Poprzednia

ⓘ Obwód tarnopolski




Obwód tarnopolski
                                     

ⓘ Obwód tarnopolski

Obwód tarnopolski – jeden z 24 obwodów Ukrainy. Leży w zachodniej części Ukrainy. Stolicą obwodu jest Tarnopol.

Graniczy na północy z obwodem rówieńskim, na południowym zachodzie z iwanofrankiwskim, na południu z czerniowieckim, na zachodzie z lwowskim, na wschodzie z chmielnickim. Obwód został utworzony 4 grudnia 1939 r. dekretem Prezydium Rady Najwyższej ZSRR z części terytorium II Rzeczypospolitej okupowanego przez Armię Czerwoną w trakcie agresji ZSRR na Polskę i anektowanego następnie przez ZSRR.

Geograficznie leży na Wyżynie Podolskiej, historycznie na obszarze Wołynia północ, Rusi Czerwonej centrum i Podola południowy wschód.

                                     

1. Historia

Historyczna przynależność administracyjna obszaru:

  • 1795-1804: Monarchia Habsburgów, Królestwo Galicji i Lodomerii zabór austriacki/Imperium Rosyjskie: gubernia wołyńska zabór rosyjski
  • 19191923-1945: Rzeczpospolita Polska: województwo tarnopolskie, województwo wołyńskie
  • 1672-1699: Korona Królestwa Polskiego, prowincja małopolska: województwo ruskie, województwo wołyńskie /Imperium Osmańskie
  • 1804-1867: Cesarstwo Austrii, Królestwo Galicji i Lodomerii zabór austriacki/Imperium Rosyjskie: gubernia wołyńska zabór rosyjski
  • 1699-1772: Korona Królestwa Polskiego, prowincja małopolska: województwo ruskie, województwo wołyńskie, województwo podolskie
  • 1434-1569: Korona Królestwa Polskiego: województwo ruskie, województwo podolskie /Wielkie Księstwo Litewskie: ziemia wołyńska
  • 1566-1569: Korona Królestwa Polskiego: województwo ruskie, województwo podolskie /Wielkie Księstwo Litewskie: województwo wołyńskie
  • 1569-1672: Korona Królestwa Polskiego, prowincja małopolska: województwo ruskie, województwo wołyńskie, województwo podolskie
  • 1772-1795: Monarchia Habsburgów, Królestwo Galicji i Lodomerii zabór austriacki/Korona Królestwa Polskiego, prowincja małopolska: województwo wołyńskie
  • 1867 - listopad 1918: Austro-Węgry, Królestwo Galicji i Lodomerii zabór austriacki/Imperium Rosyjskie: gubernia wołyńska zabór rosyjski
  • Listopad 1918 - lipiec 1919 - Zachodnioukraińska Republika Ludowa de facto
  • od 1991: Ukraina: obwód tarnopolski
  • 19441945-1991: ZSRR, Ukraińska SRR: obwód tarnopolski
                                     

2. Zabytki

  • Dom Juliusza Słowackiego w Krzemieńcu, współcześnie siedziba Muzeum Juliusza Słowackiego
  • Willa Józefa Piłsudskiego w Zaleszczykach
  • Polskie kościoły, m.in. kościół św. Ignacego Loyoli i św. Stanisława Kostki w Krzemieńcu, klasztor bernardynów z kościołem śś. Antoniego i Jerzego w Zbarażu, kościół Dominikanów w Tarnopolu, kościół Św. Trójcy i klasztor Misjonarzy w Mikulińcach, kościół św. Stanisława w Zaleszczykach, kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Buczaczu, kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Brzeżanach, kościół Świętej Trójcy w Okopach, kościół św. Stanisława biskupa i męczennika w Czortkowie
  • Ratusz w Buczaczu
  • Cerkwie z czasów I Rzeczypospolitej, m.in. cerkwie Podwyższenia Krzyża Świętego i Narodzenia Pańskiego w Tarnopolu, cerkiew św. Mikołaja w Buczaczu i Ławra Poczajowska
  • Zamki, m.in. zamek Zbaraskich w Zbarażu, zamek Tarnowskich w Tarnopolu, zamek Budzanowskich w Budzanowie, zamek Lanckorońskich w Nagórzance, zamek Potockich w Potoku Złotym, zamek w Skałacie oraz pozostałości zamku królewskiego w Krzemieńcu, twierdzy Okopy Świętej Trójcy, zamku Kalinowskich w Sidorowie, zamku Zbaraskich w Tokach, zamku Buczackich w Buczaczu, zamku Sieniawskich w Brzeżanach i zamku w Czortkowie
  • Pałace, m.in. pałac Koniecpolskich w Jazłowcu, pałac Wiśniowieckich i Mniszchów w Wiśniowcu, pałac Badenich w Koropcu, pałac Lanckorońskich w Strusowie, pałac Korytowskich w Płotyczy, pałac Lewickich w Chorostkowie, pałac w Białokrynicy
  • Polskie cmentarze, m.in. cmentarz miejski w Buczaczu
  • Pomniki zwycięskich bitew pod Hodowem i pod Podhajcami
                                     

3. Edukacja

W obwodzie tarnopolskim działają 32 uczelnie wyższe, najważniejsze z nich:

  • Narodowy Uniwersytet Ekonomiczny w Tarnopolu
  • Narodowy Uniwersytet Pedagogiczny im. W. Hnatiuka w Tarnopolu
  • Narodowy Uniwersytet Techniczny im. Iwana Puluja w Tarnopolu
  • Narodowy Uniwersytet Medyczny imienia I. Ja. Horbaczewskiego w Tarnopolu
                                     

4. Ciekawostki

  • Cały obszar obwodu leżał w granicach II Rzeczypospolitej.
  • W pobliżu wsi Strzałkowce na południu obwodu znajduje się Jaskinia Jeziorna.
  • W Hodowie miała miejsce w 1694 bitwa, w której Polacy odparli najazd ok. 100-krotnie liczniejszej armii tatarskiej. W 1695 wystawiono w miejscu bitwy pomnik, który przetrwał do naszych czasów.
  • W Krzemieńcu w 1805 Tadeusz Czacki założył Liceum Krzemienieckie, jedno z najsłynniejszych polskich liceów.
  • Spośród największych miast obwodu miastami królewskimi Korony Królestwa Polskiego były Krzemieniec i Trembowla, a prywatnymi miastami szlacheckimi były Tarnopol, Czortków, Brzeżany, Zbaraż i Buczacz.
  • Na terenie obwodu znajdują się gniazda rodowe polskich rodów magnackich: Buczackich Buczacz, Wiśniowieckich Wiśniowiec i Zbaraskich Zbaraż.