Poprzednia

ⓘ Konin




Konin
                                     

ⓘ Konin

Konin – miasto na prawach powiatu w środkowej Polsce, w województwie wielkopolskim, położone w Dolinie Konińskiej nad Wartą; siedziba powiatu konińskiego, główny ośrodek Konińskiego Zagłębia Węgla Brunatnego.

Konin uzyskał lokację miejską przed 1293, był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego, należącym do starostwa konińskiego, w drugiej połowie XVI wieku leżał w powiecie konińskim województwa kaliskiego.

W 2018 w rankingu dziennika "Rzeczpospolita” Konin zajął 18. miejsce w ogólnopolskim zestawieniu 65 najlepszych samorządów miast na prawach powiatu

Konin, według danych GUS z 30 czerwca 2019, liczy 73 742 mieszkańców

                                     

1. Położenie

Konin jest położony w Dolinie Konińskiej nad rzeką Wartą, we wschodniej części województwa wielkopolskiego.

W latach 1975–1998 stolica województwa konińskiego.

                                     

2. Nazwa

Miasto ma metrykę średniowieczną i notowane jest od XIII wieku. W 1250 jako Lisiec ante Conin, 1283 civitas nostra Kunyn, 1284 in Conyn, 1292 in Conino, 1301 in Quonin, 1397 de Conyn, 1438 in Conyn, 1511-23 antiqua Conyn, 1579 Konin, 1674 Kunin, 1789 Miasto Konin, 1883 Konin.

Nazwa miasta pochodzi od zoonimicznej nazwy osobowej zwierzęcia konia umieszczonego w herbie miejscowości.

                                     

3.1. Historia Początki miasta

Gród istniał już w pierwszej połowie XII wieku i to wokół niego powstało miasto. Pierwsza wzmianka o Koninie tj. wójcie Gosławie z Konina pochodzi z 1293 r. Konin był początkowo osadą na wyspie wśród rozlewisk Warty strzegącą brodu, a następnie mostu pierwsza wzmianka z 1328 r. na szlaku między Kaliszem a Kruszwicą. Gród został spalony przez Krzyżaków w 1331 r., następnie odbudowany na polecenie Kazimierza Wielkiego w latach 1333–1370 kiedy król polski nakazał zbudowanie zamku murowanego w Koninie. Miasto zostało otoczone murem i stało się siedzibą powiatu sądowego starosta rezydował w obecnie już nieistniejącym zamku, w którym odbywały się sądy szlacheckie: ziemski i grodzki, które przetrwały do rozbiorów. Skupisko żydowskie pojawiło się w Koninie w 1418 roku. W czasie wojny trzynastoletniej Konin wystawił w 1458 roku 15 pieszych na odsiecz oblężonej polskiej załogi Zamku w Malborku.

Miasto rozwijało się w XV i XVI w. Po śmierci Zygmunta Augusta w 1572 w mieście przez sześć miesięcy mieszkał biskup Jean de Monluc, który przybył do Polski dla poparcia elekcji niefortunnego króla polskiego Henryka Walezjusza.

W XVII w. nadeszło pasmo klęsk: epidemia 1628–1631, seria pożarów, w czasie potopu szwedzkiego okupacja i złupienie miasta przez Szwedów 1655. W tym okresie zniszczony został zamek koniński, który został splądrowany i spalony. Opuszczony stał do 1818 kiedy z rozkazu pruskiego rządu został rozebrany.



                                     

3.2. Historia Rozbiory Polski

Do 1793 Konin leżał w województwie kaliskim, w wyniku II rozbioru Polski znalazł się na obszarze zaboru pruskiego, od 1795 w departamencie kaliskim Prus Południowych, a po 1807 w departamencie kaliskim Księstwa Warszawskiego. Po kongresie wiedeńskim 1815 Konin znalazł się w województwie kaliskim Królestwa Polskiego, a po 1837 w guberni kaliskiej. W latach 20. XIX wieku powstało wiele nowych budynków. Ostatecznie rozebrane zostały resztki zamku, a w jego miejscu powstała dzielnica żydowska. W czasie powstania styczniowego w 1863 w okolicy miało miejsce kilka potyczek i bitew; po powstaniu miasto zostało objęte represjami władz rosyjskich.

W okresie popowstaniowym miasto rozwija się pomyślnie. Powstaje fabryka maszyn rolniczych i inne, drobne zakłady. Już w 1905 uruchomiona została centrala telefoniczna. Zabudowa sięgała poza średniowieczne granice. Rozrastają się przedmieścia: Kaliskie, Kolskie i Słupeckie. Trwał proces brukowania ulic, a od 1916 wybudowanie elektrowni miejskiej elektryfikacji miasta.

                                     

3.3. Historia Okres I wojny światowej

Podczas I wojny światowej, pod koniec sierpnia 1914 r. Konin został zajęty przez wojska niemieckie. 11 listopada 1918 doszło do strzelaniny na placu Wolności w Koninie. W tym dniu budynek szkoły handlowej, znajdującej się w kamienicy Zemełki, został przejęty przez POW. Wiadomość ta zgromadziła tłum uczniów przed budynkiem. W tym czasie żołnierze POW udali się do gmachu starostwa z prośbą o wydanie broni. Jeden z niemieckich urzędników zadzwonił do koszar z prośbą o interwencję. Przybyli żołnierze, zastawszy tłum na placu otworzyli w jego kierunku ogień. W wyniku salwy zginęło 5 osób, a dwie następne zmarły w szpitalu. Pogrzeb ofiar przerodził się w dużą manifestację uczuć patriotycznych. W 1984 na kamienicy odsłonięto tablicę ku czci ofiar. 12 listopada 1918 siły okupacyjne opuściły miasto.

