ⓘ Wolnej encyklopedii. Czy wiesz? strona 471




                                               

Szlak kuczmański

Szlak kuczmański – szlak handlowy i militarny na południowo-wschodnich rubieżach Rzeczypospolitej, środkowe odgałęzienie Czarnego szlaku. Używany od początku XVI do połowy XVIII wieku przez Tatarów krymskich i nogajskich napadających na Podole. R ...

                                               

Szlak murawski

Szlak murawski – stary szlak handlowy i wojskowy, jeden z kilku stałych szlaków napadów Tatarów Krymskich na Księstwo Moskiewskie. Wiódł od Perekopu poprzez Dzikie Pola na północ, linią wododziału Dniepru z Donem, nad Worsklą, Dońcem, Sejmem do T ...

                                               

Radanici

Radanici lub rodanici – określenie kupców, głównie żydowskich, którzy we wczesnym średniowieczu pośredniczyli w handlu między Europą zachodnią a Bliskim i Dalekim Wschodem oraz między krajami chrześcijańskimi i pogańskimi a światem islamu. We wcz ...

                                               

Solna Droga

Solna Droga – popularny w średniowieczu szlak handlowy na pograniczu dzisiejszej Polski i Czech. Szlak prowadził doliną Białej Lądeckiej z Kłodzka przez Lądek, miejscowość i przełęcz Karpno do Javornika na Morawach, a następnie do Krakowa. Nazwa ...

                                               

Stara Droga Praska

Stara Praska Droga - "Czeska ścieżka", średniowieczny szlak handlowy i komunikacyjny między Łużycami Górnymi a Pragą. Stara Praska Droga należała do najstarszych połączeń komunikacyjnych i handlowych między Łużycami Górnymi a centrum Czech. Szlak ...

                                               

Trakt podkarpacki

Druga Galicyjska Szosa Handlowa, też drugi trakt cesarski, potocznie trakt podkarpacki – galicyjski cesarski trakt drogowy, budowany od 1818 do 1823, względnie do lat 30. XIX wieku przez Cesarstwo Austrii.

                                               

Trakt syberyjski

Trakt syberyjski – utworzony w XVIII wieku lądowy szlak transportowy, łączący europejską część Imperium Rosyjskiego z Syberią i Chinami.

                                               

Trakt środkowogalicyjski

Pierwsza Galicyjska Szosa Pocztowo-Handlowa, zwyczajowo trakt środkowogalicyjski, trakt wiedeński, trakt/gościniec cesarski – galicyjski cesarski trakt drogowy, budowany od 1780 do 1785 przez habsburską Austrię o długości 54 mil austriackich.

                                               

Vía de la Plata

Wbrew swojej nazwie Vía de la Plata nigdy nie była szlakiem, którym transportowano srebro. Jej nazwa, podobnie jak w wielu innych przypadkach, jest prawdopodobnie wynikiem błędu fonetycznego. W czasach, gdy Andaluzja znajdowała się pod panowaniem ...

                                               

Via Maris

Via Maris – ważny strategicznie starożytny szlak handlowy, który łączył Afrykę Północną z krajami Lewantu na północy i był jednym z głównych traktów w starożytnej Palestynie. Nazwa Via Maris była używana od czasów rzymskich, lecz w źródłach nie w ...

                                               

Wielki Gościniec Litewski

Wielki Gościniec Litewski – jeden z najważniejszych lądowych traktów handlowych Rzeczypospolitej, zwany też w XVIII wieku "Wielkim traktem pocztowym". Łączył Warszawę z Wilnem, czyli Koronę Polską z Wielkim Księstwem Litewskim. Biegł przez Sulejó ...

                                               

Wielki Szlak Herbaciany

Wielki Szlak Herbaciany – droga handlowa łącząca Daleki Wschód Azji z Europą Wschodnią. Wielki Szlak Herbaciany powstał w pierwszej połowie XVII wieku. Do czasu zbudowania Kolei Transsyberyjskiej był głównym lądowym traktem handlowym na Syberii. ...

