Poprzednia

ⓘ Batalion KOP „Skałat”




Batalion KOP Skałat”
                                     

ⓘ Batalion KOP "Skałat”

Na posiedzeniu Politycznego Komitetu Rady Ministrów, w dniach 21-22 sierpnia 1924 roku, zapadła decyzja powołania Korpusu Wojskowej Straży Granicznej. 12 września 1924 roku Ministerstwo Spraw Wojskowych wydało rozkaz wykonawczy w sprawie utworzenia Korpusu Ochrony Pogranicza, a 17 września instrukcję określającą jego strukturę. W drugim etapie organizacji KOP, w terminie do 1 marca 1925 roku, sformowano 4 Brygadę Ochrony Pogranicza, a w jej składzie 12 batalion graniczny "Skałat”. Podstawą formowania był rozkaz Ministra Spraw Wojskowych nr 1600/tjn./O.de B/25. Jednostką formującą był 54 pułk piechoty. 25 lutego 1925 roku podpułkownik Józef Jasiński został przeniesiony z Departamentu I MSWojsk. do KOP na stanowisko dowódcy 12 batalionu granicznego. Jednostka stacjonowała w koszarach w Skałacie-Mantiawie. Długość ochranianego przez batalion odcinka granicy wynosiła 78 kilometrów, przeciętna długość pododcinka kompanijnego to 20 kilometrów, a strażnicy 5 kilometrów. Odległość dowództwa batalionu od dowództwa brygady wynosiła 45 kilometrów.

W lipcu 1929 roku przyjęto zasadę, że bataliony przyjmą nazwę miejscowości będącej miejscem ich stacjonowania. Obok nazwy geograficznej, do 1931 roku stosowano również numer batalionu. W tym czasie batalion na uzbrojeniu posiadał 921 karabiny Berthier wz.1916, 60 ręczne karabinów maszynowych Chauchat wz. 1915 i 2 ciężkie karabiny maszynowe wz.1914.

W 1929 4 Brygada Ochrony Pogranicza została przemianowana na Brygadę KOP "Podole”, a 12 batalion graniczny na 12 baon KOP "Skałat” od 1931 roku - baon KOP "Skałat”. Batalion do 1939 roku podlegał bezpośrednio dowódcy Brygady KOP "Podole”.

W wyniku reorganizacji batalionu w 1931 roku, w miejsce istniejących plutonów karabinów maszynowych, utworzono kompanię karabinów maszynowych. Rozwinięto też kadry kompanii szkolnej do pełnoetatowej kompanii odwodowej. Po przeprowadzonej reorganizacji "R.2” batalion składał się z dowództwa batalionu, plutonu łączności, kompanii karabinów maszynowych, kompanii odwodowej i czterech kompanii granicznych. W listopadzie 1936 roku batalion etatowo liczył 23 oficerów, 78 podoficerów, 27 nadterminowych i 669 żołnierzy służby zasadniczej

Rozkazem dowódcy KOP z 23 lutego 1937 roku została zapoczątkowana pierwsza faza reorganizacji Korpusu Ochrony Pogranicza "R.3”. Batalion otrzymał nowy etat. Był jednostką administracyjną dla szwadronu Kawalerii KOP "Hnilice”, placówki wywiadowczej KOP nr 10, plutonu żandarmerii KOP "Tarnopol”, posterunku żandarmerii KOP "Skałat”, komendy powiatu pw KOP "Zbaraż”, komendy powiatu pw KOP "Skałat”. W wyniku realizacji drugiej fazy reorganizacji KOP, latem 1937 roku budynek strażnicy "Postołówka” planowano wydzierżawić na dom wypoczynkowy dla podoficerów KOP.

W 1938 lub w 1939 roku planowano utworzyć w baonie "Kopyczyńce” kompanię graniczną "Postołówka” kosztem zlikwidowania 1 kompanii granicznej "Kałahanówka” baonu "Skałat”. Planowano też kompanię odwodowo-graniczną "Hnilice Wielkie” kosztem zlikwidowania kompanii granicznej "Toki” baonu "Skałat”. Z dniem 15 maja 1939 roku batalion stał się oddziałem gospodarczym. Stanowisko kwatermistrza batalionu przemianowane zostało na stanowisko zastępcy dowódcy batalionu do spraw gospodarczych, płatnika na stanowisko oficera gospodarczego, zastępcy oficera materiałowego dla spraw uzbrojenia na zbrojmistrza, zastępcy oficera materiałowego dla spraw żywnościowych na oficera żywnościowego.