                                     

3.4. Historia II Rzeczpospolita

Po odzyskaniu niepodległości Konin był kilkunastotysięcznym miastem powiatowym położonym na uboczu uczęszczanych szlaków komunikacyjnych. Pewne ożywienie gospodarcze przyniosła budowa linii kolejowej Strzałkowo – Kutno, łączącej miasto z Poznaniem i Warszawą otwartej w 1922 roku oraz kanału Warta–Gopło rozpoczętego w 1937 roku.

                                     

3.5. Historia II wojna światowa

Po wybuchu II wojny światowej, od 1 września 1939 r. obiekty kolejowe w Koninie były bombardowane przez niemieckie lotnictwo, po czym miasto zostało zajęte przez wojska niemieckie 14 września 1939 r. Podczas wojny Konin był siedzibą niemieckich władz powiatowych i należał do ziem włączonych do terenów III Rzeszy jako część Kraju Warty. W czasie okupacji Niemcy dokonali w okolicznych lasach eksterminacji ludności żydowskiej, która w 1939 r. stanowiła ok. 21% ogółu mieszkańców miasta. Z miasta w latach 1939–1941 wysiedlono również większość Polaków do Generalnego Gubernatorstwa, a w zamian sprowadzono Niemców w ramach akcji kolonizacyjnej Heim ins Reich.

Konin został wyzwolony spod okupacji niemieckiej 20 stycznia 1945 r. przez wojska radzieckie 8 Zmechanizowanego Korpusu Pancernego gen. Iwana Driemowa ze składu 1 Armii Gwardii gen. Katukowa.

                                     

3.6. Historia Polska Ludowa

Już w lutym 1945 roku powołano w mieście komitet powiatowy Polskiej Partii Robotniczej na ul. Mickiewicza 21 w 1972 roku wmurowano tablicę pamiątkową upamiętniającą pierwsze posiedzenie komitetu. W tym samym roku naprawiono most na Warcie, na korycie Ulgi zmontowano most wojskowy oraz uruchomiono odkrywkę w Morzysławiu. W 1945 roku przed ratuszem ustawiono Pomnik Wdzięczności poświęcony Armii Czerwonej. Rok później rozpoczęła działalność brykietownia w Marantowie. W 1948 roku rozpoczęło działalność Liceum Pedagogiczne w Morzysławiu. W latach 1949–1953 budowano pierwsze w Koninie osiedle mieszkaniowe przy stacji PKP. W 1948 roku uruchomiono nową drogę wodną łączącą Wartę z Jeziorem Gopło. Junacy z 20. Brygady Powszechnej Organizacji "Służba Polsce” wybudowali w latach 1948–1952 wał przeciwpowodziowy wzdłuż brzegu Warty. W 1952 roku oddano do użytku nowy most na Warcie.

Od 1953 roku rozpoczął się gwałtowny rozwój miasta w Polsce Ludowej związany z odkryciem złóż węgla brunatnego. W tym roku uzyskano pierwszy węgiel z odkrywki "Niesłusz”. W latach 1953–1958 trwała budowa pierwszego etapu elektrowni "Konin”. W 1958 roku rozpoczęto wydobywanie węgla z odkrywki "Gosławice”. Rok 1958 to również moment założenia Muzeum Regionalnego w mieście przez miejscowy oddział PTTK. W 1959 roku na terenie starego cmentarza żydowskiego ustawiono Pomnik Ofiar Faszyzmu.

W 1960 roku Konin liczył 17 tys. mieszkańców

W 1961 roku rozpoczęto budowę Huty Aluminium "Konin” zakończono w 1966 roku. Rok później Konin uzyskał połączenie pociągiem elektrycznym z Warszawą. Rozpoczęto również eksploatację odkrywki "Pątnów”, a rok później uruchomiono elektrownię "Pątnów”. W 1964 roku oddano do użytku zelektryfikowany odcinek linii kolejowej Poznań–Konin oraz rozpoczęto eksploatację odkrywki "Kazimierz”. W 1964 roku na pl. Zamkowym odsłonięto obelisk poświęcony pamięci poległych w latach czterdziestych milicjantów i ormowców. Miasto również rozrastało się terytorialnie. Od 1965 roku trwała budowa osiedla Kurów. W 1967 roku do Konina przyłączono wsie Chorzeń, Marantów, Morzysław i Niesłusz. W 1968 roku oddano do użytku gmach siedziby oddziału NBP

W 1970 roku Konin liczył 40, 7 tys. mieszkańców.

W 1970 roku rozpoczęło działalność Dom Kultury Zagłębia Konińskiego na ówczesnym Placu PZPR. Dysponował on salą widowiskową na 500 miejsc i kinem "Centrum”. W tym roku ruszyło również wydobycie z odkrywki "Jóźwin”. W 1972 roku uruchomiono w Hucie "Konin” walcownię. W tym roku rozpoczął też działalność Pałac Sportu głównym projektantem był mistrz szabli Wojciech Zabłocki. Na początku lat 70-tych 1973 rok oddano do użytku wielospecjalistyczny szpital wojewódzki na 700 łóżek z Liceum Medycznym. W 1974 roku pierwsze pociągi ruszyły z Konina do Kazimierza Biskupiego. W tym samym roku otwarto Dom Handlowy "Centrum” oraz hotel "Konin” wg projektu H. Kleszczewskiegoi stadion "XXX–lecia” na 30 tys. widzów. W latach 70-tych rozpoczął działalność Koniński Kombinat Budowlany. Z produkowanych przez niego prefabrykatów zbudowano m.in. osiedle "Zatorze”. W mieście działały również Konińskie Zakłady Naprawcze Przemysłu Węgla Brunatnego. 1 stycznia 1975 roku ruszyła produkcja w Zakładzie Badawczo-Rozwojowym "Polmos”. W 1975 roku oddano do użytku amfiteatr na 4600 miejsc.

