Poprzednia

ⓘ Lutynia Dolna




Lutynia Dolna
                                     

ⓘ Lutynia Dolna

Lutynia Dolna – wieś gminna i gmina w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Karwina w Czechach.

Przez stulecia miejscowość nazywała się Lutynia Niemiecka cz. Německá Lutyně, niem. Deutschleuten, dopiero podczas II wojny światowej zmieniono jej nazwę na obecną, podobnie jak pobliskiej siostrzanej wsi z Lutynia Polska na Lutynia Górna obecnie Lutynia – dzielnica Orłowej.

                                     

1. Podział administracyjny

Gmina Lutynia Dolna składa się z dwóch gmin katastralnych:

  • Wierzniowice cz. Věřňovice, niem. Willmersdorf – położona w północnej części nad rzeką Olzą, przy granicy z Polską. Powierzchnia wynosi 456.08 ha 18.3% obszaru gminy. W 2001 mieszkało tu 709 osób. W granicach gminy od 1975.
  • Lutynia Dolna – położona w południowej części, ma powierzchnię 2031.7 ha 81.7% obszaru całej gminy. W 2001 mieszkało tu 4062 z 4771 osób zemieszkujących całą gminę.
                                     

2. Geografia

Gmina położona jest w północnej części powiatu Karwina, na południu sąsiaduje z Orłową Lutynią, na wschodzie z Dziećmorowicami, na zachodzie z Boguminem Skrzeczoniem. Od strony północnej sąsiaduje z Polską. Przez gminę przepływa rzeka Olza cz. Olše, która na odcinku od Dziećmorowic do Bogumina, a szczególnie na wysokości Wierzniowic wykazuje wysoką wartość przyrodniczą, co jest tym bardziej cenne, gdyż znajduje się na uboczu gęsto zaludnionego okręgu przemysłowego. W 1989 4.59 ha tego obszaru zostało objęte ochroną prawną jako pomnik przyrody. Również na wysokości Wierzniowic na ok. 2.5 km odcinku Olzy granica polsko-czeska odbiega od jej biegu w stronę północną, po czym powraca do niej tuż za powstającym granicznym węzłem autostrady A1.

                                     

3. Ludność

W 2001 roku 5.3% populacji gminy stanowili Polacy, następnymi pod względem wielkości mniejszościami byli Słowacy 2.3%, potem Morawianie 1.3% i Ślązacy 1%.

                                     

4. Historia

Miejscowość Lutynia po raz pierwszy wzmiankowana została w łacińskim dokumencie Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego, spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna ok. 1305 w szeregu wsi zobowiązanych do płacenia dziesięciny biskupstwu we Wrocławiu, w postaci item in Luthina LXXI) mansi. Zapis ten oznaczał, że wieś posiadała 71 łanów większych. Została założona prawdopodobnie w akcji kolonizacyjnej przeprowadzonej przez powstały w 1268 klasztor Benedyktynów w Orłowej, a jej powstanie wiąże się również z przeprowadzaną pod koniec XIII wieku na terytorium późniejszego Górnego Śląska wielką akcją osadniczą tzw. łanowo-czynszową. Wieś politycznie znajdowała się wówczas w granicach utworzonego w 1290 piastowskiego polskiego Księstwa Cieszyńskiego, będącego od 1327 lennem Królestwa Czech, a od 1526 roku w wyniku objęcia tronu czeskiego przez Habsburgów wraz z regionem aż do 1918 roku w monarchii Habsburgów potocznie Austrii.

Miejscową parafię katolicką pw. św. Jana Chrzciciela założono jeszcze w XIV lub w pierwszej połowie XV wieku i po raz pierwszy wzmiankowano w sprawozdaniu z poboru świętopietrza sporządzonym przez archidiakona opolskiego Mikołaja Wolffa w 1447 jako jedną z 51 w archiprezbiteracie cieszyńskim pod nazwą Lutina.

W 1700 miejscowość przeszła na własność hrabiowskiego rodu Taaffe, którzy wybudowali tutaj pałac w stylu barokowym jako swoją letnią rezydencję. Obecnie obiekt służy jako blok mieszkalny. Pod koniec XIX wieku w okolicy odkryto złoża węgla kamiennego, co przyczyniło się do jej rozwoju ekonomicznego i demograficznego, jak również Lutyni Dolnej.

W 1905 dzięki staraniom Macierzy Szkolnej Księstwa Cieszyńskiego w miejscowości powstała szkoła ludowa z polskim językiem wykładowym.

Według austriackiego spisu ludności z 1910 roku Niemiecka Lutynia miała 4096 mieszkańców, z czego 3888 było zameldowanych na stałe, 3483 89.6% było polsko-, 359 9.2% niemiecko- a 46 1.2% czeskojęzycznymi, 3994 97.5% było katolikami, 27 0.7% ewangelikami, 52 1.3% wyznawcami judaizmu a 23 0.6% innej religii lub wyznania.

W 1920 miejscowość znalazła się w granicach Czechosłowacji.