30 sierpnia 1939 roku batalion został podporządkowany dowódcy zastępczego pułku KOP "Czortków”. Od 17 września 1939 roku odpierał agresję ZSRR.

                                     

1. Służba graniczna

Batalion graniczny był podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej na powierzonym mu odcinku granicy polsko-radzieckiej, wydzielonym z pasa ochronnego brygady. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były "zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi. Batalion graniczny KOP "Skałat” w 1934 roku ochraniał odcinek granicy państwowej szerokości 91 kilometrów 681 metrów. Po odtworzeniu w 1939 roku, batalion ochraniał granicę długości 89 kilometrów 75 metrów.

Bataliony sąsiednie:

  • 4 batalion KOP "Dederkały” ⇔ 13 batalion KOP "Kopyczyńce”
                                     

2. Walki batalionu

Walki o strażnice: Batalion KOP ppłk. Stanisława Janusza 17 września został zaatakowany przez oddziały 17 Korpusu Strzeleckiego komdywa Konstantina Stiepanowicza Kołganowa ros. Константин Степанович Колганов, wzmocnione czołgami 10 BPanc płk. Iwanowa, 38 BPanc. płk. Piotra Wołocha oraz pododdziałami 22 Oddziału Wojsk Ochrony Pogranicza NKWD.

1 kompania graniczna "Podwołoczyska” znalazła się na kierunku głównego uderzenia. Strażnica "Podwołoczyska” została zaatakowana o 4:00 przez kombinowany oddział ze składu 136 pułku strzeleckiego pod dowództwem kpt. Mikleja. Strażnica została zniszczona. Sowieci zdobyli nieuszkodzony most kolejowy oraz zajęli stację kolejową Podwołoczyska. W trakcie walki poległo 13 żołnierzy załogi strażnicy, a straty sowiecki wyniosły 2 poległych i 4 rannych. Na stacji kolejowej Podwołoczyska wzięto ponadto do niewoli 32 oficerów. Dowódca 1 kompanii otrzymał od zastępcy dowódcy baonu rozkaz podpalenia kancelarii, magazynów i przebicia się w kierunku Skałatu z zadaniem prowadzenia działań opóźniających. 18 września o 8:00 dotarła do Skałatu, gdzie na rozkaz dowódcy złożyła broń i rozproszyła się.

3 kompania graniczna "Toki" znalazła się na kierunku uderzenia 96 Dywizji Strzeleckiej kombriga Grigorija Chałuzina. Na rozkaz kpt. Edwarda Harnera, opuściła zajmowane pozycje i we współdziałaniu z plutonem zwiadowców konnych przeszła do prowadzenia działań opóźniających w kierunku na Zbaraż-Tarnopo.

2 kompania graniczna "Osowik” 17 września nie była atakowana. Na rozkaz kpt. Harnera rozpoczęła przygotowania do opuszczenia pozycji. Jako, że dowództwo baonu utraciło kontakt z pułkiem, ppłk Janusz połączył się z pełniącym funkcję dowódcy obszaru tyłowego na Podolu gen. Łuczyriskim, od którego otrzymał rozkaz opuszczenia Skałatu i prowadzenia działań opóźniających na kierunku Sorock-Trembowla-Buczacz. Dowódca baonu rozkazał dowódcy 2 kompanii opuszczenie zajmowanych pozycji i dołączenie do sił głównych baonu.

W godzinach popołudniowych pododdziały znajdujące się w Skalacie opuściły miasto maszerując w kierunku Sorocka. Oddziały sowieckie nie podejmowały jakichkolwiek działań w stosunku do maszerujących Polaków. W Sorocku dowódca batalionu otrzymał kolejny rozkaz od gen. bryg. Łuczyńskiego. Miał wycofywać się na granicę rumuńską lub węgierską. Po przeprowadzeniu oceny położenia ppłk Janusz zdecydował się na powrót baonu do Skałatu. 18 września batalion powrócił do swoich koszar i rozkazem dowódcy został rozwiązany. Dowódca batalionu wraz z oficerami oczekiwał wejścia oddziałów Armii Czerwonej. Po wejściu do miasta sowietów oficerowie i podoficerowie zostali aresztowani.