Od 1972 r. codziennie o 12:00 rozlegał się z wieży ratusza hejnał skomponowany przez Witolda Friemanna w tym roku został honorowym obywatelem miasta.

1 czerwca 1975 roku Konin stał się stolicą województwa konińskiego był nią do 1998 r.

W 1976 roku terytorium miasta powiększono o 7 sołectw w tym: Gosławice, Maliniec i Pątnów. W 1976 roku rozpoczęło działalność Towarzystwo Przyjaciół Miasta Konina kontynuator działalności Konińskiego Towarzystwa Regionalnego działającego od 1963 r. Od tego roku w Hucie Aluminium organizowano plenery malarskie i rzeźbiarskie, których wynikiem były m.in. rzeźby plenerowe umieszczone na terenie miasta. W tym też roku w mieście rozpoczął działalność Ośrodek Oddziaływania Kulturalno-Oświatowego Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu. Działały tu też punkty konsultacyjne Akademii Ekonomicznej i Politechniki w Poznaniu. W 1977 roku odsłonięto aluminiowy pomnik Lotników, a w 1978 roku na ulicy Kolskiej wystawiono pomnik Zofi Urbanowskiej dłuta K. Łukaszewskiego. Pod koniec lat 70-tych w czynie społecznym budowano park Przyjaźni o powierzchni 90 ha.



                                     

3.7. Historia Okres po 1989 roku

W 1998 powstała Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Koninie. W wyniku reformy administracyjnej od 1 stycznia 1999 Konin przestał być miastem wojewódzkim, a stał się miastem na prawach powiatu i siedzibą powiatu konińskiego w województwie wielkopolskim. W 1990 prezydentem został Marek Waszkowiak, który sprawował urząd do 1994 r. Jego następca, Kazimierz Pałasz rządził przez 4 kadencje w latach 1994–2010. W latach 2010-2018 prezydentem był Józef Nowicki. Od 2018 funkcję prezydenta pełni Piotr Korytkowski z Platformy Obywatelskiej, który zakończył trwającą od 24 lat obsadę SLD na tym stanowisku.

                                     

4. Demografia

  • Wykres liczby ludności Konina na przestrzeni ostatnich 6 stuleci

Największą populację Konin odnotował w 2000 r. – według danych GUS 83 517 mieszkańców.

Według prognozy ludności Konina w 2030 r. liczba ta spadnie do 66 664 mieszkańców.

  • Piramida wieku mieszkańców Konina w 2014 roku.

Dane z 31 grudnia 2017 roku:

                                     