                                               

Ceklarz

Ceklarz – pachołek miejski, którego zadaniem było pilnowanie porządku w dzień i w nocy, wyłapywanie włóczęgów i żebraków, stawienie szubienic i wymierzanie kary chłosty. W Krakowie ceklarze stanowili też osobistą ochronę burmistrza.

                                               

Cienietnik

Cienietnik – osoba zajmująca się łowieniem siecią zwierząt, zapewne także produkcją sieci i wnyków, pułapek na zwierzęta. Nieznany jest dokładny zakres powinności cienietników, gdyż zachowało się niewiele informacji źródłowych na ich temat. W jęz ...

                                               

Cinkciarz

Cinkciarz – potoczne określenie osoby, która w okresie istnienia Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej prowadziła nielegalny obrót walutami, to znaczy skupowała i sprzedawała dolary amerykańskie, a także inne waluty wymienialne i bony dolarowe PeKaO. ...

                                               

Cyrulik

Cyrulik, balwierz, chirurg, felczer – osoba, która dawniej zajmowała się zawodowo między innymi goleniem, kąpaniem, rwaniem zębów, nastawianiem złamań, puszczaniem krwi, a także nieskomplikowanymi operacjami i leczeniem lekkich chorób. Bardziej s ...

                                               

Czumactwo

Czumactwo – zajęcie polegające na lądowym transporcie towarów, istniejące od XV do połowy XIX wieku na terenie obecnej Ukrainy. Nazwa zawodu – "czumak" pochodzi od drewnianej, szczelnej skrzyni, w której transportowano sól i suszone ryby. Alterna ...

                                               

Giermek

Giermek – pomocnik średniowiecznego rycerza, młodzieniec towarzyszący rycerzowi i szkolący się w służbie wojskowej. Jego służba była traktowana jako przygotowanie do stanu rycerskiego.

                                               

Iluminator (zawód)

Iluminator – średniowieczny artysta-rzemieślnik, malarz nanoszący na karty kodeksów lub książek stosunkowo proste ozdoby zwane iluminacjami. Termin odnoszący się zasadniczo do osoby przyozdabiającej rękopisy lub druki, a nie zajmującej się bogats ...

                                               

Iskarz

Iskarz, ślednik – dawniej tropiciel, łowca. Iskarze, tropiciele śladów z XIII wieku, iskali, czyli poszukiwali w lasach miejsc pobytu zwierząt dla potrzeb łowieckich panów, którym służyli. Tego typu działalność mogła być specjalizacją łowców, psi ...

                                               

Jastrzębnik (ludność służebna)

Jastrzębnicy – kategoria ludności służebnej w dawnej Polsce, zajmująca się hodowlą i tresurą jastrzębi na potrzeby polowań książęcych. Pozostawili ślady w toponomastyce w postaci wielu miejscowości o nazwie Jastrzębnik i Jastrzębniki.

                                               

Kalikant

Kalikant, kalikancista – osoba wprawiająca w ruch miechy w organach piszczałkowych. Kalikowanie polegało na wprawianiu nogami w ruch pedałów dźwigniowych, które poprzez urządzenia pośrednie, najczęściej mniejsze miechy, dostarczało ciśnienia do g ...

                                               

Kamlarz

Kamlarz – dawniej miejski zarządca skarbu. Urzędnik zarządzający finansami miejskimi i nadzorujący działalność gospodarczą miasta. Burmistrzowie miast osobiście nie zajmowali się obrotem finansowym. Od XIV wieku funkcjonowały w radach miejskich u ...

                                               

Karmiciel wszy

Prekursorem stosowania wszy jako zwierzęcia laboratoryjnego do hodowli zarazka tyfusu był polski biolog Rudolf Weigl. Stosował on wszy ludzkie podgatunku pediculus humanus corporis, a także opracowaną przez siebie krzyżówkę laboratoryjną nazwaną ...

                                               

Kołodziej

Kołodziej, dawniej zwany również stelmachem – rzemieślnik zajmujący się wyrobem drewnianych wozów i kół. Po zbudowaniu drewnianej części wozu przekazywano go do okucia kowalowi który wykonywał części metalowe.