                                     

3. Struktura organizacyjna

Organizacja batalionu w 1934:

  • 2 kompania graniczna KOP "Osowik”
  • kompania odwodowa
  • 4 kompania graniczna KOP "Podwołoczyska”
  • 3 kompania graniczna KOP "Toki”
  • kompania karabinów maszynowych
  • dowództwo batalionu
  • pluton łączności
  • 1 kompania graniczna KOP "Kałaharówka”
                                     

4. Żołnierze batalionu

Dowódcy batalionu:

  • ppłk piech. Stanisław Pietrzyk 28 X 1936 – 28 III 1939 → I zastępca dowódcy 76 pułku piechoty
  • ppłk piech. Franciszek Janusz 29 III - IX 1939
  • mjr piech. Władysław Połeć IX 1930 – X 1931 → komendant PKU Pińczów
  • mjr piech. dr Andrzej Cichowski 1927 – 1929 → dyspozycja szefa Samodzielnego Wydziału Wojskowego MSW
  • ppłk piech. Józef Jasiński 25 II 1925 - 15 IX 1926 → dowódca batalionu 5 BOP
  • ppłk piech. Mieczysław Janowski XII 1931 – X 1936

Obsada personalna batalionu w czerwcu 1939:

  • komendant powiatowy Przysposobienia Wojskowego "Zbaraż” – kpt. adm. Michał Ludwik Baran
  • adiutant – kpt. piech. Stanisław I Mrozek
  • dowódca kompanii odwodowej – kpt. piech. Kazimierz Zbigniew Domaradzki
  • dowódca kompanii karabinów maszynowych – kpt. piech. Alojzy Boras
  • dowódca 3 kompanii granicznej – kpt. piech. Edward Piotrowski
  • dowódca 2 kompanii granicznej – kpt. piech. Stefan Fijałkowski
  • komendant powiatowy Przysposobienia Wojskowego "Skałat” – kpt. piech. Andrzej Łasiński
  • kwatermistrz – mjr Wilhelm Jan Fedórko
  • dowódca batalionu – ppłk piech. Franciszek Janusz
  • dowódca 1 kompanii granicznej – kpt. piech. Józef Dębowski
  • dowódca plutonu łączności – por. piech. Czesław Klepacz

Obsada personalna baonu w dniu 17 września 1939 roku przedstawiała się następująco:

  • Zastępca dowódcy: mjr Józef Nowaczyński
  • Kwatermistrz: kpt. Edward Harner
  • dowódca 1 kompanii: kpt. Stefan Fijałkowski kompania graniczna Podwołoczyska
  • dowódca plutonu łączności: kpt. Czesław Klepacz
  • Dowódca baonu: ppłk Franciszek Janusz
  • Adiutant: kpt. Kazimierz Domaradzki
I pluton: ppor. Paweł Paliświat II pluton ppor. rez. Bronisław Hryniewicz
  • dowódca 2 kompanii: kpt. Józef Dembowski
I pluton: por. Władysław Drozdowski
  • dowódca 3 kompanii: por. Stanisław Lewicki
I pluton: por. Władysław Misiewicz
  • dowódca kompanii odwodu: kpt. Stanisław Mrozek kompania ckm
I pluton: ppor. rez. Julian Sierżant II pluton: ppor. rez. Hojak III pluton: ppor. rez. Aleksander Mac
  • dowódca kompanii granicznej w Osowiku: kpt. Ciemierski
  • Ponadto: ppor. rez. Franciszek Dudek, ppor. rez. Mieczysław Proskurnicki, ppor. rez. Kukla, ppor. rez. Żołyński
  • Oficer informacyjny kpt. Czesław Hubicki
  • Komendant P.W. przy baonie: kpt. Andrzej Łasiński

Użytkownicy również szukali:

...
...
...