5.1. Zabytki Starówka

część Konina położona na lewym brzegu Warty

  • Kościół św. Bartłomieja, gotycki, o układzie bazylikowym, trójnawowy. Pochodzi z XIV w. Od południowej strony kaplice gotycka NMP i renesansowa koninianina Jana Zemełki, w której znajdują się bogato intarsjowane stalle z ornamentami roślinnymi, ptakami i jednorożcami oraz gotycka rzeźba Matki Boskiej z XVI wieku. W kruchcie bocznej z 1866 r. znajduje się gotycka kropielnica. Sklepienia: siatkowe w prezbiterium i gwiaździste w nawach. Polichromię i witraże wykonał w latach 1908–1910 Eligiusz Niewiadomski, późniejszy zabójca pierwszego prezydenta RP Gabriela Narutowicza. Drzwi frontowe posiadają brązowe maszkarony z XV wieku, w kształcie lwich głów. Kościół przyozdobiony jest pomnikami
  • Grodzisko Kaszuba – odkryte w 1966 roku, datowane na VI-VII wiek naszej ery, w wieku X-XII rozrosło się do 120 metrów średnicy, położone u ujścia Powy, na szlaku ze Starego Miasta przez Rumin i bród na Warcie do wsi Chorzeń koło Konina. Grodzisko pełniło głównie funkcję kontroli przeprawy przez rzekę Wartę. Obecnie zachowane pozostałości to długie na 15 metrów i szerokie na 6 metrów i wysokie na 2.30 metra nad poziom rzeki resztki wałów.
  • krzyż kamienny, wmurowany w północnej skarpie, wykonany z piaskowca, jeden z kamieni milowych na drodze Kalisz – Kruszwica.
  • epitafium Mikołaja Grochowskiego, wykonane z alabastru,
  • Słup Koniński – najstarszy znak drogowy w Europie Środkowo-Wschodniej. Mieści się przy kościele św. Bartłomieja na konińskiej Starówce. Inskrypcja na nim głosi, że został ufundowany przez komesa Piotra Włostowica w 1151 r. Pierwotnie do 1828 r. umiejscowiony był w okolicach konińskiego zamku na obecnym Pl. Zamkowym, dawniej zwanym Rynkiem Garncarskim, a przez ludność żydowską Tepper Mark. Wskazywał połowę drogi z Kalisza do Kruszwicy. W 2010 r. przeprowadzono jego renowację.
  • pomnik Stanisława Przyjemskiego, marszałka wielkiego koronnego, styl późnorenesansowy,
  • pomnik Krzysztofa Przyjemskiego,
W skarbcu kościelnym znajduje się kielich z 1536 r., wykonany przez konińskiego mistrza złotnika – Bartłomieja. W pobliżu znajdują się dzwonnica z 1878 r. oraz słup koniński patrz wyżej.
  • Klasztor oo. Reformatów, wybudowany w 1733 r., na planie podkowy, z wirydarzem pośrodku. Posiada dwie kondygnacje, oddzielane gzymsem kordonowym. U zbiegu skrzydeł północnego i wschodniego znajduje się rotunda na cokole pierwotnie biblioteka.
  • Dzwonnica kościoła św. Bartłomieja z 1878 r., ufundowana przez koninianina Walentego Modrzejewskiego
  • Plebania kościoła farnego, wybudowana w stylu klasycystycznym w początku XX wieku, ozdobiona pilastrami jońskimi.
  • Zespół klasztorny oo. Reformatów
  • Kościół św. Marii Magdaleny, wybudowany w 1727 r. Barokowy. Posiada jedną nawę i trzy późnobarokowe ołtarze z połowy XVIII w. W kościele znajdują się też dwie zabytkowe rzeźby: ludowa Pieta Chrystusa Frasobliwego z 1430 r. oraz gotycka Madonna z Dzieciątkiem z 1490 r.
  • Gmach Starostwa Powiatowego w Koninie. Budynek o wyraźnych cechach klasycystycznych, kryty dachem naczółkowym, powstał w 1828 r. według projektu architekta T.K. Pelletiera, Budowniczego Obwodu Konińskiego. Miał być siedzibą władz rozległego obwodu konińskiego. Obwód tworzyły ówczesne powiaty koniński i pyzderski, z których w 1866 r., po reformie administracyjnej zaboru rosyjskiego, utworzono po raz pierwszy w historii powiaty kolski, turecki i słupecki. Powiat koniński wydatnie zmniejszono, a pyzderski zniknął na zawsze.
  • Kamienica zwana "Grodzką” klasycystyczna z I połowy XIX wieku na Placu Wolności, ornamentowana pilastrami jońskimi oraz ozdobiona gankiem z dwustronnymi schodami. W czasach carskich więzienie więziono tam legendarnego kapucyna ks. Maksymiliana Tarejwę, dowódcę powstania styczniowego na ziemi konińskiej. Przed II wojną światową mieścił się w niej Hotel Polski.
  • klasycystyczny ratusz, zaprojektowany przez Andrzeja Pelletiera, został wybudowany między 1796 a 1803 na ówczesnym rynku, o średniowiecznym układzie urbanistycznym i kształcie mocno wydłużonego wrzeciona na osi północ-południe. Ze względu na ograniczoną szerokość rynku, rozchodzące się jezdnie, przyległe do ścian ratusza, "uformowały” nietypowe ustawienie bocznych ścian i dlatego rzut tego 2-kondygnacyjnego budynku ma kształt trapezu. Dach jest 4-spadowy, pokryty dachówką, ale przez nietypowy rzut posiada unikatowe połacie boczne – płaszczyzny prostokreślne o kształcie paraboloid hiperbolicznych. Ratusz ma nadbudowaną osiemnastowieczną wieżą zegarową licowaną drewnem zegar pochodzi z klasztoru w Lądzie. Fronton z 4 kolumnami doryckimi wielkiego porządku i trójkątnym tympanonem z herbem Konina. Wnętrza przyozdobione są witrażami z początku XX w., a sufit Sali Rady Miejskiej – stiukowym plafonem.
  • Synagoga, wybudowana w latach 1825–1829, nawiązuje w stylu do budowli bizantyńskich. Pierwotnie budynek stanowił bryłę na planie prostokąta. W 1883 roku do strony północnej na całej długości dobudowano dwukondygnacyjny element z przeznaczeniem na salę modlitw dla kobiet, a w części zachodniej przedsionek. Znajdowała się tam biblioteka miejska, która została przeniesiona na ulicę Dworcową.
  • Kamienica Jana Zemełki, wybudowana w końcu XVI w. Była pierwszym murowanym budynkiem świeckim w mieście. Cechy renesansowe utraciła w kilku przebudowach. Dwukondygnacyjna, z dwuspadowym dachem. Sklepienia: beczkowe w sieni i piwnicach, a kolebkowo-krzyżowe w piwnicach i na parterze.
  • Żydowski "dom nauki” "bes medresz” – "bet ha-midrasz” znajdujący się obok synagogi, zbudowany w 1883 roku. Obecnie znajduje się w nim oddział Miejskiej Biblioteki Publicznej.
  • Kamienica klasycystyczna na narożniku Pl. Wolności i ul. Zofii Urbanowskiej ozdobiona pilastrami jońskimi oraz tympanonem z wieńcem i datą 1840. Przed II wojną światową mieścił się w niej Hotel Litewski.
  • Rynek. Do 1786 r. na jego środku stał ratusz.
  • Jatki Miejskie, wybudowane w stylu klasycystycznym w początku XIX w., ozdobione kolumnadą w stylu doryckim. Obecnie pełnią funkcję sali ratuszowej
  • Eklektyczny pałac E. Reymonda z 1880 r.
  • Dworek Zofii Urbanowskiej, pisarki, honorowej obywatelki miasta, z 2 połowa XIX wieku.
  • Kościół ewangelicko-augsburski Świętego Ducha i jego plebania z XIX wieku.
  • Park Miejski im. Fryderyka Chopina z połowy XIX wieku. Najstarszy park w mieście, posiada liczne okazy starego drzewostanu, zwierzyniec, place zabaw dla dzieci.
  • Budynek dawnego więzienia z XIX wieku, obecnie Centrum Kształcenia Ustawicznego
  • Elektrownia miejska, wzniesiona przez Niemców w 1916 r., dawniej mieszcząca również łaźnie
  • Zajazd "Pod Jelonkiem” położony na skrzyżowaniu ul. Kolskiej i 3 Maja. Wybudowany w końcu XVIII wieku. Długi, narożnikowy, jednokondygnacyjny budynek z poddaszem posiadający skromne cechy klasycystyczne. Nad wjazdem na podwórze zachowany herb zajazdu – jelonek.
  • Zespół kamienic staromiejskich, dwu- i trzykondygnacyjnych, rzadziej jednokondygnacyjnych. Budowane od XVI do XX wieku. Większość zabudowy z początku I połowy XIX wieku. W Rynku obecnie Plac Wolności 6 stylowych kamienic klasycystycznych, w dalszych okolicach klasycyzujące, np. stylowa kamienica rejenta Sikorskiego z II połowy XIX wieku, kamienica Essowej z ok. 1850 r., neoklasycystyczna kamienica "Stary Dom”, kamienice przy ulicy 3 maja i na Placu Zamkowym.
  • Most Toruński