                                               

Kopista

Kopista – osoba, zajmująca się w średniowieczu przepisywaniem ksiąg lub dokumentów. Osoba taka mogła łączyć różne utwory i dopisywać własne fragmenty. Zdarzało się, że w ten sposób powstawały kolejne wersje tego samego tematu, a nawet zupełnie no ...

                                               

Łaziebnik

Łaziebnik – niewykonywany już powszechnie zawód opisany po raz pierwszy w 1313. Zatrudniony w łaźni publicznej łaziebnik przede wszystkim przygotowywał kąpiele. Zajmował się także balwierstwem, czyli goleniem na terenach Górnego Śląska aż do XVII ...

                                               

Majordom

Majordom – w średniowiecznej Europie urzędnik zarządzający dworem możnowładcy, marszałek dworu. Do jego obowiązków należało ściąganie podatków, dowodzenie wojskiem królewskim i przewodnictwo sądowi pałacowemu. W państwie Franków za czasów dynasti ...

                                               

Mamka

Mamka – kobieta zawodowo trudniąca się karmieniem własną piersią cudzych dzieci, które nie są z nią biologicznie spokrewnione. Zwykle pełni też rolę ich niani i opiekunki i pobiera za te czynności wynagrodzenie. W związku z taką funkcją okres lak ...

                                               

Markietan

Markietan – handlarz wędrowny ciągnący za wojskiem, sprzedający żołnierzom żywność, napoje i drobne przedmioty codziennego użytku. Markietanka – kobieta, która oprócz handlu, zajmowała się także innymi usługami świadczonymi żołnierzom. Regulamin ...

                                               

Maruder

Maruder w średniowieczu i w czasach nowożytnych, aż po XIX wiek, cywil idący za wojskiem z zamiarem zdobycia dóbr, jakie niosła ze sobą wojna. Maruderzy zajmowali się obdzieraniem zwłok na polu bitwy, a także obnośnym lub obwoźnym handlem w oboza ...

                                               

Mierniczy przysięgły

Mierniczy przysięgły – osoba zajmująca się miernictwem jako wolnym zawodem w Polsce w latach 1925–1952. Spełnienie warunków pozwalających uzyskać tytuł mierniczego przysięgłego, wymagało długotrwałego przygotowania, zazwyczaj poprzez konieczność ...

                                               

Mincerz

Mincerz lub mincarz – pracownik mennicy produkujący monety. W średniowiecznej Polsce był urzędnikiem królewskim zajmującym się także kontrolą monety będącej w obiegu, jej wymianą oraz ściganiem i karaniem fałszerzy. Z upływem czasu mincerze traci ...

                                               

Obliczeniowiec

Obliczeniowiec – w latach 40. i 50. XX wieku nazwa zawodu i określenie pracy, wykonywanej przede wszystkim przez kobiety, polegającej na obsłudze i programowaniu wczesnych maszyn liczących. Rzeczownik "komputer” w znaczeniu maszyny liczącej pojaw ...

                                               

Paź

Paź – chłopiec będący zwykle członkiem rodu szlacheckiego, pełniący służbę przy określonej osobie na dworze panującego, jak również magnata lub rycerza. W czasach średniowiecza każdy paź posiadał charakterystyczną fryzurę, skąd wzięło się powiedz ...

                                               

Płatnerz

Płatnerz – średniowieczny rzemieślnik wykonujący zbroje płytowe dla ludzi i koni, oraz elementy towarzyszące zbroi, jak np. przyłbice, rękawice, szyszaki, a także kolczugi. Wobec zaniku jazdy pancernej od XVI wieku płatnerzami zaczęto nazywać rze ...

                                               

Repasacja

Repasacja, zwana także podnoszeniem oczek - ręczna naprawa uszkodzonych pończoch, skarpet i rajstop, polegająca na dorabianiu ich zniszczonych części, wykonywana przy pomocy specjalnych igieł zakończonych haczykiem i zapadką, które umożliwiały pr ...

