu z dnia 22 grudnia 1944 roku Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego uznano Order Virtuti Militari jako odznaczenie wojskowe dla wyróżniania za wojenne zasługi. Oznaka orderu nieznacznie różniła się od oznaki z 1919 roku. Różnice dotyczą wymiarów krzyża I, II, III i IV klasy wynosząc odpowiednio: 64 mm, 55 mm, 45 mm, 38 mm. Także usunięto koronę w klasach II wprowadzając w to miejsce zawieszkę w postaci owalnego złotego krążka otoczonego wieńcem laurowym z napisem RP później po 1952 roku – PRL, ponadto orzeł na tarczy w środku orderu nie posiada korony o wymiarach dla klasy I – 26 × 32 mm, dla klasy II – 24 × 29 mm. Ponadto na rewersie klas I, II i III ramiona krzyża są emaliowane na czarno.

Wstążka orderowa dla I klasy jest ciemnoniebieska o szerokości 115 mm, z czarnymi paskami po bokach szerokości 15 mm, dla klasy II noszonego na szyi szerokości 50 mm, z czarnymi paskami po bokach szerokości 10 mm. Wstążki orderu klas III, IV i V są szerokości 40 mm, z czarnymi paskami o szerokości 9 mm.

                                     

2.4. Opis odznaki III Rzeczpospolita

Ustawa z dnia 16 października 1992 roku o orderach i odznaczeniach przywróciła wygląd Orderu Virtuti Militari sprzed II wojny światowej.

Barwy wstążki Orderu Virtuti Militari posiada baretka Odznaki honorowej za Rany i Kontuzje. Na baretce umieszcza się srebrne pięcioramienne gwiazdki za kontuzje bądź rany, odniesione podczas walk w obronie ojczyzny.

                                     

3. Order w kulturze

  • Powstały filmy dokumentalne pt. Krzyż Virtuti Militari 1792-1992 2002, reż. Edmund Zbigniew Szaniawski oraz Virtuti Militari.
  • Przedwojenni satyrycy lwowscy Szczepko Kazimierz Wajda i Tońko Henryk Vogelfänger byli autorami dialogu pt. Nasze Virtuti Militari z 1938 roku.

Użytkownicy również szukali:

virtuti militari - tłumaczenie,

...
...
...