                                     

5.2. Zabytki Gosławice

  • Budynek Gorzelni z XIX wieku
  • Kościół św. Andrzeja Apostoła w Gosławicach, gotycko-neogotycki. Ufundowany przez właściciela Gosławic biskupa poznańskiego Andrzeja Łaskarza herbu Godzięba. Zbudowany na planie krzyża greckiego. Sklepienie palmowe wspiera centralnie usytuowana kolumna. Do ośmiobocznej nawy przylegają tworząc ramiona krzyża: prezbiterium, dwie kaplice i kruchta. Wewnątrz kościoła są trzy neogotyckie ołtarze z końca XIX wieku oraz ośmioboczna chrzcielnica kamienna z początku XVI w. Kościół częściowo zrujnowany w XVII wieku został odbudowany w latach 1755–1775. Dachy i wieżyczka w stylu neogotyckim pochodzą z końca XIX wieku, w końcu XX wieku dokonano renowacji dachu oraz przebudowano wieżyczkę, podwyższając ją.
  • Zamek, wybudowany w latach 1420–1426 przez biskupa poznańskiego Andrzeja Łaskarza herbu Godzięba, gotycki. Rezydencję typu dwór obronny zbudowano bez wieży. Pierwotnie zachowały się mury do wysokości I piętra oraz mur zewnętrzny. Po odrestaurowaniu w 1978–1986 siedziba Muzeum Okręgowego.
  • Skansen budownictwa wiejskiego w sąsiedztwie zamku – wiatraki, kuźnia, stodoły oraz zrekonstruowany dworek z XIX w. Dwukondygnacyjny, o konstrukcji szachulcowej, kryty dwuspadowym dachem łamanym.
  • Spichlerz – zbudowany w stylu klasycystycznym w 1838 roku przez Hektora Kwileckiego, właściciela dóbr Gosławice
                                     

5.3. Zabytki Morzysław

  • Cmentarz kościelny z XIV – XV w. ul. Staromorzysławska
  • Dzwonnica kościoła św. Wojciecha z 1902 r.
  • Neobarokowy kościół św. Wojciecha z 1905–1914, wzniesiony częściowo na fundamentach starszej świątyni z XVIII w.
                                     

5.4. Zabytki Centrum

  • dworek z początku XX w. przy ul. Bydgoskiej 7 – obecnie w odrestaurowanym dworku mieści się siedziba firmy "Provident”
  • zabytkowe wieże ciśnień: jedna z początku lat 20. XX w. położona przy dworcu PKP obecnie galeria Wieża Ciśnień, druga z początku lat 40. XX w. przy ulicy Parowozownia
  • dworek z początku XX w. przy Alejach 1 Maja – dawny pałacyk ślubów – obecnie w odrestaurowanym dworku mieści się hotel i restauracja "Pałacyk”
                                     

6. Podział administracyjny miasta

Konin oficjalnie podzielony jest na 19 obrębów:

  • Wilków
  • Część lewobrzeżna tzw. stary Konin
  • Górka
  • Osiedle Józefa Bema
  • Pawłówek
  • Osiedle Armii Krajowej
  • Osiedle Władysława Sikorskiego
  • Osiedle Romana Dmowskiego
  • Osiedle Jana Zemełki
  • Osiedle Przydziałki
  • Krykawka
  • Przydziałki
  • Przedmieście Kolskie
  • Starówka
  • Wyspa Pociejewo zachodnia część
  • Wyspa Pociejewo wschodnia część
  • Osada
  • Część prawobrzeżna tzw. nowy Konin
  • Kaszuba
  • Nowy Dwór
  • Osiedle I
  • Osiedle II
  • Osiedle IV im. Legionów
  • Chorzeń
  • Os. Zatorze
  • Osiedle III
  • Czarków
  • Glinka
  • Os. Glinka
  • Kurów
  • Osiedle V
  • Osiedle Va
  • Gąsawy
  • Grójec
  • Morzysław
  • Marantów
  • Laskówiec
  • Niesłusz
  • Sulanki
  • Międzylesie
  • Maliniec
  • Gaj
  • Gosławice
  • Mieczysławów
  • Beniów
  • Janów
  • Os. Cukrownia Gosławice
  • Pątnów
  • Łężyn
                                     