                                               

Skryba

Skryba – osoba zajmująca się zawodowo odręcznym przepisywaniem ksiąg lub dokumentów. Zawód skryby występował w zróżnicowanych formach we wszystkich kulturach posługujących się pismem.

                                               

Strycharz

                                               

Strzykacz (zawód)

Prekursorem stosowania wszy jako zwierzęcia laboratoryjnego do hodowli zarazka tyfusu był Rudolf Weigl. W utworzonym przez niego Instytucie Badań nad Tyfusem Plamistym i Wirusami we Lwowie zawód ten uprawiali pozbawieni innych środków do życia lw ...

                                               

Szłomnik

Szłomnik – kategoria ludności służebnej w Polsce w X–XIII wieku, trudniąca się wyrobem hełmów bojowych. Ich obecność poświadcza toponomastyka w postaci nazw miejscowych Słomniki dawniej Szłomniki.

                                               

Wajdelota

Wajdelota – nazwa wieszczków, niższych kapłanów, guślarzy, wróżbitów i bardów pogańskiej Litwy. Wyraz pochodzi od pruskiego słowa waidleimai – "czynimy gusła, wróżymy, czarujemy”. Wajdelota występuje jako jeden z bohaterów powieści Konrad Wallenr ...

                                               

Wołchw

Wołchw, pot. guślarz – w religii Słowian wróżbita, częściowo też mag, swego rodzaju odpowiednik szamana znanego z innych kultur pierwotnych. Po chrystianizacji wołchwów zaczęto nazywać "guślarzami”. Sztuka wróżenia wołchwów była powiązana z kulte ...

                                               

Bruno Gmünder Verlag

Bruno Gmünder Verlag – niemieckie wydawnictwo książkowe z siedzibą w Berlinie. Powstało w 1981 roku z inicjatywy Brunona Gmündera i Christiana von Maltzahna. Obecnie w wydawnictwie publikowane są książki, albumy, informatory i czasopisma przeznac ...

                                               

Gaydar

Gaydar – internetowy serwis randkowy o zasięgu światowym skierowany do gejów, lesbijek, biseksualistów i par powyżej 18. roku życia. Oparty jest o indywidualne profile i dostępny dla zarejestrowanych użytkowników. Założony został w 1999 roku prze ...

                                               

GayRomeo

PlanetRomeo – ogólnoświatowy portal społecznościowy dla gejów. Pierwsza wersja GayRomeo powstała w październiku 2002 roku. Na dzień 27 września 2013 GayRomeo miał 1 560 946 zarejestrowanych aktywnych profili, w tym użytkowników w: Afryce – 45 928 ...

                                               

Homofonia (program telewizyjny)

Homofonia - pierwszy regularnie nadawany telewizyjny program o tematyce LGBT nadawany na żywo do 2008 roku w stacji iTV. Pierwszy odcinek Homofonii został nadany 4 października 2006. Program adresowany był nie tylko do ludzi o orientacji homo- i ...

                                               

Queer.pl

queer.pl – najstarszy i najpopularniejszy portal informacyjno-publicystyczno-kulturalny w Polsce przeznaczony dla ludzi LGBT, założony w 1996 roku przez Radosława Oliwę, wydawany przez queermedia.pl. W 2012 roku innastrona.pl odświeżyła wygląd i ...

                                               

Spartacus International Gay Guide

Spartacus International Gay Guide – przewodnik dla gejów wydawany przez niemieckie wydawnictwo GayGuide UG w Berlinie. Ma charakter turystyczno-informacyjny z elementami politycznymi. Zawiera opisy miejsc i instytucji związanych ze środowiskami L ...

                                               

Tongariro Releasing

Tongariro Releasing – polska firma dystrybucyjna założona w sierpniu 2010 roku w Poznaniu, prowadząca działalność w dziedzinie dystrybucji filmów o tematyce LGBT. Filmy rozpowszechniane przez Tongariro publikowane są na rynku kinowym oraz wydawan ...