Poprzednia

ⓘ Bałta




Bałta
                                     

ⓘ Bałta

Bałta – miasto na Ukrainie nad rzeką Kodymą, w obwodzie odeskim, stolica rejonu bałckiego. Zamieszkana przez 19 tys. osób. Przemysł spożywczy i drzewny.

                                     

1. Historia

Miasto założył kasztelan kijowski Józef Lubomirski jako Józefgród zgodnie z magnacką skromnością na granicy z Turcją, która biegła rzeką Kodymą. Działał on na mocy królewskiego przywileju z 1776: "Doniesiono nam jest przez Panów rady naszej przy boku naszym zostających: jako miasteczko Józefgród Alexandra X. Lubomirskiego Wdzica kijows. dziedziczne, z dawnych czasów ufundowane i ludźmi słusznemi i rozumnemi do trzymania dobrego porządku osadzone, dotąd bez przyzwoitego prawa miejskiego zostaje. Chcąc, aby w państwach naszych między inszemi porządnemi i handlowemi miastami toż miasteczko policzone bydź mogło, i żeby w nim sprawiedliwość dla każdego sprawowana była, za rzecz słuszną i potrzebną, z prawem pospolitem zgadzającą się uzrfawszy, prawo magdeb. i inne wszelkie wolności, prerogatywy z tegoż prawa wypływające, temuż miasteczkowi nadajemy, oddalając wszelkie prawa inne i zwyczaje, któreby się prawu magd. sprzeciwiać miały. Ale nadchodzące rozbiory zdeprecjonowały królewską łaskę".

Brat założyciela, Stanisław Lubomirski, wojewoda bracławski, w 1765 ufundował tu i uposażył kościół ormiański św. Stanisława, projektowany zapewne przez S. Fesingera. Zdewastowana w czasach sowieckich budowla pełniła funkcję dworca autobusowego, a po rekonsekracji 1993 jest kościołem rzymskokatolick. W 1768 roku oddział konfederatów barskich, wycofując się przed Rosjanami i przechodząc przez Józefów, schronił się w miasteczku Bałta po stronie tureckiej, co po jego spaleniu przez Rosjan doprowadziło do wojny rosyjsko-tureckiej. Prywatne miasto szlacheckie Józefgród, własność Lubomirskich położone było w 1789 roku w województwie bracławskim. W 1774 roku miasteczko Bałta po stronie tureckiej zostało przyłączone do Rosji. Po II rozbiorze Polski Józefów został zagrabiony przez Rosję i połączony z Bałtą. W zaborze rosyjskim Bałta była siedzibą powiatu bałckiego w guberni podolskiej. W 1866 roku rozpoczął się rozwój spowodowany przeprowadzeniem linii kolejowej. W 1880 roku 60% mieszkańców stanowili Żydzi. Tutejsze słynne jarmarki malowali Józef Brandt i Józef Chełmoński. W 1897 Bałtę zamieszkiwało 23 363 osób, co czyniło miasto czwartym największym na Podolu po Kamieńcu Podolskim, Humaniu i Winnicy. W latach 1924-1929 stolica Mołdawskiej ASRR. Stanowiła część Mołdawskiej ASRR do 1940 roku. W latach 1941-1944 okupowana przez Rumunię.

                                     

2. Katolicy

W 1860 roku wśród około 14 tys. mieszkańców było 392 katolików, którzy mieli tu swój kościół parafialny pw. św. Stanisława zbudowany w 1765 roku. Obsługiwał także pobliskie katolickie kaplice w Rakułówce i Mironach. Do lat 30. XX w i od 1993 w mieście istnieje katolicka parafia św. Stanisława BM.

                                     

3. Zabytki

  • Gimnazjum męskie
  • Wieża z 1929 roku
  • Sobór Zaśnięcia Matki Bożej z 1915
  • Pałac Lubomirskich z XVIII wieku, obecnie szkoła
  • Monaster Zaśnięcia Matki Bożej
  • Cerkiew staroobrzędowców
  • "Polski kościół” ormiańsko-katolicki z 1765 roku pw. św. Stanisława, fundacji Lubomirskich

Użytkownicy również szukali:

balta gdynia, balta, gral, sklepy komputerowe,

...
...
...