7. Gospodarka

Konin jest głównym ośrodkiem przemysłu, Konińskiego Zagłębia Węgla Brunatnego. Obecność złóż węgla brunatnego w pobliżu miasta zadecydowała o powstaniu Zespołu Elektrowni Pątnów-Adamów-Konin, który dostarcza ok. 8.5% wytwarzanej w Polsce energii elektrycznej. 3 spośród 4 elektrowni należących do Zespołu położone są na obszarze Konina. W mieście znajduje się również jedyna w Polsce huta aluminium, która jeszcze do niedawna wykorzystywała znaczną część energii elektrycznej produkowanej przez konińskie elektrownie, z uwagi na energochłonność hutnictwa aluminium. Obecnie, po zamknięciu wydziału elektrolizy, zapotrzebowanie na energię jest dużo mniejsze. Huta aluminium, wytwarza ponad 80 tys. ton wyrobów walcowanych rocznie. Dwie konińskie elektrownie oraz nowo wybudowana elektrownia Pątnów II produkują blisko 8.5% mocy krajowej. Miasto słynęło także z przemysłu odzieżowego,w mieście działały 3 duże zakłady odzieżowe między innymi dawny oddział gnieźnieńskiego Polanexu przekształcony po 1990 roku w ZPO Konwart który w 2009 roku ogłosił upadłość. Stopa bezrobocia w mieście według stanu na koniec 2018 r. wynosi 6.2%. W Powiatowym Urzędzie Pracy zarejestrowanych było 2225 mieszkańców miasta. W Koninie znajduje się port rzeczny łączący miasto z Morzem Bałtyckim.

W 2013 r. wydatki budżetu samorządu Konina wynosiły 404.63 mln zł, a dochody budżetu 394.66 mln zł. Zadłużenie dług publiczny samorządu na koniec 2013 r. wynosiło 116.5 mln zł, co stanowiło 29.51% wysokości jego dochodów.

                                     

8. Transport

Linie MZK Konin

50.51.52.53.54.54b,55.56.57.58.59.60.61.62.63.64.65.69.70.71

Przebieg linii w osobnym artykule: Przebieg linii MZK Konin

Transport wodny

Rzeka Warta oraz Kanał Ślesiński umożliwiają komunikację drogami wodnymi z głównymi rzekami Polski: Wisłą i Odrą. W dzielnicy Morzysław Konin znajduje się port rzeczny oraz śluza.

Transport lotniczy

Około 12 km od miasta, w Kazimierzu Biskupim znajduje się lądowisko Konin-Kazimierz Biskupi.

W 2012 przy ul. Szpitalnej oddano do użytku sanitarne lądowisko.

                                     

8.1. Transport Transport drogowy

Konin jest węzłem drogowym. Tuż przy południowej granicy Konina przebiega Autostrada A2 Świecko – Stryków Łódź, będąca częścią trasy europejskiej E30. Połączenie z autostradą zapewniają dwa węzły: Konin – Zachód dawniej nazywany Modła i Konin – Wschód dawniej Żdżary. Miasto przecina droga krajowa nr 92 łącząca Rzepin z Łowiczem i droga krajowa nr 25 z Bobolic do Oleśnicy.

  • Autostrada A2 Świecko – Stryków, która jest częścią trasy europejskiej E30 Cork – Omsk
  • Droga wojewódzka nr 264: Konin – Kleczew ul. Kleczewska przez wiadukt Briański nad linią kolejową nr 3; zbudowanym w 1985 i zmodernizowanym w l. 2012–2013 do ronda Konin drogi krajowe nr 25 i 92)
  • Droga krajowa nr 92: Rzepin – Poznań – Września – Konin – Koło – Kutno – Łowicz alternatywna dla autostrady A2
  • Droga wojewódzka nr 266: Konin – Sompolno – Piotrków Kujawski – Radziejów – Aleksandrów Kujawski – Ciechocinek
  • Droga krajowa nr 25: Bobolice – Bydgoszcz – Inowrocław – Konin – Kalisz – Ostrów Wielkopolski – Oleśnica
  • Droga krajowa nr 72: Konin – Turek – Łódź – Rawa Mazowiecka
                                     

8.2. Transport Mosty

W obrębie miasta znajdują się cztery mosty drogowe na Warcie: dwa łączące dzielnice południowe z północnymi: Most im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w centrum Konina w ciągu drogi krajowej nr 92 i Most Unii Europejskiej w ciągu drogi krajowej nr 25. I dwa mosty komunikujące Starówkę: Most Warszawski w ciągu drogi krajowej nr 92 i Most Toruński w ciągu ulicy Wojska Polskiego, a także most na Kanale Warta-Gopło w ciągu drogi wojewódzkiej nr 266.

                                     

8.3. Transport Transport autobusowy

Komunikację autobusową w Koninie i okolicach zapewnia przedsiębiorstwo PKS Konin oraz prywatni przewoźnicy: Euromatpol i Andrew Bus. Do Konina kursują m.in. autobusy PKS Poznań, PKS Łódź, PKS Turek, Kujawsko-Pomorskiego Transportu Samochodowego, Mobilis PKS Mrągowo, PKS Gniezno, PKS Tomaszów Mazowiecki i Arriva Bus Polska oraz prywatnych przewoźników: Nadgoplańskiej Komunikacji Autobusowej w Kruszwicy, Trako Bus Wrocław, Andrew Bus Uniejów, BP Tour Lublin, Eko-Stamar Końskie. Konin posiada bezpośrednie połączenia autobusowe z Poznaniem, Wrocławiem, Łodzią, Bydgoszczą, Lublinem, Giżyckiem, Toruniem, Włocławkiem i in. Najpopularniejsze kierunki lokalne to Słupca, Turek, Koło, Licheń, Zagórów, Tuliszków, Ślesin, Kramsk i Kleczew.

                                     

8.4. Transport Komunikacja miejska

Miejski Zakład Komunikacji MZK Konin zapewnia przewozy autobusowe na terenie miasta i jego najbliższych okolic. Obsługuje 22 linie, mając do dyspozycji 55 autobusów, w tym 8 przegubowych.

