Poprzednia

ⓘ Dziećmorowice (Czechy)




Dziećmorowice (Czechy)
                                     

ⓘ Dziećmorowice (Czechy)

Dziećmorowice – wieś gminna i gmina w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Karwina w Czechach, w historycznych granicach regionu Śląska Cieszyńskiego. Przez miejscowość przepływa rzeka Olza.

                                     

1. Podział administracyjny

Gmina Dziećmorowice składa się z dwóch części i gmin katastralnych:

  • Dziećmorowice – o powierzchni 1198.14 ha 87.1% obszaru całej gminy. W 2001 mieszkało tu 3540 z 3783 osób zamieszkujących całą gminę.
  • Koukolná niem. Konkolna, pol. Kąkolna – położona w południowo-wschodniej części gminy nad rzeką Olzą, ma powierzchnię 177.92 ha 12.9% obszaru gminy. W 2001 mieszkały tu 243 osoby.
                                     

2. Geografia

Gmina położona jest w północno-wschodniej części powiatu Karwina. Na zachodzie sąsiaduje z Lutynią Dolną, na południowym zachodzie z Orłową Lutynią, na południu z Dąbrową. Kąkolna położona w południowo-wschodniej części gminy na południu i wschodzie sąsiaduje z Karwiną Starym Miastem. Przez Kąkolną od strony południowej południkowo przepływa rzeka Olza, która dalej na północ oddziela Dziećmorowice od Zawady w gminie Piotrowice koło Karwiny. Następnie Olza skręca w kierunku zachodnim i stanowi północną granicę gminy z powiatem wodzisławskim w Polsce.

                                     

3. Ludność

W 2001 roku największą mniejszość stanowili Słowacy 3.1%, następnie Polacy 2.9%, Morawianie 1.1% i Ślązacy 0.8%. Osoby wierzące stanowiły 40.4% populacji, z czego 85.3% to byli katolicy.

                                     

4. Historia

Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana została w łacińskim dokumencie Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego, spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna ok. 1305 w szeregu wsi zobowiązanych do płacenia dziesięciny biskupstwu we Wrocławiu, w postaci item in Dithmari villa sunt triginta octo mansi. Zapis ten oznaczał, że wieś posiadała 38 łanów mniejszych. Jej powstanie wiąże się z przeprowadzaną pod koniec XIII wieku na terytorium późniejszego Górnego Śląska wielką akcją osadniczą tzw. łanowo-czynszową. Wieś politycznie znajdowała się wówczas w granicach utworzonego w 1290 piastowskiego polskiego księstwa cieszyńskiego, będącego od 1327 lennem Królestwa Czech, a od 1526 roku w wyniku objęcia tronu czeskiego przez Habsburgów wraz z regionem aż do 1918 roku w monarchii Habsburgów potocznie Austrii.

Miejscową parafię katolicką pw. św. Marii Magdaleny założono jeszcze w XIV lub w pierwszej połowie XV wieku i po raz pierwszy wzmiankowano w sprawozdaniu z poboru świętopietrza sporządzonym przez archidiakona opolskiego Mikołaja Wolffa w 1447 jako jedną z 51 w archiprezbiteracie cieszyńskim pod nazwą Ditmari villa.

W 1792 wieś została zakupiona przez przedstawiciela wpływowego rodu Larisch-Mönich, którzy władali nią aż do 1927 roku. Po zniesieniu poddaństwa miejscowość stanowiła wraz Kąkolną gminę na Śląsku Austriackim, w powiecie sądowym Frysztat, najpierw w powiecie cieszyńskim, potem w samodzielnym powiecie politycznym Frysztat. W 1869 Dziećmorowice i Kąkolna liczyły kolejno 1208 i 172 mieszkańców. W latach 1869-1870 w miejscowości wzniesiono kościół w stylu neoromańskim. Miejscowość nie różniła się znacznie pod względem językowym od sąsiednich miejscowości, za to wyraźnie różniła się poglądami narodowościowymi. W czterech ostatnich spisach ludności Austro-Węgier liczba deklaracji deklarowanego języka potocznego polskiego często zmieniała się. W 1880 było to 13.9%, 34.6% w 1890, w 1900 roku było to 86.7%, a w 1910 21.8%. W 1910 Dziećmorowice i Kąkolna miały łącznie 3453 mieszkańców, a w samych Dziećmorowicach 3144, z czego 3103 było zameldowanych na stałe, 2405 77.5% było czesko-, 661 21.3 polsko- a 37 1.2% niemieckojęzycznymi, 3082 98% było katolikami, 10 0.3% ewangelikami, 9 0.3% kalwinistami, 28 0.9% wyznawcami judaizmu a 15 osób było innej religii lub wyznania. W Kąkolnej zaś mieszkało 309 osób 290 zameldowanych, 211 72.8% było czesko- a 79 27.2% polskojęzycznymi, 306 99% było katolikami a 3 przedstawicielami religii żydowskiej. Pod względem politycznym miejscowość była zdominowana przez socjalistów. W 1905 otwarto budynek Domu Robotniczego, jedynego w swoim rodzaju na Śląsku Cieszyńskim. W pierwszych powszechnych wyborach do parlamentu wiedeńskiego w latach 1907 i 1911 dwukrotnie wygrał tu ze znaczną przewagą nad konkurentami Tadeusz Reger.

Pomimo tego w pierwszych powszechnych wyborach do parlamentu wiedeńskiego w latach 1907 i 1911 dwukrotnie wygrał tu polski socjalista Tadeusz Reger, w 1911 również przeciwko kandydatowi czeskich socjalistów Gardowskiemu który otrzymał tu jedynie ok. 20% głosów.

Ludność polskojęzyczna stanowiła 89.6% większość w Lutyni Niemieckiej położonej na zachód od Dziećmorowic, 95.5% w Lutyni Polskiej na południowym zachodzie i Starym Mieście na południowym wschodzie, a w Zawadzie za Olzą na wschodzie 95.2%. Jedynie w położonej na południu Dąbrowie większość ta liczyła mniej, 62.8%, zaś język czeski zadeklarowany był tam przez 34.7% osób. W trakcie czechosłowacko-polskiego konfliktu granicznego o Śląsk Cieszyński, przez krótki czas Dziećmorowice stanowiły eksklawę administracji czechosłowackiej, jednak jeszcze w 1920 roku cała okolica znalazła się w granicach Czechosłowacji. W październiku 1938 miejscowość została wraz z Zaolziem zaanektowana przez Polskę a podczas II wojny światowej przez nazistowskie Niemcy. Po wojnie weszła w skład Czechosłowacji.



                                     

5. Elektrownia

W latach 1971-1976 w północnej części gminy, pomiędzy linią kolejową a Olzą, wybudowano elektrownię, dzięki której Dziećmorowice zasłynęły w kraju. Jej kominy są widoczne z odległości kilkudziesięciu kilometrów. Jest największą elektrownią w Czechach zasilaną węglem kamiennym. W roku 1998 zainstalowano filtry przeciw zanieczyszczaniu powietrza. Elektrownia została posadowiona w zakolu rzeki Olzy tuż nad granicą z Polską leży zaledwie 500-900 metrów od granicy z Polską.

                                     

6. Turystyka i zabytki

Przez miejscowość przechodzą trasy rowerowe: 6257 i 6258.

Najważniejszym zabytkiem jest zbudowany w latach 1869-1870 rzymskokatolicki kościół pw. św. Marii Magdaleny.

Użytkownicy również szukali:

...
...
...