                                     

8.5. Transport Linie MZK Konin

50.51.52.53.54.54b,55.56.57.58.59.60.61.62.63.64.65.69.70.71

Przebieg linii w osobnym artykule: Przebieg linii MZK Konin

                                     

8.6. Transport Transport kolejowy

Początki kolei żelaznych w Koninie sięgają początku XX w. W 1912 roku otwarto kolej wąskotorową Cukrowni Gosławice o prześwicie 750 mm, przedłużoną w 1914 roku podczas I wojny światowej do Czarkowa pod Koninem stacja Konin Wąskotorowy. W styczniu 1922 oddano do użytku 111 km 2-torową normalnotorową linię kolejową Kutno – Konin – Strzałkowo.

Obecnie Konin jest stacją węzłową na 475 km 2-torowej zelektryfikowanej linii kolejowej Frankfurt nad Odrą-Poznań–Kutno–Warszawa Zachodnia, będącym częścią międzynarodowej trasy E20 Berlin – Moskwa.

Od maja 1974 do maja 1996 funkcjonowała w ruchu pasażerskim 14.3 km linia kolei normalnotorowej z centrum miasta przez Niesłusz, Marantów, Maliniec, Gosławice, Pątnów do Kazimierza Biskupiego. Własne normalnotorowe linie kolejowe posiada także KWB Konin, do przewozu węgla brunatnego z odkrywek do elektrowni Pątnów i Konin – około 100 km szlaków o napięciu 2.4 kV, z czego najdłuższe to:

  • Lubstów/Kramsk-Drzewce-elektrownia Konin
  • Kleczew-Pątnów

Stacje kolejowe

  • Konin
  • Konin Zachód
                                     

8.7. Transport Transport wodny

Rzeka Warta oraz Kanał Ślesiński umożliwiają komunikację drogami wodnymi z głównymi rzekami Polski: Wisłą i Odrą. W dzielnicy Morzysław Konin znajduje się port rzeczny oraz śluza.

                                     

9. Edukacja

Przedszkola:

  • Przedszkola: 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 25, 31, 32 oraz niepubliczne

Szkoły podstawowe:

  • Szkoły Podstawowe: 1, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12, 15

Gimnazja:

  • Gimnazja nr. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 oraz 2 niepubliczne

Szkoły ponadgimnazjalne:

  • Licea
  • II Liceum Ogólnokształcące im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w Koninie
  • Konińskie Centrum Edukacyjne
  • I Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki w Koninie
  • III Liceum im. Cypriana Kamila Norwida w Koninie
  • Zespół Szkół Górniczo-Energetycznych im. Stanisława Staszica w Koninie
  • Zespół Szkół Centrum Kształcenia Ustawicznego im. Stefana Batorego w Koninie
  • Zespół Szkół im. Mikołaja Kopernika w Koninie
  • Zespół Szkół Budownictwa i Kształcenia Zawodowego im. Eugeniusza Kwiatkowskiego w Koninie dawniej ZS Budowlanych im. Eugeniusza Kwiatkowskiego
  • Zespół Szkół Technicznych i Hutniczych w Koninie

Uczelnie:

  • Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi, wydział zamiejscowy w Koninie
  • Politechnika Poznańska, wydział zamiejscowy w Koninie
  • Wyższa Szkoła Kadr Menedżerskich w Koninie
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Koninie
  • Wyższa Szkoła Pedagogiczno-Techniczna w Koninie
  • Wyższa Szkoła Kupiecka w Łodzi, wydział zamiejscowy w Koninie
  • Wyższa Szkoła Umiejętności Społecznych w Poznaniu, wydział zamiejscowy w Koninie

Inne instytucje oświatowe:

  • Kuratorium Oświaty w Poznaniu – Delegatura w Koninie
  • Szkoła Muzyczna II Stopnia im. I.J. Paderewskiego w Koninie

Placówki oświatowe:

  • Miejska Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna
  • Bursa Szkolna nr 1 im. Ryszarda Michalskiego
  • Międzyszkolny Ośrodek Sportowy w Koninie
  • Miejski Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli
  • Centrum Kształcenia Ustawicznego im. Stefana Batorego w Koninie
  • Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy im. Janusza Korczaka w Koninie
  • Centrum Kształcenia Praktycznego w Koninie
  • Schronisko Młodzieżowe
  • Młodzieżowy Dom Kultury
                                     

10. Kultura

Corocznie, w czerwcu, odbywa się Międzynarodowy Dziecięcy Festiwal Piosenki i Tańca, w którym uczestniczą wykonawcy z Europy oraz miast partnerskich.

W Koninie znajduje się Muzeum Okręgowe z 14 wystawami stałymi i skansenem etnograficznym.

W mieście działa Orkiestra Dęta KWB Konin, a także chór Konin Gospel Choir.

Cykliczne imprezy artystyczno-kulturalne odbywające się w Koninie:

  • Festiwal Jazzonalia
  • Ogólnopolski Konkurs Pianistyczny dla Szkół Muzycznych
  • Międzynarodowy Dziecięcy Festiwal Piosenki i Tańca
  • Ogólnopolski Konkurs Filmów Amatorskich
  • Ogólnopolski Konkurs Gitary Klasycznej
  • Ogólnopolski Konkurs Poetycki o "Nagrodę Milowego Słupa”
  • HardCore Show – cykl koncertów ze sceny hardcore punk w latach 1998–2005
  • Międzynarodowy Festiwal Muzyki "Gospel nad Wartą”
  • Ogólnopolski Festiwal Pianistyczny "Chopinowskie Interpretacje Młodych”
  • Międzynarodowy Festiwal "Bluesonalia”
  • Punkowe Słoneczko – cykl koncertów punkowych, hardcore punk, crust punk
  • Konińskie Derby Kabaretowo – Estradowe
                                     

10.1. Kultura Ośrodki kultury

  • Centrum Kultury Chrześcijańskiej
  • Koniński Dom Kultury
  • Centrum Kultury i Sztuki w Koninie
  • Klub "Energetyk” należący obecnie do Młodzieżowego Domu Kultury
  • Studio "Pax” – muzyczna scena hardcore
  • Młodzieżowy Dom Kultury
  • Osiedlowy Dom Kultury Zatorze
  • Klub "Hutnik”
  • Dom kultury Oskard
                                     

10.2. Kultura Biblioteki

  • Miejska Biblioteka Publiczna, filie 2 – 12, filia muzyczna, filia dla niewidomych, filia dla dzieci
  • Publiczna Biblioteka Pedagogiczna
  • Biblioteka PWSZ
                                     

10.3. Kultura Kina

  • "Centrum”
  • "Oskard”
  • "Górnik” – dawny Kinoteatr "Polonia” aktualnie nieczynne
  • "Helios”
                                     

10.4. Kultura Galerie

  • "Wieża ciśnień”
  • "Pod Biblioteką”
  • "Łaźnia”
  • "Zakątek”
  • "Przegląd koniński”
  • "Giotto”
  • "Wieża bez ciśnień”
  • "Na Glince”
                                     

11. Media

  • TV Konin www.telewizjakonin.pl
  • Meloradio 99.6 FM byłe Radio ZET Gold
  • RMF MAXXX Konin byłe Radio Konin
  • Portal Bezpieczny Konin – bezpieczny.konin.pl
  • Telewizja – Wirtualna.TV
  • Muzyczny Konin portal Facebook
  • Portal infokonin.pl
  • Konińska Gazeta Internetowa www.powiatkoninski.pl
  • Przegląd Koniński
  • Kurier Koniński
  • Portal Konińskiej Starówki – konin-starowka.pl
  • Portal Konin24.info
  • Portal konińskiej młodzieży – M.Konin.pl
  • Portal regionalny – LM.pl
  • Telewizja Wielkopolska
  • Kultura OK Portal kulturalny Facebook
  • Niezależny portal lokalny – toKonin.pl
  • Życie Konina – dodatek do Głosu Wielkopolskiego
  • Portal regionalny – Wirtualny Konin
                                     

12. Religia

W Koninie funkcjonuje 10 kościołów rzymskokatolickich, 5 protestanckich oraz dwie Sale Królestwa Świadków Jehowy. Do 1924 roku na północnym skrawku placu Wolności stała pułkowa Cerkiew prawosławna pw. Trójcy Świętej wybudowana ok. 1890 r., rozebrana w latach 20. XX w.

Kościoły rzymskokatolickie

Kościoły rzymskokatolickie pod wezwaniem:

  • św. Faustyny
  • NMP Królowej Polski
  • św. Marii Magdaleny
  • św. Maksymiliana
  • św. Andrzeja Apostoła
  • Miłosierdzia Bożego
  • św. Wojciecha
  • św. Teresy od Dzieciątka Jezus
  • bł. Jerzego Matulewicza
  • św. Bartłomieja kościół farny

Kościoły protestanckie

  • Chrystus Dla Wszystkich
  • Zielonoświątkowy
  • Ewangelicko-Augsburski pw. Świętego Ducha
  • Chrześcijan Baptystów
  • Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej
                                     

13. Cmentarze

  • Parafialny pw. św. Andrzeja Apostoła
  • Nowy cmentarz żydowski
  • Komunalny
  • Parafialny pw. św. Bartłomieja
  • Wojskowy z lat I wojny światowej
  • Stary cmentarz żydowski
  • Cmentarz parafialny na Łężynie
  • Parafialny pw. św. Wojciecha

Najstarszym konińskim cmentarzem jest cmentarz parafii pw. św. Bartłomieja przy ulicy Kolskiej. Znajdują się tam groby z początku XIX wieku: katolickie, protestanckie i prawosławne. Tu mieści się też grobowiec konińskiej powieściopisarki Zofii Urbanowskiej.

                                     

14.1. Sport i rekreacja Kluby sportowe

  • Konińskie Stowarzyszenie Rolkarskie "SkateKon” rolkarstwo
  • SZSiR "Start” Konin piłka ręczna
  • TS-R Hetman Konin szachy
  • Koniński Klub Tenisowy tenis ziemny
  • AZS PWSZ Konin piłka nożna kobiet
  • Klub Żeglarski Kopalni Węgla Brunatnego żeglarstwo
  • Klub Sportowy "Medyk” piłka nożna kobiet
  • KKF Konin futsal
  • UKS Smecz Konin tenis stołowy
  • Koniński Klub Szermierczy szermierka
  • UKS Górnik Judo Konin judo
  • Cukrowniczy Klub Sportowy "Sparta” piłka nożna
  • Konińskie Ludowe Towarzystwo Cyklistów KLTC Konin kolarstwo
  • Klub Żeglarski "Energetyk” żeglarstwo
  • Klub Sportowy Górnik Konin piłka nożna
  • Konińskie Stowarzyszenie Sportów Walki – Shooters Konin MMA
  • KTPS Konin piłka siatkowa kobiet
  • Klub Bokserski "Zagłębie” boks
                                     

14.2. Sport i rekreacja Obiekty sportowe

  • Hala sportowa MKS MOS
  • Stadion Miejski im. Złotej Jedenastki Kazimierza Górskiego
  • Korty tenisowe TKKF "Lokator”
  • Hala "Shootersów”
  • Ośrodek szermierczy
  • Stadion KS "Górnik” Konin
  • Stadion lekkoatletyczny przy PWSZ w Morzysławiu
  • Hala Sportowa MOSiR
  • Basen MOSiR
  • Miejski Obiekt Sportu i Rekreacji Hala "Rondo”